Adaptive Retrofitting Strategies for Vernacular Adobe Structures in Villages: A Post-Earthquake Assessment of the Adıyaman-Kahta Region after the 2023 Kahramanmaraş Earthquakes

Öz

This study examines the post-earthquake condition of vernacular adobe structures in the villages of the Adıyaman–Kahta region following the 2023 Kahramanmaraş Earthquakes, which caused extensive destruction across southeastern Türkiye. Field observations were conducted to document damage patterns, identify predominant failure mechanisms, and assess the seismic performance of traditional adobe structures. Damage levels differed markedly among the surveyed structures. Poorly maintained or weakly connected adobe buildings experienced extensive failure, while those employing traditional bonding details and timber reinforcements sustained only limited damage. Based on these observations, the study proposes a set of adaptive retrofitting strategies specifically suited to local rural conditions. These strategies aim to improve seismic resistance while preserving the cultural and architectural integrity of adobe heritage. The proposed interventions emphasise the use of compatible materials, the enhancement of structural connections, and the integration of traditional construction knowledge to ensure both the resilience and the continuity of vernacular heritage.

Anahtar Kelimeler

• Conservation
• Retrofitting
• Sustainable Techniques
• Vernacular Heritage
• Earthquake

Köylerdeki Geleneksel Kerpiç Yapılar İçin Uyarlanabilir Güçlendirme Stratejileri: 2023 Kahramanmaraş Depremleri Sonrası Adıyaman-Kahta Bölgesine Yönelik Bir Değerlendirme

Öz

Bu çalışma, 2023 Kahramanmaraş Depremleri sonrasında Adıyaman– Kahta bölgesindeki köylerde yer alan geleneksel kerpiç yapıların deprem sonrası durumunu incelemektedir. Saha gözlemleri; hasar örüntülerinin belgelenmesi, başlıca göçme mekanizmalarının belirlenmesi ve kerpiç yapıların sismik performansının değerlendirilmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. İncelenen yapılar arasında hasar düzeylerinin belirgin şekilde farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Bakımı yetersiz olan veya duvar–çatı bağlantıları zayıf bir şekilde kurulan kerpiç yapılar ciddi hasar meydana getirirken, geleneksel bağlayıcı detaylar ve ahşap hatıllar kullanılan yapılarda hasar seviyesinin oldukça sınırlı kaldığı gözlenmiştir. Bu bulgular doğrultusunda çalışma, bölgenin kırsal koşullarına özgü uyarlanabilir güçlendirme stratejileri önermektedir. Söz konusu stratejiler, kerpiç mirasın kültürel ve mimari bütünlüğünü korurken sismik dayanımı artırmayı amaçlamaktadır. Önerilen müdahaleler, uyumlu malzemelerin kullanılmasını, yapısal bağlantıların güçlendirilmesini ve geleneksel yapım bilgisinin entegrasyonunu vurgulayarak hem dayanıklılığı hem de geleneksel mimari mirasın sürekliliğini sağlamayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

• Koruma
• İyileştirme
• Sürdürülebilir Teknikler
• Yerel Miras
• Deprem

Kaynakça

1. AFAD, D. a. (2023). Fieldwork Preliminary Assessment Report. Deprem Dairesi Başkanlığı.
2. AFAD, D. a. (2023). Preliminary Evaluation Report. Deprem Dairesi Başkanlığı.
3. Ashby, M. F. (2009). Materials and the Environment: Eco-Informed Material Choice. Amsterdam: Elsevier.
4. Asmaz. (2025). January 23, 2025 tarihinde https://www.ahsapkarkas.com/urunler/yapisal-ahsap/ adresinden alındı.
5. Bossio, S., Blondet, M., & Rihal, S. (2013). Seismic Behavior and Shaking Direction Influence on Adobe Wall Structures Reinforced with Geogrid. Earthquake Spectra, 29(1), 59-84.
6. Bothara, J., & Brzev, S. (2011). A Tutorial: Improving the Seismic Performance of Stone Masonry Buildings. Oakland, California: Earthquake Engineering Research Institute.
7. Filippi, F. D., Pennacchio, R., Torres, S., & Restuccia, L. (2021). Anti-Seismic Retrofitting Techniques for Vernacular Adobe Buildings in Colombia: A Proposed Framework for Developing and Assessing Sustainable and Appropriate Interventions. International Journal of Architectural Heritage, 16(6), 923–939.
8. Fuller, J. G. (2022, May 11). Alamy. Retrieved November 27, 2024, from https://www.alamy.com/stone-buttresses-on-the-church-of-the-virgin-of-the-nativity-in-parinacota-on-the-andean-altiplano-in-lauca-national-park-in-chile-image475068147.html?imageid=289612DA-6C4C-4407-899A-85C854C332FC&p=369010&pn=1&searchId=24a9d44326c27d

9. Grünthal, G. (1998). European Macroseismic Scale. Luxembourg : Centre Europèen de Géodynamique et de Séismologie.
10. Güney, D. (2012). Van earthquakes (23 October 2011 and 9 November 2011) and performance of masonry and adobe structures. Natural Hazards and Earth System Sciences, 12, 3337–3342.
11. Güney, D., Kuruşcu , A. O., & Arun, G. (2016). Damage Evaluation of Masonry Buildings after Van Earthquakes in 2011. International Journal of Architectural Heritage, 10(2-3), 269–280.
12. Illampas, R., Ioannou, I., & Charmpis, D. (2009). Adobe: an environmentally friendly construction material. Sustainable Development and Planning IV, 1, 245-256.
13. Invernizzi, S., Mattone, M., Vachey, P., & Gentile, M. (2017). Experimental study of earthen walls with geogrid reinforcement. C. Mileto, F. V. Lopez-Manzanares, L. Garcia-Soriano, & V. Cristini içinde, Vernacular and earthen architecture: Conservation and sustainability (s. 763–767). London: CRC-Press/Balkema, Taylor and Francis.
14. IYS Teknik. January 23, 2025 tarihinde https://www.iysteknik.com/zemin-guclendirme/?_gl=1*17mcbrr*_up*MQ..*_gs*MQ..&gclid=Cj0KCQiA7se8BhCAARIsAKnF3rwfNIxy2hwuQqk9mFtL8JUpgqObTAWFltIFXa2p8NeVYpf6XRB7YnEaAutREALw_wcB adresinden alındı
15. Kafescioğlu, R. (1949). Orta Anadolu’da Köy Evlerinin Yapısı [The Structure of Village Houses in Central Anatolia]. İstanbul: İstanbul Yayıncılık.
16. Macchioni, E., Lourenço, P. B., Karanikoloudis, G., Mendes, N., Aguilar, R., & Cancino, C. (2024). Sustainable and Collaborative Solutions for the Long-term Care of Heritage Earthen Sites in Seismic Areas in Peru. Studies in Conservation, 69(1), 218-226.
17. Michiels, T. L. (2015). Seismic Retrofitting Techniques for Historic Adobe Buildings. International Journal of Architectural Heritage, 9, 1059–1068.
18. Ministry of Environment, Urbanisation and Climate Change (Türkiye Cumhuriyeti Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı). (2023, February 19). November 25, 2024 tarihinde https://www.csb.gov.tr/deprem-bolgelerinde-830-bin-783-binadaki-3-milyon-273-bin-605-bagimsiz-birimde-hasar-tespit-calismasi-yapildi-bakanlik-faaliyetleri-38439# adresinden alındı
19. Naumann, R. (1991). Eski Anadolu mimarlığı [Old Anatolian architecture]. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
20. Ortega, J., Vasconcelos, G., Rodrigues, H., & Correia, M. (2018). Assessment of the influence of horizontal diaphragms on the seismic performance of vernacular buildings. Bull Earthquake Eng, 16, 3871–3904.
21. Özdoğan, M. (1999). From Huts to Houses: "Firsts" in Architecture. In Y. Sey, Housing and Settlement in Anatolia: A Historical Perspective (pp. 19-30).
22. Rifaioğlua, M. N., Hurol, Y., & Şahali, Ö. (2024). Traditional Know-How for Earthquake Resistance: The Logical Framework of Coffered Wall and Ceiling Systems in Historical Antakya Houses. International Journal of Architectural Heritage, 1–20.
23. Tuztaşı, U., & Çobancaoğlu, T. (2006). Anadolu’da Kerpiçin Kullanım Geleneği ve Kerpiç Konut Yapım Sistemlerinin Karşılaştırılması [The Tradition of Using Adobe in Anatolia and the Comparison of Adobe Housing Construction Systems]. Tasarım+Kuram, 5, 95-104.
24. Xekalakis, G., Christou, P., Pitilakis, D., & Kyriakides, N. (2023). Quantitative Contribution of Timber Ring Beams in the Dynamic Response of Adobe Masonry Structures. CivilEng, 4, 1182–1197.
25. Zaryoun, M., Hosseini, M., & Soleymani, K. (2022). Sustainable architecture and earthquake resilience of vernacular Zegalli houses in northern Iran. Engineering, Construction and Architectural Management, 29(2), 1061-1085.