Strategic Awareness in Regional Sustainable Development: An Evaluation on Central Anatolia Development Agency (ORAN-TR72)

Öz

The presence of strategic awareness in the strategic planning processes of development agencies is crucial for the effective implementation of public policies, achieving regional development objectives, and ensuring sustainable progress. In this context, the study evaluates the strategic awareness level of the Central Anatolia Development Agency (ORAN) through the agency's current strategic plan (2020-2024). In the study, the development dynamics of TR72 Region in the context of economic, environmental and social dimensions of sustainable development are discussed and the current situation of ORAN in strategic planning processes is examined and the areas of awareness that need to be improved are identified. A qualitative method was adopted in the study, and literature review and document analysis were used together in the data collection process. Within the scope of document analysis, it was determined that certain themes were prominent in the ORAN strategic plan and evaluations were made in this context. The findings indicate that ORAN has a certain strategic awareness in terms of regional analysis and alignment with national and global development goals; however, this awareness needs to be improved especially in issues such as risk management, prioritization in resource use, evaluation of region-specific potentials such as gastronomy tourism and concretization of performance criteria. In this context, the study offers suggestions for eliminating strategic awareness deficiencies through the example of ORAN and emphasizes the importance of strategic awareness for sustainable development.

Anahtar Kelimeler

• Strategic Management
• Regional Development
• ORAN-TR72 Agency
• Public Administration
• Strategic Awareness

Bölgesel Sürdürülebilir Kalkınmada Stratejik Farkındalık: Orta Anadolu Kalkınma Ajansı (ORAN–TR72) Üzerinden Bir Değerlendirme

Öz

Kalkınma ajanslarının stratejik planlama süreçlerinde stratejik farkındalığa sahip olması, kamu politikalarının etkin bir şekilde uygulanması, bölgesel kalkınma hedeflerine ulaşılması ve kalkınmayı sürdürülebilir kılma adına oldukça önemlidir. Bu kapsamda çalışma, Orta Anadolu Kalkınma Ajansının (ORAN) stratejik farkındalık düzeyini, ajansın güncel stratejik planı (2020-2024) üzerinden değerlendirmektedir. Çalışmada sürdürülebilir kalkınmanın ekonomik, çevresel ve sosyal boyutları bağlamında TR72 Bölgesi’nin kalkınma dinamikleri ele alınmış olup, ORAN’ın stratejik planlama süreçlerindeki durumu incelenerek, iyileştirilmesi gereken farkındalık alanları tespit edilmiştir. Araştırmada nitel yöntem benimsenmiş olup, veri toplama sürecinde literatür taraması ile doküman analizi birlikte kullanılmıştır. Doküman analizi kapsamında ORAN stratejik planında belirli temaların öne çıktığı tespit edilmiş ve bu kapsamda değerlendirmeler yapılmıştır. Elde edilen bulgular; ORAN’ın bölgesel analizler ve ulusal-küresel kalkınma hedefleriyle uyum açısından belirli bir stratejik farkındalığa sahip olduğu; ancak bu farkındalığın özellikle risk yönetimi, kaynak kullanımında önceliklendirme, gastronomi turizmi gibi bölgeye özgü potansiyellerin değerlendirilmesi ve performans ölçütlerinin somutlaştırılması gibi hususlarda iyileştirilmesi gerektiği yönündedir. Bu kapsamda çalışma, ORAN örneği üzerinden stratejik farkındalık eksikliklerinin giderilmesine yönelik öneriler sunmakta ve stratejik farkındalığın sürdürülebilir kalkınma için önemini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Stratejik Yönetim
• Bölgesel Kalkınma
• Orta Anadolu Kalkınma Ajansı
• Kamu Yönetimi
• Stratejik Farkındalık

Kaynakça

1. Babaoğlu, C. ve Öktem, M. K. (2013). Kalkınma Ajanslarına Örgüt Geliştirme Açısından Bir Bakış. Siyaset, Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi 1/3 (July 2013), 49-60.
2. Capello, R. ve Nijkamp, P. (2009). Handbook of Regional Growth and Development Theories. Edward Elgar Publishing.
3. Coşkun, B., ve Almalı, V. (2020). Türkiye’de Kalkınma Ajansları: DAKA’nın Kalkınma Kurulu Üyeleri Perspektifinden Değerlendirilmesi. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(İktisadi ve İdari Bilimler), 221-232. https://doi.org/10.18506/anemon.803172
4. Crescenzi, R. ve Rodríguez‐Pose, A. (2012). Infrastructure and Regional Growth in the European Union. Papers in Regional Science, 91(3), 487-513. https://doi.org/10.1111/j.1435-5957.2012.00439.x
5. DAP (2024), Hakkımızda 14.12.2024 tarihinde https://www.dap.gov.tr/sayfa/kurumsal/hakkimizda/ adresinden edinilmiştir.
6. Dimitriou, H. T ve Thompson, R. (2007). Strategic Planning for Regional Development in the UK. London: Routledge.
7. Elliott, J. (2012). An Introduction to Sustainable Development. London: Routledge.
8. EU – European Union (2001), Strategy for Sustainable Development 18.11.2024 tarihinde https://eur-lex.europa.eu/EN/legal-content/summary/strategy-for-sustainable-development.html adresinden edinilmiştir.

9. European Commission (1990), History of the Policy 17.12.2024 tarihinde https://ec.europa.eu/regional_policy/policy/what/history_en adresinden edinilmiştir.
10. European Commission (2014), European Regional Development Fund 07.12.2024 tarihinde https://ec.europa.eu/regional_policy/funding/erdf_en adresinden edinilmiştir.
11. European Commission (2019), The European Green Deal 15.11.2024 tarihinde https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/priorities-2019-2024/story-von-der-leyen-commission/european-green-deal_en adresinden edinilmiştir.
12. European Commission (2023), The Commission Adopts the European Sustainability Reporting Standards 19.11.2024 tarihinde https://finance.ec.europa.eu/news/commission-adopts-european-sustainability-reporting-standards-2023-07-31_en adresinden edinilmiştir.
13. Faggian, A. ve Modrego, F. ve McCann, P. (2019). Human Capital and Regional Development. Handbook of Regional Growth and Development Theories, 149-171. https://doi.org/10.4337/9781788970020.00015
14. Florida, R. (2002). The Rise of the Creative Class: And How It’s Transforming Work, Leisure, Community and Everyday Life. Basic Books.
15. FOSD- Federal Office for Spatial Development ARE (1987), 1987: Brundtland Report 21.10.2024 tarihinde https://www.are.admin.ch/are/en/home/media/publications/sustainable-development/brundtland-report.html adresinden edinilmiştir.
16. Gee, P. R. (1981). Regional Development Agencies: Origins, Theory and Practice. University of Glasgow (United Kingdom).
17. Goodland, R. (1995). The Concept of Environmental Sustainability. Annual Review of Ecology and Systematics, 1-24.
18. Government of Canada (2024), Innovation, Science and Economic Development Canada’s 2024–2025 Departmental Plan 12.12.2024 tarihinde https://ised-isde.canada.ca/site/planning-performance-reporting/en/departmental-plans/innovation-science-and-economic-development-canadas-2024-2025-departmental-plan adresinden edinilmiştir.
19. Halkier, H. ve Danson, M. ve Damborg, C. (Eds.). (1998). Regional Development Agencies in Europe (Vol. 21). Psychology Press.
20. Hambrick, D. C. (1981). Strategic Awareness within Top Management Teams. Strategic Management Journal, 2(3), 263-279. https://doi.org/10.1002/smj.4250020305
21. Iyer, S. ve Kitson, M. ve Toh, B. (2005). Social Capital, Economic Growth and Regional Development. Regional Studies, 39(8), 1015-1040. https://doi.org/10.1080/00343400500327943
22. Kalkınma Ajansları Genel Müdürlüğü (2024a), Biz Kimiz? 13.12.2024 tarihinde https://ka.gov.tr/sayfalar/biz-kimiz--20 adresinden edinilmiştir.
23. Kalkınma Ajansları Genel Müdürlüğü (2024b), Bölgesel Kalkınma ve Ülkemizde Bölgesel Kalkınma Politikalarının Gelişim Süreci 13.12.2024 tarihinde https://ka.gov.tr/sayfalar/bolgesel-kalkinma-ve-ulkemizde-bolgesel-kalkinma-politikalarinin-gelisim-sureci--22 adresinden edinilmiştir.
24. Kocaoğlu, M. (2017). Kalkınma Kavramının Farklı Boyutları Ekseninde Yerel Düzeyde Sürdürülebilir Kalkınma Uygulamaları: Kırşehir Örneği. Paradoks Ekonomi Sosyoloji ve Politika Dergisi,1, 15-32.
25. Mattoon, R. H. (1992). Economic Development Policy in the 1990s–Are State Economic Development Agencies Ready. Federal Reserve Bank of Chicago: Economic Perspective.
26. OECD (2019), Perspectives on Global Development 2019 13.11.2024 tarihinde https://www.oecd.org/en/publications/perspectives-on-global-development-2019_persp_glob_dev-2019-en.html adresinden edinilmiştir.
27. OECD (2020a), OECD Economic Outlook, Volume 2020 Issue 2 23.10.2024 tarihinde https://www.oecd.org/en/publications/oecd-economic-outlook/volume-2020/issue-2_39a88ab1-en.html adresinden edinilmiştir.
28. OECD (2020b), A Territorial Approach to the Sustainable Development Goals 26.05.2025 tarihinde https://www.oecd.org/en/publications/a-territorial-approach-to-the-sustainable-development-goals_e86fa715-en.html adresinden edinilmiştir.
29. OECD (2023), Regional Development 12.12.2024 tarihinde https://www.oecd.org/en/topics/regional-development.html adresinden edinilmiştir.
30. OECD (2024), Sustainable Development Goals (SDGs) 11.11.2024 tarihinde https://www.oecd.org/en/topics/sustainable-development-goals-sdgs.html#related-data adresinden edinilmiştir.
31. OECD (2025), OECD Economic Surveys: Türkiye 2025 26.05.2025 tarihinde https://www.oecd.org/en/publications/oecd-economic-surveys-turkiye-2025_d01c660f-en.html adresinden edinilmiştir.
32. Onder, N. (2008). The Turkish Project of Globalization and New Regionalism. Alternatives: Turkish Journal of International Relations, 7(2&3), 86-110.
33. ORAN (2014a), TR72 2014-2023 Bölge Planı 11.11.2024 tarihinde https://www.oran.org.tr/images/dosyalar/111.pdf adresinden edinilmiştir.
34. ORAN (2014b), TR72 Bölgesi Mevcut Durum Analizi 11.11.2024 tarihinde https://www.oran.org.tr/images/dosyalar/222.pdf adresinden edinilmiştir.
35. ORAN (2014c), TR72 Bölgesi Mevcut Durum Analizi Ekler 12.11.2024 tarihinde https://www.oran.org.tr/images/dosyalar/333.pdf adresinden edinilmiştir.
36. ORAN (2014d), TR72 Bölgesi 2014-2023 Bölge Planı Hızlı Bakış 13.11.2024 tarihinde https://www.oran.org.tr/images/dosyalar/444.pdf adresinden edinilmiştir.
37. ORAN (2020), Orta Anadolu Kalkınma Ajansı 2020-2024 Stratejik Planı 09.12.2024 tarihinde https://www.oran.org.tr/images/dosyalar/20200110162320_0.pdf adresinden edinilmiştir.
38. ORAN (2021), Yozgat İli Yatırım Rehberi 01.12.2024 tarihinde https://www.oran.org.tr/images/dosyalar/20211028120315_0.pdf adresinden edinilmiştir.
39. ORAN (2023), Kayseri Sosyal Analiz 04.12.2024 tarihinde https://www.oran.org.tr/images/dosyalar/20190918155744_0.pdf adresinden edinilmiştir.
40. ORAN (2024a), 2024-2028 TR72 Bölge Planı Onaylandı 03.11.2024 tarihinde https://www.oran.org.tr/haber/2024-2028-tr72-bolge-plani-onaylandi adresinden edinilmiştir.
41. ORAN (2024b), Hakkımızda 17.11.2024 tarihinde https://www.oran.org.tr/tr/kurumsal/hakkimizda adresinden edinilmiştir.
42. ORAN (2024c), Organizasyon Yapısı 19.11.2024 tarihinde https://www.oran.org.tr/tr/kurumsal/organizasyon-yapisi adresinden edinilmiştir.
43. ORAN (2024d), Misyon ve Vizyon 21.11.2024 tarihinde https://www.oran.org.tr/tr/kurumsal/misyon-ve-vizyon adresinden edinilmiştir.
44. Öztürk, H., & Tataroğlu, M. (2018). Ülkelerin Kamu Yönetimi Örgütlenmelerinin Bölgesel Kalkınma Ajansları Üzerine Yansıması: Türkiye ve İspanya Karşılaştırması. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 9(21), 88-101. https://doi.org/10.21076/vizyoner.401254
45. Pike, A. ve Rodríguez-Pose, A. ve Tomaney, J. (2007). What Kind of Local and Regional Development and for Whom? Regional Studies, 41(9), 1253-1269. https://doi.org/10.1080/00343400701543355
46. POA – Parliament of Australia (2024), Elements of Regional Development 11.12.2024 tarihinde https://www.aph.gov.au/Parliamentary_Business/Committees/House/Former_Committees/Regional_Development_and_Decentralisation/RDD/Final_Report/section?id=committees%2Freportrep%2F024136%2F25949 adresinden edinilmiştir.
47. Resmî Gazete (2009), Bakanlar Kurulu Kararı- Karar Sayısı : 2009/15236 07.11.2024 tarihinde https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2009/07/20090725-5.htm adresinden edinilmiştir.
48. Roberts Shaw, P. W. ve Lloyd, M. G. (2000). Regional Development Agencies in England: New Strategic Regional Planning Issues? Regional Studies, 34(1), 75-79. https://doi.org/10.1080/00343400050005907
49. Sevinç, İ. (2015). Bölgesel Kalkınmanın Yeni Aktörleri Olarak Kalkınma Ajansları: Eleştiriler ve Beklentiler. GÜSBEED, 6(13), 117-135.
50. Stimson, R. J. ve Stough, R. R. ve Roberts, B. H. (2006). Regional Economic Development: Analysis and Planning Strategy (2nd ed.). Springer.
51. Stimson, R. Ve Stough, R. R. ve Salazar, M. (2009). Leadership and Institutions in Regional Endogenous Development. In Leadership and Institutions in Regional Endogenous Development. Edward Elgar Publishing.
52. Sustainable Development UN (1987), Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future 12.10.2024 tarihinde https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5987our-common-future.pdf adresinden edinilmiştir.
53. Sustainable Future (2020), AB Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlama Direktifi 17.11.2024 tarihinde https://sustainablefuture.com.tr/ab-kurumsal-surdurulebilirlik-raporlama-direktifi/ adresinden edinilmiştir.
54. T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi (2018), Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (4 Numaralı) 05.11.2024 tarihinde https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/19.5.4.pdf adresinden edinilmiştir.
55. T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı (2014), Bölgesel Gelişme Ulusal Stratejisi 2014-2023 13.12.2024 tarihinde https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2018/11/2014-2023_B%C3%B6lgesel_Geli%C5%9Fme_Ulusal_Stratejisi.pdf adresinden edinilmiştir.
56. T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı (2024a), On İkinci Kalkınma Planı (2024-2028) 11.11.2024 tarihinde https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2023/12/On-Ikinci-Kalkinma-Plani_2024-2028_11122023.pdf adresinden edinilmiştir.
57. T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı (2024b), Stratejik Plan (2024-2028) 13.11.2024 tarihinde https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2024/04/STRATEJIK-PLAN-2024-2028_03042024.pdf adresinden edinilmiştir.
58. T.C. Ticaret Bakanlığı (2024), Yeşil Mutabakat Eylem Planı ve Çalışma Grubu 13.11.2024 tarihinde https://ticaret.gov.tr/dis-iliskiler/yesil-mutabakat/yesil-mutabakat-eylem-plani-ve-calisma-grubu adresinden edinilmiştir.
59. Tahtalıoğlu, H., ve Özgür, H. (2016). Türkiye’de Kalkınma Ajansları Politikasının Çözümlenmesi: Süreç Analizi (Aşamalar Yaklaşımı). Niğde Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 9(3), 161-184.
60. TÜİK (2024a). Yıllık Gayrisafi Yurt İçi Hasıla, 2023 27.05.2025 tarihinde https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Yillik-Gayrisafi-Yurt-Ici-Hasila-2023-53450 adresinden edinilmiştir.
61. TÜİK (2024b). İl Bazında Gayrisafi Yurt İçi Hasıla, 2023- Tablo 3 27.05.2025 tarihinde https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Il-Bazinda-Gayrisafi-Yurt-Ici-Hasila-2023-53575 adresinden edinilmiştir.
62. Türk Patent (2024), Veri Tabanı 11.12.2024 tarihinde https://ci.turkpatent.gov.tr/veri-tabani adresinden edinilmiştir.
63. Türkoğlu, M. (2015). Kalkınma Ajanslarının Bölgesel Kalkınma Açısından Önemi: Baka Örneği. Uluslararası Alanya İşletme Fakültesi Dergisi, 7(3), 183-198.
64. UN – United Nations (2008), Achieving Sustainable Development and Promoting Development Cooperation 13.12.2024 tarihinde https://www.un.org/en/ecosoc/docs/pdfs/fina_08-45773.pdf adresinden edinilmiştir.
65. UN – United Nations (2015), Department of Economic and Social Affairs Sustainable Development - Sustainable Development Goals 13.12.2024 tarihinde https://sdgs.un.org/goals adresinden edinilmiştir.
66. UN – United Nations (2025), Transforming Our World: The 2030 Agenda for Sustainable Development 03.05.2025 tarihinde https://sdgs.un.org/2030agenda? adresinden edinilmiştir.
67. UN Türkiye (2024), Türkiye Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları Çalışmalarımız 23.11.2024 tarihinde https://turkiye.un.org/tr/sdgs adresinden edinilmiştir.
68. UN-UNCED- United Nations Conference on Environment and Development (1992), Conferences | Environment and sustainable development Rio de Janeiro, Brazil, 3-14 June 1992 22.10.2024 tarihinde https://www.un.org/en/conferences/environment/rio1992 adresinden edinilmiştir.
69. UNDP (2021), UNDP Supports Turkey in Charting A Course to Net Zero By 20 26.05.2025 tarihinde https://www.undp.org/turkiye/press-releases/undp-supports-turkey-charting-course-net-zero-2053 adresinden edinilmiştir.
70. UNESCO (2021), UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağı (UCCN) 11.11.2024 tarihinde https://www.unesco.org.tr/Home/Page/88?slug=UNESCO-Yaratıcı- adresinden edinilmiştir.
71. USAID (2024), Development Innovation Ventures 13.12.2024 tarihinde https://www.usaid.gov/DIV adresinden edinilmiştir.
72. World Bank. (2022). Rapordan Öne Çıkanlar: Türkiye Ülke İklim ve Kalkınma Raporuna 25.11.2024 tarihinde https://www.worldbank.org/tr/country/turkey/brief/key-highlights-country-climate-and-development-report-for-turkiye adresinden edinilmiştir.