Araştırma Makalesi

İklı̇m Değı̇şı̇klı̇ğı̇ Rı̇sk Algısı Modelinin Türkiye Örnekleminde Test Edilmesi

Cilt: 19 Sayı: 1 22 Ocak 2026
PDF İndir
EN TR

İklı̇m Değı̇şı̇klı̇ğı̇ Rı̇sk Algısı Modelinin Türkiye Örnekleminde Test Edilmesi

Öz

Bu araştırma van der Linden’in (2015) İklim Değişikliği Risk Algısı Modelini (İDRAM) Batı dışı bir kültür olan Türkiye’de test etmeyi ve kapsamını genişletmeyi amaçlamaktadır. Bu amaçla, Türkiye genelinden 581 katılımcıdan elde edilen verilerle model test edilmiştir. Mevcut çalışma, orijinal modeli ve yeni eklenen şu değişkenlerin etkilerini test etmiştir: Bilişsel kapanma ihtiyacı, sorumluluk atfı ve bilgi değerliği. Sonuçlara göre, model Türkiye örneklemine uyum göstermiştir ve açıklayıcılık oranı %37’dir. Bilişsel kapanma ihtiyacı ve sorumluluk atfı açıklanan varyansı artırmasa da bilgi değerliği faktörü modele önemli bir açıklama sağlamış ve Türkiye’deki örneklemde açıklanan varyansı yaklaşık %2,5 oranında artırmıştır. Araştırma, modeli Batı dışı bir kültürde test ederek ve bilgi değerliğinin iklim değişikliği risk algısını açıklamadaki rolünü göstererek literatüre katkı sağlamaktadır. Sonuçların, iklim değişikliği risk iletişimini daha etkili hâle getirerek ve insanların çevre yanlısı tutum ve davranışlar sergileme olasılığını artıracak müdahaleler geliştirerek topluma katkıda bulunması beklenmektedir.

Anahtar Kelimeler

risk algısı , iklim değişikliği , küresel ısınma , risk iletişimi , bilgi değerliği , bilişsel kapanma ihtiyacı , sorumluluk atfı

Kaynakça

  1. Akerlof, K., Maibach, E. W., Fitzgerald, D., Cedeno, A. Y. ve Neuman, A. (2013). Do people “personally experience” global warming, and if so how, does it matter? Global Environmental Change, 23(1), 81-91. https://doi.org/10.1016/j.gloenvcha.2012.07.006
  2. Ateş, D., Teksöz, G. ve Ertepınar, H. (2017). Exploring the role of future perspective in predicting Turkish university students’ beliefs about global climate change. Discourse and Communication for Sustainable Education, 8(1), 32-52. https://doi.org/10.1515/dcse-2017-0003
  3. Baden, D. (2019). Solution-focused stories are more effective than catastrophic stories in motivating proenvironmental intentions. Ecopsychology, 11(4), 254-263. https://doi.org/10.1089/eco.2019.0023
  4. Bolsen, T., Druckman, J. N. ve Cook, F. L. (2014). Communication and collective actions: a survey experiment on motivating energy conservation in the US. Journal of Experimental Political Science, 1(1), 24-38. https://doi.org/10.1017/xps.2014.2
  5. Bornstein, M. H., Jager, J. ve Putnick, D. L. (2013). Sampling in developmental science: Situations, shortcomings, solutions, and standards. Developmental Review, 33, 357-370. https://doi.org/10.1016/j.dr.2013.08.003
  6. Bouman, T., Verschoor, M., Albers, C. J., Böhm, G., Fisher, S. D., Poortinga, W., ... ve Steg, L. (2020). When worry about climate change leads to climate action: How values, worry and personal responsibility relate to various climate actions. Global Environmental Change, 62, 102061. https://doi.org/10.1016/j.gloenvcha.2020.102061
  7. Bradley, G. L., Babutsidze, Z., Chai, A. ve Reser, J. P. (2020). The role of climate change risk perception, response efficacy, and psychological adaptation in pro-environmental behavior: A two nation study. Journal of Environmental Psychology, 68, 101410. https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2020.101410
  8. Brizi, A. ve Biraglia, A. (2021). “Do I have enough food?” How need for cognitive closure and gender impact stockpiling and food waste during the COVID-19 pandemic: A cross-national study in India and the United States of America. Personality and Individual Differences, 168, 110396. https://doi.org/10.1016/j.paid.2020.110396
  9. Browne, M. W. ve Cudeck, R. (1992). Alternative ways of assessing model fit. Sociological Methods & Research, 21(2), 230-258. https://doi.org/10.1177/0049124192021002005
  10. Brügger, A., Dessai, S., Devine-Wright, P., Morton, T. A. ve Pidgeon, N. F. (2015). Psychological responses to the proximity of climate change. Nature Climate Change 5, 1031-1037. https://doi.org/10.1038/nclimate2760

Kaynak Göster

APA
Peker Dural, H., Karasu, M., Kanık, B., & Gürlük, Y. O. (2026). İklı̇m Değı̇şı̇klı̇ğı̇ Rı̇sk Algısı Modelinin Türkiye Örnekleminde Test Edilmesi. Kent Akademisi, 19(1), 1-33. https://doi.org/10.35674/kent.1619117