Bugünden Düne: Türk Yolu Gazetesi (1936-1986) Yayınlarında Kocaeli'ye İlişkin Mimari Haberlerin Değerlendirilmesi

Öz

Marmara Bölgesi’nde yer alan Kocaeli, konumu ve tarihçesi ile yüzyıllarca önemini korumuştur. Ayrıca, Türkiye’nin sanayi şehri olması bakımından da önemli bir yere sahiptir. Kentte Cumhuriyet’in kuruluşu ile birlikte farklı gazeteler basılmakla beraber, bunların bazıları yayın hayatlarını kısa sürede sonlandırmak zorunda kalmışlardır. Yayınlanan gazetelerin içerisinde Türk Yolu gazetesi, uzun yıllar varlığını devam ettiren bir gazete olması bakımından ayrıcalıklıdır. Türk Yolu gazetesi 1962 yılına gelindiğinde, yine kentin önemli bir basın yayın organı olan Bizim Şehir gazetesi ile birleşme kararı almıştır. Böylece gazetenin adı Türk Yolu Bizim Şehir olmuştur. Yayın hayatı boyunca kesintiye uğramadan, düzenli bir şekilde çıkarılan gazetede, dönemin güncel haberlerinin yanı sıra; kentin tarihçesi, sanatı, mimarisi, tarihî eserleri, sanayisi, kültür hayatı gibi pek çok alandan bilgilerin verildiği haberler ve köşe yazılarına yer verilmiştir. Kentin tarihini yansıtan mimari eserler hakkında da sık sık bilgi veren Türk Yolu, bu eserlerin tarih içindeki durumu ve restorasyonları hakkında bilgi vermiştir. Yazılar ve makaleler aracılığıyla toplumsal sorunlara dikkat çekilmiş, şehrin kalkınması için öneriler sunulmuş ve Kocaeli halkının ihtiyaçlarına yönelik duyarlılık oluşturulmuştur. Bu yönüyle gazete, sadece bir haber kaynağı değil, aynı zamanda kentin kolektif hafızasını oluşturan, sosyal yapısını şekillendiren, önemli bir mecra olmuştur. Türk Yolu gazetesi, yerel basının gücünü kullanarak, halkın taleplerinin yerel yönetimlere iletilmesinde etkili olmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Kocaeli
• Kocaeli Basın Tarihi
• kolektif hafız
• Mimari
• Türk Yolu Gazetesi

From Today to Yesterday: Evaluation of Architectural News Related to Kocaeli in the Publications of Türkyolu Newspaper (1936-1986)

Öz

Kocaeli, located in the Marmara Region, has held an important position throughout history. Known as Turkey's industrial city, Kocaeli has hosted various newspapers since the establishment of the Republic. However, some of these newspapers had to end their publishing life after a short time. Türk Yolu newspaper is one of the important local newspapers that continued to be published for many years without interruption. In 1962, it merged with Bizim Şehir, another significant press organ of the city, and became Türk Yolu Bizim Şehir. Throughout its publication, the newspaper provided news and columns about the city's history art, industry, cultural life, architectural monuments, and current issues of the time. It particularly focused on the historical buildings of the city and their restorations. The newspaper also drew attention to social problems, suggested solutions for the city's development, and raised awareness about the needs of the people of Kocaeli. Through the power of local press, Türk Yolu was an effective medium for conveying the demands of the people to local governments. In this way, it was not just a news source but an important tool in shaping the collective memory and social structure of the city.

Anahtar Kelimeler

• Kocaeli
• History of the Press in Kocaeli
• Collective Memory
• Architecture
• Türk Yolu Newspaper

Kaynakça

1. Bayram, T. (2011). Gebze Çoban Mustafa Paşa Cami ve Külliyesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi.
2. Çağlar, B. (2007). Kocaeli'de yerel gazetelerin tarihsel ve kronolojik teknolojik gelişimi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Kocaeli Üniversitesi.
3. Erdoğan, N. Ayyıldız, S. ve Özbayraktar, M. (2011). Tarihi İzmit Kent Merkezi. Kocaeli Büyükşehir Belediyesi.
4. Eyice, S. (1998). Hersek Paşa Cami ve Türbesi. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (Cilt 17, ss. 238–239). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
5. Galitekin, A. N. (2002). İzmit Mehmet Bey nam-ı diğer Fevziye Camii’-i Şerifi. Gölcük Belediyesi Kültür Yayınları.
6. Yeni Cuma Camii. Demokrat Kocaeli Gazetesi. www.demokratkocaeli.com
7. Gürsu, L. T. (2016). 19. Yüzyıl Osmanlı Dönemi saat kuleleri bağlamında İstanbul Nusretiye Saat Kulesi ve koruma projesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi.
8. Kaya, B. (2008). Bir halk eğitimi kurumu olarak İzmit Halkevi (1932-1951) (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Sakarya Üniversitesi.

9. Kaya, Ş. (2009). Tanzimat’tan Cumhuriyet’e İzmit kenti (1839-1938). Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Yayınları.
10. Kishal, E. (2020). İzmit Tarihi Yeni Hamam Restorasyon Projesi: Yapısal değerlendirme. Mimarlık ve Yaşam Dergisi, 216.
11. Kocaeli İl Yıllığı (1973). İzmit Kardeşler Matbaası.
12. Köksal, S. (1993). Çoban Mustafa Paşa Külliyesi, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (Cilt 8, ss. 351–354). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
13. Krippendorff, K. (2018). Content analysis: An introduction to its methodology. Sage Publications.
14. Kurtbil, Z. H. (2007). Pertev Paşa Külliyesi. TDV İslâm Ansiklopedisi (34. Cilt, s. 236-238). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
15. Özyıldırım, A. ve Sakin E. (2019). İpek Yolu şehirlerinden İznik ve İzmit. Acedemia, (33).
16. Öztüre, A. (1981). Nicomedia yöresindeki yeni bulgularla İzmit tarihi. Çeltüt Yayınları.
17. Şahin, T. (2017). Kocaeli yerel gazetelerinde yayınlanan haberlerin analizi. Maltepe Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 4(1), 32.
18. Şenyurt, O. (2014). 1923-1960 yılları arasında İzmit’te inşa edilen yapılar ve kentin gelişimine katkıları. Uluslararası Gazi Akçakoca ve Kocaeli Tarihî Sempozyumu (Cilt 3, s. 1671). Kocaeli Belediyesi Yayınları.
19. Şimşek, S. (2007). Kocaeli Basın Tarihi (1848-2001). K.B.B.Kültür Yayınları.
20. Tuğlacı, P. (1985). Osmanlı Şehirleri. Milliyet Yayınları.
21. Türk Yolu (1936, 24 Birinci Kanun). 292. satır
22. Türk Yolu (1936, 29 Birinci Teşrin).
23. Türk Yolu (1941, 4 Nisan). Yeni Cuma Camii Tamire İhtiyaç Gösteriyor.
24. Türk Yolu (1941, 29 Nisan). Yeni Cuma Cami’nin Tamirine Başlanıyor. s. 1.
25. Türk Yolu (1941, 10 Haziran). Yeni Halkevimize Kavuşuyoruz. s.1
26. Türk Yolu (1941, 24 Temmuz).
27. Türk Yolu (1941, 27 Ağustos). Mimar Sinan’ın Büyük Eseri. s. 1.
28. Türk Yolu (1941, 19 Eylül). Yeni Cuma Cami’nin Tamirine Başlanıyor. s. 1.
29. Türk Yolu (1941, 20 Son Teşrin). Yeni Halk evimizin Açılış Töreni Hazırlıkları.
30. Türk Yolu (1941, 25 Eylül).
31. Türk Yolu (1941, 14 Kasım ). 684. satır
32. Türk Yolu, (1942, 18 Birinci Teşrin). Boruksal, M. K. ,Orhan Cami. Türk Yolu, s. 1.
33. Türk Yolu (1942, 18 Birinci Teşrin).
34. Türk Yolu (1942, 8 Ocak). Halkevi Tamir Edilecek. s. 3.
35. Türk Yolu (1942, 1Temmuz ). 366. satır
36. Türk Yolu (1942, 1 Ağustos). 683. satır
37. Türk Yolu (1943, 11 Şubat). 303. satır
38. Türk Yolu (1944, 10 Birinci Teşrin). Saat Kulesi ve Cumhuriyet’in 25. Yıl Dönümü. s. 3.
39. Türk Yolu (1944, 14 Bininci Kanun). 310. satır
40. Baykal, Türk Yolu (1946, 18 Şubat). 379. satır
41. Türk Yolu (1946, 13 Ekim). Yeni Cuma Cami’nin Açılması İsteniyor s. 1.
42. Türk Yolu (1946, 29 Kasım ). 121. satır
43. Türk Yolu (1946, 12 Aralı). 311. satır
44. Türk Yolu (1947, 10 Ocak). Yeni Cuma Cami Bugün Açılıyor. s. 3.
45. Türk Yolu (1947, 15 Ağustos )
46. Türk Yolu (1948, 22 Şubat ). 294. sayfa
47. Türk Yolu (1948, 28 Nisan). Cevdet Yakup Baykal, Tarihî Eserler ve Fevziye Camii.
48. Türk Yolu (1948, 3 Ekim). 162.satır
49. Türk Yolu (1948, 30 Kasım). 159.satır
50. Türk Yolu ( 1948, 2 Aralık). 159.satır
51. Türk Yolu (1950, 18 Şubat). 548. satır
52. Türk Yolu (1950, 9 Nisan). 545. satır.
53. Türk Yolu (1950, 15 Temmuz). Fevziye Cami’ne Hoparlör kondu s. 2.
54. Türk Yolu (1950, 27 Eylül)
55. Türk Yolu, (1951, 13 Ocak). 386. satır
56. Türk Yolu (1951, 1 Şubat). 386. satır
57. Türk Yolu (1951, 16 Şubat). 148. satır
58. Türk Yolu (1951, 17 Şubat). Saat Kulesi Civarı Yazlık Gazino Olacak s. 1.
59. Türk Yolu (1951, 5 Nisan ). 451. satır
60. Türk Yolu ( 1951, 26 Mayıs ). 149. satır
61. Türk Yolu (1951, 31 Mayıs). İzmit Cami ve Dinî Binalar Yaptırma ve Onarma Derneği Kuruldu. s. 1.
62. Türk Yolu (1951, 5 Haziran). İzmit Cami ve Binalar Yaptırma ve Onarma Derneği Nizamnamesi. s. 3.
63. Türk Yolu (1951, 14 Haziran ). 491. satır
64. Türk Yolu (1951, 20 Temmuz ). 389. satır
65. Türk Yolu (1951, 28 Ağustos). Fevziye Cami Etrafını Güzelleştiriyor. s. 3.
66. Türk Yolu (1951, 8 Eylül). Gebze Mimar Sinan Hamamı Tamir Edildi. s. 3-5.
67. Türk Yolu (1951, 17 Kasım). Çalık Ahmet Ağa Cami Onarılıyor. s. 3.
68. Türk Yolu (1951, 18 Aralık). Fevziye Cami Saati İşlemiyor. s. 3.
69. Türk Yolu (1952, 4 Ocak). Bozacı Han. s. 2.
70. Türk Yolu (1952, 12 Ocak ) Türk Yolu 126.
71. Türk Yolu (1953, 1 Temmuz)
72. Türk Yolu (1954, 25 Eylül). Saat Kulesinden Bir Görünüş. s. 3.
73. Türk Yolu (1954, 19 Ekim). İzmit Müzesi. s. 3.
74. Türk Yolu (1954, 14 Kasım). Saat Kulesinin Acıklı Hali, s. 3.
75. Türk Yolu (1954, 15-18 Kasım) 162. sayı
76. Türk Yolu ( 1954, 4 Aralık ) 153. satır
77. Türk Yolu (1955, 2 Ocak). Tarihî Saat Kulesinin Tamirine Nihayet Başlandı. s. 3.
78. Türk Yolu (1955, 12 Ocak)
79. Türk Yolu (1955, 20 Mart ). 525. satır
80. Türk Yolu(1955, 20 Mayıs ). 660. satır
81. Türk Yolu (1955,15 Temmuz ). 161. satır
82. Türk Yolu (1955, 25 Eylül). Türk Yolu Otuz Dört Yaşında, s. 1.
83. Türk Yolu (1955, 30 Eylül ). 516. satır
84. Türk Yolu (1956, 10 Mayıs ). 163. satır
85. Türk Yolu (1956, 10 Haziran). İzmit Saat Kulesi. s. 3. Türk Yolu (1956, 27 Temmuz). Anıtlar Derneği Kongresi, s. 3.
86. Türk Yolu (1956, 28 Temmuz)
87. Türk Yolu (1956, 29 Temmuz). Kocaeli’ndeki Tarihî Eserler Muhafaza Edilecek., s. 3.
88. Türk Yolu (1956, 2 Ağustos). İzmit Saat Kulesi. s. 3.
89. Türk Yolu (1956, 3 Ekim ) Serdar Camii 594. satır
90. Türk Yolu (1958, 5 Ocak) 163. sayfa
91. Türk Yolu( 1958, 27 Mart). 393. satır
92. Türk Yolu (1958, 19 Nisan). Kandıra’da Yapılan Camii. s. 1.
93. Türk Yolu (1958, 30 Nisan). Fethiye Caddesindeki Vakıf Hamamı Onarılacak. s. 1.
94. Türk Yolu (1958,, 4 Haziran,10 Haziran,). Yeni Cuma Cami Çevresi Düzenlenirken.
95. Türk Yolu (1958, 1958). 393. satır
96. Türk Yolu (1958, 4 Haziran). 397. satır
97. Türk Yolu(1958, 10 Haziran). 397.satır
98. Türk Yolu (1958, 18 Haziran). Türk Yolu Kandıra Cami Tamir Ettirilecek, s. 3.
99. Türk Yolu (1959, 7 Şubat). 163. satır
100. Türk Yolu (1959, 5 Mart ). 401. satır
101. Türk Yolu (1960, 1 Nisan). Yeni Cuma Cami Etrafı Güzel Bir Şekle Sokuluyor. s. 3
102. Türk Yolu (1960, 15 Nisan). 403. satır
103. Türk Yolu (1960, 5 Mayıs). Tarihî Saat Kulemiz Esaslı Tamir Görecek. s. 1.
104. Türk Yolu (1960, 16 Temmuz). Minare Külahı Yapacak Bir Usta Bulunamıyor. s. 1.
105. Türk Yolu, (1960, 20 Temmuz). 164. satır
106. Türk Yolu (1960, 16 Eylül). Tarihi Yeni Cuma Cami’nin Minaresi Tamir Ettiriliyor. s. 3.
107. Türk Yolu (1960, 6 Kasım). Yeni Cuma 409. satır
108. Türk Yolu (1960, 13 Kasım). 410. satır
109. Türk Yolu (1961, 4 Ocak). Hersek Cami. s. 1-3.
110. Türk Yolu (1961, 11 Ocak). Tarihî Yeni Cuma Camiinin Külahı Takıldı. s. 1.
111. Türk Yolu (1961, 12 Ocak). Yeni Cuma Minaresi Eskisine Uygun Yapılmadı mı? s. 3.
112. Türk Yolu (1961, 24 Şubat). Yeni Cuma Minaresindeki Onarım işi Tamamlanıyor. s. 3.
113. Türk Yolu (1961, 15 Nisan). Yeni Cuma Cami’ne Bir Hoparlör Temin Edilemez mi. s. 3.
114. Türk Yolu (1961, 26 Nisan). Başkiraz Köyündeki Tarihi ve Şifalı Ilıcalar. s. 2.
115. Türk Yolu ( 1961, 18 Mayıs). 169. satır
116. Türk Yolu (1961, 22 Temmuz). Fevziye Cami’nin Saati Arızalandı. s. 2.
117. Türk Yolu (1961, 8 Haziran). Bozacı Han, s. 1-2.
118. Türk Yolu (1961, 5 Ağustos). Derneği, Ketenciler Köyü Camii Yaptırma ve Köyü Güzelleştirme Derneği Ana Nizamnamesi.
119. Türk Yolu (1961, 1 Eylül). İzmit Arkeoloji Müzesi Yakında Hizmete Açılıyor. s. 1.
120. Türk Yolu (1961, 7 Eylül). Tarihî Saat Kulemiz. s. 3.
121. Türk Yolu (1961, 18 Eylül). Arkeoloji Müzesi ile Alakalı Hazırlıklar Bugün Bitiyor. s. 1.
122. Türk Yolu (1961, 3 Ekim). Arkeoloji Müzesinin Açılış Hazırlığı. s. 1-3.
123. Türk Yolu (1961, 4 Ekim). Çoban Mustafa Paşa Cami Onarımı Başlıyor. s. 1.
124. Türk Yolu (1961, 4 Ekim). Tarihî Av Köşkünün Onarımı Tamamen Bitti.
125. Türk Yolu (1961, 31 Ekim). Arkeoloji Müzesinin Açılış Hazırlığı.
126. Türk Yolu (1961, 3 Kasım). Kütüphane Av Köşküne Kaldırılacak. s. 1.
127. Türk Yolu (1961, 7 Kasım). Halkevi binasının Tamirine başlandı. s. 2.
128. Türk Yolu (1961, 9 Kasım). Arkeoloji Müzesinin Açılış Hazırlığı. s. 2.
129. Türk Yolu (1961, 8 Aralık). Şehir Müzesinin Açılış Hazırlıkları. s. 3-4.
130. Türk Yolu (1961, 10 Aralık). Şehrimiz Müzesinin Son Kısım Tamir İşi de Bitiyor. s. 1.
131. Türk Yolu (1961, 10 Aralık). Yeni Cuma Cami Şadırvanı Ne Zaman Onarılacak. s. 2.
132. Türk Yolu (1962, 25 Ocak). Şehir Müzesiyle Alakalı Hazırlıklar. s. 2.
133. Türk Yolu (1962, 1 Mart). Türk Yolu Bizim Şehir. s. 1.
134. Türk Yolu (1962, 4 Mart). Sümer Camii’ni Koruma ve Yaşatma Derneği Nizamnamesi. s. 5.
135. Türk Yolu (1962, 19 Nisan). Tür Tarihi Eserlerimiz Harap Olmadan Müze Açılmalıdır. S. 3.
136. Türk Yolu (1962, 26 Haziran). 72. satır
137. Türk Yolu (1962, 28 Haziran). Şehir Müzesi Temmuz’da Açılıyor. s. 3.
138. Türk Yolu (1962, 4 Mayıs). 231. satır
139. Türk Yolu (1962, 25 Ağustos).Cami Minaresi de yaptırılıyor. s. 3.
140. Türk Yolu (1962, 20 Eylül). Bizim Şehir, Şehir Müzesi Yıl Sonuna Kadar Açılacak. s.2
141. Türk Yolu (1962, 28 Eylül). 232. satır
142. Türk Yolu (1962, 30 Ekim). Şehrimize Modern Bir Vilayet Binası Yapılacak. s. 1.
143. Türk Yolu (1963, 30 Temmuz). Akçakoca Cami’nin İstinat Duvarı Tamir Ettirilecek.
144. Türk Yolu (1964, 8 Eylül ). 684. satır
145. Türk Yolu (1965, 21 Ağustos). Saat Kulesi Onarılacak. s. 3.
146. Türk Yolu (1966, 5 Mayıs). Saray Bahçesindeki Av Köşkü Müze Halini Aldı. s. 3.
147. Türk Yolu (1966, 11 Mayıs). Tarihî Av Köşkünün iç kısmı restore edilecek. s. 1.
148. Türk Yolu (1966, 13 Mayıs). Eski Vilayet Konağı Av Köşkü Değil Saraydır.
149. Türk Yolu (1966, 17 Temmuz ). 262.sayfa
150. Türk Yolu (1966, 13 Eylül). Türk Yolu Horasan Harcı ile Yapılan Hamam Açıldı. s. 2.
151. Türk Yolu (1966, 20 Eylül). Harcına Yumurta Akı ve Kadın Saçı Karıştırılan Hamam Hizmete Açıldı. s. 2.
152. Türk Yolu (1969, 18 Ocak). Saat Kulesi Yakında Onarılacak. s. 3.
153. Türk Yolu (1971, 27 Ocak). Tarihî Saat Kulemiz 3 Şubat’ta Açılacak. s. 1.
154. (Türk Yolu (1972, 6 Ağustos ). 201. satır
155. Türk Yolu (1972, 16 Eylül ). 177. satır
156. Türk Yolu (1973, 31 Mayıs). Eski Eserler Derneği. s. 3.
157. Türk Yolu (1973, 27 Temmuz). Tüm Tarihî Eserler Şehir Müzesinde Toplanıyor. s. 1-7.
158. Türk Yolu (1976, 6 Şubat). İzmit Müzesi Nasıl Kuruldu. s. 2.
159. Türk Yolu (1976, 26 Mart). Seka’nın Gücü Din Donga Yetmiyor mu. s. 2.
160. Türk Yolu (1976, 3 Nisan). Tarihî Kulenin Saatleri Nihayet Çalışmaya Başladı. s. 3.
161. Türk Yolu (1976, 6 Nisan). Saat Kulesinin Işıklandırılması da Sağlandı. s. 3.
162. Türk Yolu (1976, 21 Nisan). İlgisizlikten Kasıp Kavruluyoruz. s. 3.
163. Türk Yolu (1976, 28 Nisan-19 Temmuz). 44 Evler Cami Eski Türk Mimarisi Tarzında İnşa Ediliyor. s. 1.
164. Türk Yolu (1976, 3 Mayıs). Saat Kulesinin Saatleri Yine Arızalandı. s. 1.
165. Türk Yolu (1976, 13 Mayıs). Kendi Kaderine Terkedilen Saat Kulesine Bir Kuruluşun Sahip Çıkması İsteniyor. s. 1-3.
166. Türk Yolu (1976, 17 Mayıs). 150 yıllık Tarihî Hamam Tarihe mi Gömülecek. s. 1-3.
167. Türk Yolu (1976, 18 Mayıs). İmaret Cami’nin Onarımı Tamamlandı. s. 5.
168. Türk Yolu (1976, 27 Mayıs). Tarihî Saat Kulemize Belediyeler Birliği’nin Sahip Çıkması Yerinde Olacaktır. s. 1.
169. Türk Yolu (1976, 5 Haziran). Yenituran İlkokulunun Onarımına Başlanıyor. s. 3.
170. Türk Yolu (1976, 29 Haziran). Yeni Cuma Cami Onarılacak. s. 3.
171. Türk Yolu (1976, 3 Temmuz). Yenituran İlkokulunda Onarım Başlıyor. s. 3.
172. Türk Yolu (1976, 9 Temmuz ). (275.satır)
173. Türk Yolu (1976, 28 Temmuz). Kısa Kısa. s. 3.
174. Türk Yolu (1976, 30 Temmuz). Yeni Cuma Camiinin Onarımı Tamamlandı. s. 2.
175. Türk Yolu(1976, 2 Ağustos). 428. satır
176. Türk Yolu (1976, 12 Ağustos). Kısa Kısa. s. 3.
177. Türk Yolu ( 1976, 14 Ağustos ). 402. satır
178. Türk Yolu (1976, 20 Ağustos). Kısa Kısa. s. 3.
179. Türk Yolu (1976, 23 Ağustos). Bağçeşme Cami.
180. Türk Yolu (1976, 27 Ağustos ) 501. satır
181. Türk Yolu (1976, 3 Eylül). İzmit’in Sembolü Saat Kulesinin Üvey Evlat Muamelesinden neden vazgeçilmiyor.
182. Türk Yolu (1976, 6 Eylül). Nazmi Oğuz 6 Cami’ye 15 Bin Lira Yardımda Bulundu. s. 3.
183. Türk Yolu (1976, 25 Eylül). Tarihten ve Atatürk’ten Gelen Gazete. s. 2-3.
184. Türk Yolu (1977, 26 Temmuz). İzmit’in Sembolü Saat Kulesi İlgisizlik Yüzünden Uzun Bir Süredir Çalışmıyor. s. 1.
185. Türk Yolu (1977, 30 Temmuz). Yeni Cuma Caminin Şadırvanının Onarımı Tamamlandı. s. 3.
186. Türk Yolu (1977, 8 Ekim). Kulenin Saatleri Yine Çalışmıyor. s. 3.
187. Türk Yolu (1985, 14 Ocak). Erbaş Caminde Kütüphane Kuruldu. s. 4.
188. Türk Yolu (1985, 4 Temmuz). Erbaş Camii. s. 3.
189. Türk Yolu (1985, 14 Temmuz). 503. satır
190. Türk Yolu (1985, 19 Ağustos).
191. Türk Yolu( 1985, 14 Eylül ). 460. satır
192. Türk Yolu (1985, 25 Eylül)
193. Türk Yolu (1986, 1 Ocak ). 508. satır
194. Türk Yolu (1986, 22 Mayıs).
195. Ürkmez, E. (2007). İzmit’te Türk eserleri. Kocaeli Büyük Şehir Belediyesi Yayınları.
196. Vardar, S. (2018). İzmit Saat Kulesi'nin modernizm ve kent mekânı üzerine düşündükleri. Uluslararası Çoban Mustafa Paşa ve Kocaeli Tarihi-Kültürü Sempozyumu IV Bildirileri (s. 765-767). Kocaeli Büyük Şehir Belediyesi Yayınları.
197. Yıldırım S. (2016). İzmit Kasrı Hümayun tavan resimleri. Uluslararası Karamürsel Alp ve Kocaeli Tarihi Sempozyumu II (Cilt 3, s. 1782). Kocaeli Büyük Şehir Belediyesi Yayınları.
198. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
199. Yüce, R. (1988). İzmit ve çevresel tarihi. İzmit Rotari Kulübü.Diğer yazım kuralları (dipnot yazım kuralları, Harvard vs.) ile başvurulan makaleler ön kontrol aşamasında geri çevrilmektedir.