Çocukların Bakış Açısıyla Dış Mekân Oyun Alanları: Katılımcı Tasarım Atölyesinden Çıkarılan İçgörüler
Öz
ÖZ Günümüzde kentlerde çocukların dış mekânda oyun oynama olanaklarının azalması ve geleneksel oyun alanlarının sınırlı katkıları gelişimlerini olumsuz etkilemektedir. Bu durum, çocukların gereksinimlerine uygun deneyimler sunabilen oyun alanlarının tasarımını önemli hâle getirmektedir. Çalışmada, çocukların oyun alanlarına ilişkin beklentilerini ortaya koyarak tasarım süreçlerine katkı sağlayan bir değerlendirme sunulması amaçlanmış, 5-11 yaş aralığında 11 çocuğun katılımıyla bir tasarım atölyesi gerçekleştirilmiştir. Atölye sürecinde çocuklara geleneksel ve açık uçlu oyun alanları üzerine düşünme, çizim ve maket yapımı yoluyla kendi oyun alanlarını tasarlama olanağı verilmiştir. Çocukların yorumları, çizimleri ve maketleri hakkındaki anlatımlarına dayalı olarak elde edilen veriler doğrultusunda, oyun alanlarına ilişkin beklenti ve önerilerini yansıtan dört tema belirlenmiştir. Bulgular, çocukların geleneksel oyun alanlarını eleştirebildiklerini, açık uçlu oyun olanaklarını tercih edebildiklerini, açık uçlu oyun için yaratıcı fikirler geliştirebildiklerini ve oyun ekipmanları için deneyim çeşitliliği sağlayacak öneriler sunabildiklerini göstermektedir. Katılımcı tasarım sürecinde çocukların konuya ve tasarıma olan ilgilerinin, motivasyonlarının yüksek olduğu gözlemlenmiştir. Bu bağlamda çalışma, çocukların geleneksel oyun alanlarının ötesinde deneyimlere gereksinim duyduğuna ve bu gereksinime cevap verebilecek çözümlerin katılımcı tasarım süreçlerinden yararlanılarak geliştirilebileceğine işaret etmektedir. Anahtar Kelimeler: Açık Uçlu Oyun, Çocukların Katılımı, Dış Mekânda Oyun, Oyun Alanı Tasarımı
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Teşekkür
Kaynakça
- Adjei-Boadi, D., Agyei-Mensah, S., Adamkiewicz, G., Rodriguez, J., Gemmell, E., Ezzati, M., Baumgartner, J., & Owusu, G. (2022). Neighbourhood, built environment and children’s outdoor play spaces in urban Ghana: Review of policies and challenges. Landscape and Urban Planning, 218, 104288. https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2021.104288
- Aklıbaşında, M., Tırnakçı, A., & Özhancı, E. (2018). Çocuk Oyun Alanlarının Önemi ve Tasarım Kriterlerinin Nevşehir Kenti Örneğinde İrdelenmesi. İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, 8(17), 59-71. https://doi.org/10.16950/iujad.412099
- Alderson, P. (2004). Ethics. In S. Fraser, V. Lewis, S. Ding, M. Kellett, & C. Robinson (Eds.), Doing research with children and young people (pp. 97–112). SAGE Publications.
- Arın Ensarioğlu, S., & Özsoy, F. A. (2021). Children’s participation in built environment design: The case of “play without barriers” project. A/Z : ITU Journal of Faculty of Architecture, 18(2), 347–364. https://doi.org/10.5505/itujfa.2021.52386
- Ataöv Demirkan, A., & Peker, E. (2020). Belediyeler için Çocuk ve Çevre Tasarım Rehberi. https://hdl.handle.net/11511/94293
- Atıcı, E., & Çelen Öztürk, A. (2021). Sağlıklı Kent Bağlamında Çocuk Parklarındaki Oyun Alanları Analizi: Eskişehir Kenti Örneği. İDEALKENT, 12(34), 1645-1675. https://doi.org/10.31198/idealkent.836729
- Atmakur-Javdekar, S. (2015). Children’s play in urban areas. In B. Evans, J. Horton, & T. Skelton (Eds.), Play, recreation, health and well being: Vol. 9. Geographies of children and young people (pp. 1–25). Springer. https://doi.org/10.1007/978-981-4585-96-5_3-1
- Başaran Uysal, A. (2015). Çocuk oyun alanlarının geliştirilmesinde bir yerel katılım deneyimi. Megaron, 10(3), 423-439. https://doi.org/10.5505/MEGARON.2015.53215
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Katılım ve Yönetişim, Kentsel Tasarım, Mimari Tasarım
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
30 Nisan 2026
Gönderilme Tarihi
15 Mayıs 2025
Kabul Tarihi
28 Nisan 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 19 Sayı: 4