Discourse and Ideology in Nuclear Energy Opposition: A Discourse Analysis of the Nuclear Opponents Platform in Türkiye

Öz

The aim of this study is to examine the linguistic, ideological, and social elements through which anti-nuclear energy discourse is constructed in Türkiye. The research focuses on the discourse of the Nuclear Opposition Platform (NOP), one of the most visible actors of the anti-nuclear movement in Türkiye, and aims to analyze how this discourse is produced, legitimized, and circulated in the public sphere. In this context, the study adopts a qualitative research approach based on discourse analysis. The theoretical framework of the research draws particularly on Michel Foucault’s perspective on the relationship between discourse, power, and knowledge. Within this framework, discourse is considered not only as a linguistic field of expression but also as a domain where social realities, power relations, and ideological positions are produced and reproduced. The dataset of the study consists of press releases, campaign texts, declarations, online content, and various documents reflecting the views of the Nuclear Opposition Platform published between 2010 and 2024. In addition, relevant news content and academic studies were also utilized in order to evaluate the public and media reflections of the discourse. The data obtained in the research were examined through content analysis and thematic coding techniques. The analytical process was structured around four main categories: metaphors, narratives, linguistic structures, and framing. The findings of the research reveal that NOP’s discourse defines nuclear energy not merely as a technical form of energy production but as an issue associated with environmental destruction, public health threats, political legitimacy problems, and economic dependency. In particular, references to nuclear disasters such as Chornobyl and Fukushima are used as important discursive tools that reinforce risk perception and sustain collective memory. Furthermore, themes such as fear, risk, threat, struggle, resistance, and solidarity stand out prominently in anti-nuclear discourse. Through the use of metaphors, oppositional narratives, and emotionally charged expressions, a collective language of opposition is constructed. Within this discourse, the government, international capital, and nuclear lobbies are often positioned as opposing actors, while the public, environmental activists, independent experts, and local communities are presented as legitimate representatives of resistance. The study demonstrates that debates on nuclear energy in Türkiye cannot be explained solely through technical and economic considerations. Rather, these debates should also be understood as part of broader ideological, political, and discursive struggles. In this respect, the research contributes to the literature on energy policies, environmental movements, and social opposition by providing a discourse analysis perspective.

Anahtar Kelimeler

• Discourse Analysis
• New Social Movement
• Anti-Nuclear Energy
• Anti-Nuclear Platform
• Nuclear Power Plants

Nükleer Enerji Muhalefetinde Söylem ve İdeoloji: Türkiye'deki Nükleer Karşıtı Platformun Söylem Analizi

Öz

Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de nükleer enerji karşıtı söylemin hangi dilsel, ideolojik ve toplumsal unsurlar üzerinden kurulduğunu incelemektir. Araştırma, Türkiye’de nükleer enerji karşıtı hareketin en görünür aktörlerinden biri olan Nükleer Karşıtı Platformun (NOP) söylemlerine odaklanmakta ve bu söylemin nasıl üretildiğini, meşrulaştırıldığını ve kamusal alanda nasıl dolaşıma sokulduğunu analiz etmeyi hedeflemektedir. Bu doğrultuda çalışma, nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde söylem analizi yöntemine dayanmaktadır. Araştırmanın teorik arka planı, özellikle Michel Foucault’nun söylem, iktidar ve bilgi ilişkisine dair yaklaşımından beslenmektedir. Bu çerçevede söylem, yalnızca dilsel bir ifade alanı olarak değil; aynı zamanda toplumsal gerçekliğin, iktidar ilişkilerinin ve ideolojik konumlanmaların üretildiği bir alan olarak ele alınmaktadır. Çalışmanın veri setini, Nükleer Karşıtı Platform tarafından 2010-2024 yılları arasında yayımlanan basın açıklamaları, kampanya metinleri, deklarasyonlar, internet içerikleri ve platformun görüşlerini yansıtan çeşitli metinler oluşturmaktadır. Ayrıca söylemin kamusal ve medyatik yansımalarını değerlendirebilmek amacıyla ilgili haber içeriklerinden ve akademik çalışmalardan da yararlanılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler, içerik analizi ve tematik kodlama teknikleriyle incelenmiş; analiz süreci metaforlar, anlatılar, dilsel yapı ve çerçeveleme olmak üzere dört temel kategori etrafında yürütülmüştür. Araştırma bulguları, NOP söyleminin nükleer enerjiyi yalnızca teknik bir enerji üretim biçimi olarak değil; çevresel yıkım, halk sağlığı tehdidi, siyasal meşruiyet sorunu ve ekonomik bağımlılık üreten bir alan olarak tanımladığını göstermektedir. Özellikle Çernobil ve Fukuşima gibi nükleer kazalara yapılan göndermelerin, risk algısını güçlendiren ve toplumsal hafızayı canlı tutan önemli söylemsel araçlar olarak kullanıldığı görülmektedir. Bunun yanında nükleer enerji karşıtı söylemde korku, risk, tehdit, mücadele, direniş ve dayanışma temalarının öne çıktığı; metaforlar, karşıtlıklar ve duygusal çağrılar yoluyla kolektif bir muhalefet dili üretildiği tespit edilmiştir. Hükümet, uluslararası sermaye ve nükleer lobiler söylem içinde çoğu zaman karşıt kutup olarak konumlandırılmakta; buna karşılık halk, çevreciler, bağımsız uzmanlar ve yerel topluluklar meşru direnişin temsilcileri olarak sunulmaktadır. Çalışma Türkiye’de nükleer enerji tartışmalarının yalnızca teknik ve ekonomik değerlendirmelerle açıklanamayacağını; bu tartışmaların aynı zamanda ideolojik, siyasal ve söylemsel mücadelelerin parçası olduğunu ortaya koymaktadır. Bu yönüyle araştırma, enerji politikaları, çevre hareketleri ve toplumsal muhalefet ilişkisini anlamaya yönelik literatüre söylem analizi perspektifinden katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Nükleer Enerji Karşıtlığı
• Nükleer Karşıtı Platform
• Nükleer Santraller
• Söylem Analizi
• Yeni Toplumsal Hareketler.

Kaynakça

1. Akçay, S., & Şavklıyıldız, B. (2023). Yükseköğretim öğrencilerinin nükleer santrale yönelik tutumları. E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 14(6), 172–186. https://doi.org/10.19160/e-ijer.1348658
2. Aktaş, E. (2021). Nükleer enerjiye nasıl bakıyoruz? Paradigma Akademi.
3. Alazemi, T., Darwish, M., & Radi, M. (2024). Renewable energy sources integration via machine learning modelling: A systematic literature review. Heliyon, 10(4).
4. Almquist, Z. W., & Bagozzi, B. E. (2020). Automated text analysis for understanding radical activism: The topical agenda of the North American animal liberation movement. Research and Politics, 7(2), 1–8. https://doi.org/10.1177/2053168020921742
5. Altındal, Y. (2019). Jeotermal enerji santraline direnişin medya hali: Birgün gazetesi örneği. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademik Araştırmalar Dergisi, 3(3), 1–20.
6. Aslam, S., Aung, P. P., Rafsanjani, A. S., & Majeed, A. P. A. (2025). Machine learning applications in energy systems: current trends, challenges, and research directions. Energy Informatics, 8(1), 62.
7. Aydilek, E. (2021). Cumhuriyet dönemi toplumsal hareketleri üzerine bir kategorizasyon çalışması. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 45, 143–160. https://doi.org/10.30794/pausbed.766259
8. Bargheer, S. (2018). Apocalypse adjourned: The rise and decline of cold war environmentalism in Germany. Environmental Politics, 27(6), 973–993. https://doi.org/10.1080/09644016.2018.1459033

9. Bianet Haber. (2010, July 6). 170 bin imzayla Meclis’e giden nükleer karşıtları gözaltında. Bianet. https://bianet.org/haber/170-bin-imzayla-meclise-giden-nukleer-karsitlari-gozaltinda-123220
10. Bulut, S., & Karlıdağ, S. (2018). Nuclear energy discourse in Turkish media. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 73(3), 891–911. https://doi.org/10.1501/SBFder_0000002521
11. Carroll, W. K., & Hackett, R. A. (2006). Democratic media activism through the lens of social movement theory. Media, Culture & Society, 28(1), 83–104.
12. Cohen, J. L. (1985). Strategy or identity: New theoretical paradigms and contemporary social movements. Social Research, 52(4), 663–716.
13. Demircan, P. (2024). AKP rejiminde Akkuyu Nükleer Gücü Santrali’nin zor ve rıza ile inşası. Mülkiye Dergisi, 48(3), 655–694.
14. Demiroğlu, E. T. (2014). Yeni toplumsal hareketler: Bir literatür taraması. Marmara Üniversitesi Siyasal Bilimler Dergisi, 2(1), 133–144.
15. Diken Haber. (2018, April 21). Çernobil'in yıldönümünde: Nükleer karşıtı eylem OHAL'den yasaklandı. Diken. https://www.diken.com.tr/cernobilin-yildonumunde-nukleer-karsiti-eylem-ohalden-yasaklandi/
16. Elektrik Mühendisleri Odası. (2016). Akkuyu ÇED raporu geçersizdir. https://www.emo.org.tr/ekler/e2e9ae4ae357081_ek.pdf?dergi=1047
17. Enerji Sanayi ve Maden Kamu Emekçileri Sendikası. (2021). Nükleer karşıtı platform basın açıklaması: Ülke geleceğimizi Rusya ile yapılan gizli anlaşmalara teslim etmeyeceğiz. https://esm.org.tr/nukleer-karsiti-platform-basin-aciklamasi-ulke-gelecegimizi-rusya-ile-yapilan-gizli-anlasmalara-teslim-etmeyecegiz/
18. Evrensel Gazetesi. (2021, April 26). Nükleer santral çözüm değil, çaresizlik getirir. Evrensel. https://www.evrensel.net/haber/431566/nukleer-karsiti-platform-bilesenleri-nukleer-santral-cozum-degil-caresizlik-getirir
19. Evrensel Gazetesi. (2021, March 11). Nükleer Karşıtı Platform: Akkuyu Fukuşima olmasın. Evrensel. https://www.evrensel.net/haber/427886/nukleer-karsiti-platform-akkuyu-fukusima-olmasin
20. Foucault, M. (2023). Linguistics and the social sciences. Theory, Culture & Society, 40(1–2), 259–278. https://doi.org/10.1177/02632764221091
21. Greenpeace. (2025). Nükleer. https://www.greenpeace.org/Türkiye/tag/nukleer/
22. Gruber, H. (2024). Snyder and Habermas on the war in Ukraine: A critical discourse analysis of elite media discourse in Germany. Critical Discourse Studies, 1–17. https://doi.org/10.1080/17405904.2024.2331164
23. Gülsoy, A., & Topal, M. H. (2018). Değerlerin, risk algısının ve nükleer farkındalığın nükleer santrallerin sosyal kabulü üzerindeki etkisi. Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi, 8(16), 423–444.
24. Günaltay, A., & Türkan, N. (2023). Fukushima nükleer santral kazası gazete manşetlerinin içerik yönünden incelenmesi ve enerji gazeteciliğinin Türkiye’deki durumu. OHS Academy, 6(1), 1–13. https://doi.org/10.38213/ohsacademy.1142278
25. Gürbilek, N. (2001). Vitrinde yaşamak. Metis Yayınları.
26. Güz, N., & Saray, G. (2016). Ak Parti hükûmetlerinin nükleer enerji politikalarının Türk basınında tartışılması (2000–2016 dönemi). Bilig, (79), 129–158.
27. He, Y., Xia, D., Yong, N., Peng, H. (2025). Farklı Bölgelerde Nükleer Enerjiye İlişkin Kamuoyu Risk Algısının Karşılaştırmalı Bir Çalışması. İçinde: He, BJ., Prasad, D., Yan, L., Cheshmehzangi, A., Pignatta, G. (eds) Uluslararası Kentsel İklim, Sürdürülebilirlik ve Kentsel Tasarım Konferansı. UCSUD 2023. İnşaat Mühendisliği Ders Notları, cilt 559. Springer, Singapur. https://doi.org/10.1007/978-981-97-8401-1_66
28. Işık, C. (2020). Türkiye’de anti nükleer hareket örneğinde risk söylemi. Afet ve Risk Dergisi, 3(2), 169–180. https://doi.org/10.35341/afet.732489
29. Jaramillo, M., Carrión, D., Muñoz, J., & Tipán, L. (2025). A Bibliometric Assessment of AI, IoT, Blockchain, and Big Data in Renewable Energy-Oriented Power Systems. Energies, 18(12), 3067.
30. Joutsenvirta, M., & Vaara, E. (2015). Legitimacy struggles and political corporate social responsibility in international settings: A comparative discursive analysis of a contested investment in Latin America. Organization Studies, 36(6), 741–777. https://doi.org/10.1177/0170840615571958
31. Kaya, M., & Doğan, S. (2023). Nükleer santrallerin turizm üzerine etkilerinin yerel halkın bakış açısıyla değerlendirilmesi: Sinop örneği. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 7(2), 672–694. https://doi.org/10.32572/guntad.1325251
32. KRT TV. (2021, March 11). Nükleer karşıtı eyleme jandarma engeli. KRT TV. https://www.krttv.com.tr/nukleer-karsiti-eyleme-jandarma-engeli
33. Matta, C. (2024). The explanatory power of discourse analysis. Philosophy of the Social Sciences, 54(5), 363–386. https://doi.org/10.1177/00483931241255
34. Maxwell, J. A. (2018). Nitel araştırma tasarımı: Etkileşimli bir yaklaşım (M. Çevikbaş, Trans.). Nobel Akademik Yayıncılık.
35. Muhammad Amir, R., & Zeler, I. (2024). Discourses on the sustainability of nuclear energy: a semi-systematic literature review of scientific production. Discover Sustainability, 5(1), 503.
36. Nükleer Karşıtı Platform. (2025). Nükleer karşıtı platform nedir? https://NOP.org.tr/nukleer-karsiti-platform-nedir/
37. Oygür, A. B. (2009). Türkiye’de ekoloji hareketinin gelişimi: Ağaçkakan dergisi örneği [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü].
38. Özçağlayan, M., & Çakıcı, F. Y. (2019). Gramsci’nin hegemonya kuramı bağlamında nükleer karşıtı hareketin Milliyet gazetesindeki temsiliyeti (11 Ocak 1999–25 Temmuz 2000). İnsan ve İnsan, 6(21), 633–671. https://doi.org/10.29224/insanveinsan.453020
39. Palabıyık, H., Yavaş, H., & Aydın, M. (2010). Türkiye’de nükleer santral kurulabilir mi? Çatışmadan uzlaşıya: Türkiye’de nükleer enerji projelerinde sosyal kabul sorunu ve halkın reddetme sendromunun araştırılması. Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi, 5(2), 175–201.
40. Polletta, F., & Jasper, J. M. (2001). Collective identity and social movements. Annual Review of Sociology, 27(1), 283–305.
41. Roberts, J. M., & Ibrahim, J. (2023). Open Marxism, social class, and social and political movements. Capital & Class, 47(1), 7–27.
42. Ross, L., & Gibbs, E. (2024). The making of an anti-nuclear Scotland: Activism, coalition building, energy politics and nationhood, c. 1954–2008. Contemporary British History, 38(2), 245–269. https://doi.org/10.1080/13619462.2023.2293745
43. Sánchez-Vázquez, L., & Menéndez-Navarro, A. (2015). Nuclear energy in the public domain: Anti-nuclear movements and industrial lobbies in Spain (1962–1979). Minerva, 53, 69–88. https://doi.org/10.1007/s11024-014-9263-0
44. Sanera, M., & Shaw, J. S. (1999). Korkular değil gerçek: Çocuklarınız ve sizin için çevre eğitimi rehberi. Liberte Yayınları.
45. TEMA Foundation. (2013, January 18). Greenpeace Akdeniz ve TEMA Vakfı, nükleer enerjiye birlikte hayır dedi. https://www.tema.org.tr/basin-odasi/basin-bultenler/greenpeace-akdeniz-ve-tema-vakfi-nukleer-enerjiye-birlikte-hayir-dedi
46. Tompkins, A. S. (2021). Generating post-modernity: Nuclear energy opponents and the future in the 1970s. European Review of History: Revue européenne d'histoire, 28(4), 507–530. https://doi.org/10.1080/13507486.2021.1881047
47. Türk Tabipleri Birliği. (2019, August 6). Nükleer çözüm değil, tehdittir. https://www.ttb.org.tr/haber_goster.php?Guid=a1a43c96-b843-11e9-a87c-fecd0ac8ceb0
48. Üste, R. B. (2015). Doğanın siyaset paradigması: Yeşil siyaset. Sosyal ve Beşeri Bilimleri Dergisi, 7(2), 38–54.
49. Wang, F., Gu, J., Wu, J., & Wang, Y. (2024). Perspective taking and public acceptance of nuclear energy: Mediation of trust in government and moderation of cultural values. Journal of Cleaner Production, 434, 140012
50. Wang, R. (2025). Public attitudes and sustainability perceptions towards nuclear power: Evidence from Chinese social media data mining. Energy Strategy Reviews, 62, 101928.
51. Wu, J., Yang, Y., Sun, S., & Yu, Y. (2025). Data-driven approaches for efficient smart grid systems. Frontiers in Energy Research, 12, 1536459.
52. Yeşil Gazete. (2012, March 6). Greenpeace’den Türkiye’de ve 20 ülkede nükleer karşıtı eylem. Yeşil Gazete. https://yesilgazete.org/greenpeace%E2%80%99ten-turkiye%E2%80%99de-ve-20-ulkede-nukleer-karsiti-eylem/
53. Yıldız, A., & Arı, E. (2019). Nükleer enerjinin sosyal kabulüne yönelik bir inceleme: Üniversite öğrencileri üzerine bir alan çalışması. İzmir İktisat Dergisi, 34(2), 191–211. https://doi.org/10.24988/ije.2019342801
54. Yılmaz, V., & Bilge, Y. (2018). Üniversite öğrencilerinin nükleer santraller hakkındaki tutumları: Bir yapısal eşitlik model önerisi. Alphanumeric Journal, 6(1), 133–150. https://doi.org/10.17093/alphanumeric.373447