Beylerbeyi Sarayı’nın Sultan II. Abdülhamid Hal Edildikten Sonraki Dönüşümü ve Eklentilere İlişkin Bir Okuma

With a 160-year history, Beylerbeyi Palace hosted foreign travellers and statesmen during the dynastic period and witnessed many historical events in this process. All of the relatively limited changes identified in the palace building, which still harbours the traces of these historical processes, are historical documents. It is very important not only architecturally, but also in terms of understanding the needs and architectural technology of the period. One of the events that has an important place in the history of Beylerbeyi Palace is that the former Sultan Abdülhamid II, who was in exile in Alatini Mansion, spent the last 6 years of his life here. Abdülhamid II was subjected to compulsory residence in Beylerbeyi Palace and lived in the Harem Apartment of the palace from 1912 until 1918 when he died. Some parts of the palace were reorganised during the former sultan's residence here. Although there are many written and visual archive documents about the building, there are very few scientific studies analysing them. Many of the interventions made in the palace building after Abdülhamid II was placed in Beylerbeyi Palace have been recorded and have survived to the present day with archival documents. The aim of this study is to bring to light the transformation and additions of the palace building after the installation of Abdülhamid II by evaluating archival documents, visual sources and traces on the building together.

160 yıllık bir geçmişe sahip olan Beylerbeyi Sarayı, hanedan döneminde yabancı seyyahları ve devlet adamlarını ağırlamış ve bu süreçte birçok tarihî olaya tanıklık etmiştir. Bu tarihsel süreçlerin izlerini hâlâ üzerinde barındıran saray binasında, tespit edilen nispeten sınırlı değişimlerin tümü, birer tarihsel belge niteliğindedir. Yalnızca mimari olarak değil, döneminin ihtiyaçları ve mimarlık teknolojisinin anlaşılması açısından da oldukça önemlidir. Beylerbeyi Sarayı’nın tarihinde önemli bir yere sahip olaylardan biri, Alatini Köşkü’nde sürgünde olan sabık padişah II. Abdülhamid’in hayatının son 6 yılını burada geçirmiş olmasıdır. II. Abdülhamid, Beylerbeyi Sarayı’nda zorunlu ikamete tabi tutulmuş; 1912’den vefat ettiği 1918 yılına kadar sarayın Harem Dairesi’nde yaşamıştır. Sabık padişahın burada ikamet ettiği sürede, sarayın bazı bölümleri yeniden düzenlenmiştir. Yapı hakkında yazılı ve görsel birçok arşiv belgesi olmasına rağmen, bunların irdelendiği bilimsel çalışmalar oldukça azdır. II. Abdülhamid, Beylerbeyi Sarayı’na yerleştirildikten sonra, saray binasında yapılan müdahalelerin birçoğu kayıt altına alınmış ve arşiv belgeleri ile günümüze kadar ulaşmıştır. Çalışmanın amacı; arşiv belgeleri, görsel kaynaklar ve yapı üzerindeki izler birlikte değerlendirilerek, saray binasının II. Abdülhamid’in yerleştirilmesinden sonraki dönüşüm ve eklentilerini gün ışığına çıkarmaktır.