Renk Faktörünün Tüketicilerin Duyusal Algı ve Tercihlerine Etkisi: Deneysel Bir Çalışma

Öz

Bu araştırma, gıda ambalajı renk tasarımının tüketicilerin çok boyutlu duyusal algıları ve ürün tercih eğilimleri üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Deneysel yöntemle yürütülen çalışmada, içerik, gramaj ve form açısından özdeş dört çikolata örneği kullanılmış, farklı ambalaj renklerinin tat, koku, doku, görünüm ve genel beğeni üzerindeki etkisi değerlendirilmiştir. Araştırma paneli, 18 yarı eğitimli katılımcıdan oluşmuş ve katılımcılar 9 basamaklı hedonik ölçek aracılığıyla her bir duyusal parametreyi puanlamıştır. Bulgular, ambalaj renginin tüketici algısı üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi olduğunu göstermektedir (p<0.05). Kırmızı ambalaj, tat, koku, doku, görünüm ve genel beğeni açısından en yüksek puanları alırken, eflatun ambalaj orta düzeyde olumlu değerlendirmelerle ön plana çıkmıştır. Gold ambalajın bazı duyusal kriterlerde olumlu etkisi gözlenmiş, gümüş ambalaj ise tüm parametrelerde daha düşük puanlarla ilişkilendirilmiştir. Friedman ve Wilcoxon testleri ile yapılan istatistiksel analizler, ambalaj renginin duyusal değerlendirmelerdeki farklılıkları anlamlı biçimde ortaya koyduğunu doğrulamaktadır. Çalışmanın sonuçları, ambalaj renginin yalnızca görsel bir çekicilik unsuru olmadığını, aynı zamanda tat, koku, doku ve genel beğeni gibi çok boyutlu duyusal deneyimlerin algılanmasında kritik bir rol oynadığını göstermektedir. Bu bulgular, pazarlama ve ürün tasarımı alanlarında ambalaj renklerinin stratejik kullanımının önemine vurgu yapmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Gastronomi
• Ambalaj Tasarımı
• Tüketici Davranışı
• Tat Algısı
• Duyusal Analiz

The Effect of Color on Consumers Sensory Perceptions and Preferences: An Experimental Study

Öz

This study aims to investigate the effects of food packaging color design on consumers’ multidimensional sensory perceptions and product preference tendencies. Conducted using an experimental approach, the research employed four chocolate samples identical in content, weight, and form, to assess the influence of different packaging colors on taste, aroma, texture, appearance, and overall liking. The sensory panel comprised 18 semi-trained participants, who evaluated each sensory attribute using a 9-point hedonic scale. The findings indicate that packaging color exerts a statistically significant effect on consumer perceptions (p < 0.05). Red packaging received the highest scores across taste, aroma, texture, appearance, and overall liking, whereas purple packaging stood out with moderately positive evaluations. Gold packaging demonstrated positive effects on certain sensory attributes, while silver packaging was associated with lower scores across all parameters. Statistical analyses using Friedman and Wilcoxon tests confirmed that differences in sensory evaluations were significantly influenced by packaging color. The results highlight that packaging color functions not only as a visual aesthetic element but also plays a critical role in shaping the perception of multidimensional sensory experiences, including taste, aroma, texture, and overall liking. These findings underscore the strategic importance of packaging color in marketing and product design.

Anahtar Kelimeler

• Gastronomy
• packaging
• Consumer Behavior
• Taste Perception
• Sensory Analysis

Kaynakça

1. Alagala, M. B., Bagbi, B. M., & Shaleye, A. B. (2018). Impact of pharmaceutical packaging on consumer buying behaviour of OTC Drugs in Port Harcourt, Nigeria. The Pharma Innovation Journal, 7(9), 90-95.
2. Altuğ Onoğur, T., & Elmacı, Y. (2019). Gıdalarda duyusal değerlendirme. Sidas Medya.
3. Ampuero, O., & Vila, N. (2006). Consumer perceptions of product packaging. Journal of Consumer Marketing, 23(2), 100–112.
4. Bener, Ö. (1995). Ambalajlı gıda maddeleri ve tüketici açısından önemi. Standart, Mayıs.
5. Benjamin, F. S., Ajisafe, T., Adare, A. C., & Ayodele, O. H. (2019). Products packaging and its effects on consumer patronage of Cadbury Plc Nigeria. International Journal of Academic Research in Business and Social Sciences, 9(7), 590–613.
6. Chukwu, B. A., & Enudu, T. O. (2018). The impact of product packaging on consumers’ purchasing behavior in Benin Metropolis, Edo State, Nigeria. International Journal of Economics, Commerce and Management, 6(4), 708–725.
7. Emiroğlu, M. (1985). Türkiye’de Gıda Sanayinde Cam Ambalaj Semineri. İstanbul.
8. Etuk, A., Anyadighibe, J. A., James, E. E., & Mbaka, R. (2021). Service quality and passengers’ loyalty of public transportation companies. British Journal of Management and Marketing Studies, 4(4), 82-98.

9. Etuk, A., Anyadighibe, J. A., James, E. E., & Ukpe, M. U. (2022). Sociological factors and consumer buying behaviour towards fashion clothing. International Journal of Applied Research in Social Sciences, 4(2), 21-34.
10. Heide, M., & Olsen, S. O. (2017). Influence of packaging attributes on consumer evaluation of fresh cod. Food Quality and Preference, 60, 9-18.
11. Inyang, I. B., & James, E. E. (2022). Appraisal of major factors inhibiting the internationalization of small and medium-sized agricultural exporters in Nigeria. African Journal of Agriculture and Food Science, 6(1), 35-52
12. James, E. E., & Inyang, I. B. (2023). Hotel atmospherics and guests' experience in the Nigerian hospitality industry. Research Journal of Hospitality and Tourism Management (RJHTM), 2(1), 1-17.
13. Karedza, G., & Sikwila, M. (2017). Zimbabve'de hiperenflasyon döneminde ve dolarizasyon döneminden sonra FMCG tüketicilerinin satın alma davranışları üzerinde ambalaj tasarımlarının etkisi. Asya Sosyal Bilimler ve Yönetim Çalışmaları Dergisi, 4(1), 20–30.
14. Keller, K. L., (2009). Choosing brand elements to build brand equity: Strategic brand management (3rd Ed.) Delhi: Dorling Kindersley.
15. Kotler, P. (2000). Pazarlama yönetimi (N. Muallimoğlu, Çev.). İstanbul: Beta Yayınları.
16. Kotler, P. (2002). Marketing management. New Delhi, India: Prentice Hall.
17. Labrecque, L. I., Patrick, V. M., & Milne, G. R. (2013). The Marketers’ Prismatic Palette: A Review of Color Research and Future Directions. Psychology and Marketing, 30(2), 187– 202. https://doi.org/10.1002/mar.20597
18. Maende, J. J. (2018). Effect of product packaging on consumer choices of food and beverage products, Nairobi County, Kenya (A master’s thesis, University of Nairobi).
19. Meilgaard, M., Civille, G. V., & Carr, B. T. (2007). General difference tests: Is there a sensory difference between samples? In Sensory evaluation techniques (4th ed., pp. 63–104).
20. Meyers, H. M., & Lubnier, M. J. (2004). Başarılı ambalaj, başarılı pazarlama (Z. Üsdiken, Çev., 2. baskı). İstanbul: Rota Yayınları.
21. Nayyar, E. V. (2012). Packaging: An innovative source of impulsive and abrupt buying action. International Journal of Management and Information Technology, 1(1), 13-16
22. Odabaşı, Y., & Oyman, M. (2005). Pazarlama iletişimi yönetimi. İstanbul: Mediacat Yayınları.
23. Oladele, P. O., Olowookere, B., Okolugbo, C. N., & Adegbola, E. A. (2015). Product packaging as a predictive factor of consumer patronage of toothpaste in Ado-Ekiti, Nigeria. British Journal of Marketing Studies, 3(3), 12-28
24. Osisanwo, A. (2017). Effect of product packaging on Nigerian consumers’ behaviour (Doctoral dissertation, American University of Nigeria, School of Business Management and Entrepreneurship).
25. Prendergast, P. G., & Pitt, L. (1996). Packaging, marketing, logistics and the environment: Are there trade-offs? International Journal of Physical Distribution & Logistics Management, 26(6), 60–72.
26. Rettie, R., & Brewer, C. (2000). The verbal and visual components of package design. Journal of Product & Brand Management, 9(1), 56–70.
27. Rundh, B. (2005). The multi-faceted dimension of packaging. British Food Journal, 107(9), 670–684.
28. Sedlacekova, Z. (2017). Food packaging materials: Comparison of materials used for packaging purposes (Undergraduate thesis, Helsinki Metropolia University of Applied Sciences).
29. Senesi, D. (2006). Role of packaging on consumer buying behavior. Global Journal of Management and Business Research, 12, 48–68.
30. Silayoi, P., & Speece, M. (2004). Packaging and purchase decisions: An exploratory study on the impact of involvement level and time pressure. British Food Journal, 106(8), 607–628.
31. Soroka, W. (2002). Fundamentals of Packaging Technology. Illinois: Institute of Packaging Professionals
32. Speece, M. (2003). Consumer marketing in Asia for the new economy. Paper presented at the Executive Seminar organized by JKYL (International) Pte Ltd, Singapore.
33. Spence, C. (2016). Multisensory packaging design: Color, shape, texture, sound, and smell. In Integrating the packaging and product experience in food and beverages (pp. 1–22). Elsevier.
34. Üçüncü, M. (2000). Gıdaların ambalajlanması. İzmir: Ege Üniversitesi Basımevi.
35. Underwood, R. (2003). The communicative power of product packaging: Creating brand identity via lived and mediated experience. Journal of Marketing, 11(1).
36. Underwood, R. L., Klein, N. M., & Burke, R. R. (2001). Packaging communication: Attentional effects of product imagery. Journal of Product & Brand Management, 10(7), 403–422.