A Fifty-Year Architectural Journey: The Karadeniz Technical University Faculty of Medicine and Research Hospital

Öz

Design for disadvantaged communities, the role of architecture in addressing social inequalities, and its contribution to healthy societies are current topics of discussion in the field of architecture. The inequality between the eastern and western regions of Turkey has persisted since the early years of the Republic. One of the steps taken to address this issue was the decision to establish a university in eastern Turkey during the 1950s—a process that resulted in the foundation of Karadeniz Technical University (KTÜ) in Trabzon, along with a medical school within the university. In this context, architectural competitions were held starting in the 1950s to design health and educational buildings. This study offers a detailed analysis of the project for the KTÜ Faculty of Medicine and Research Hospital, which was selected through a competition held in 1972. The aim of the study is to investigate which parts of the building complex—still in use today—were designed by which architects and at what time. The study first addresses the conditions of the period, the architectural competitions, the founding of KTÜ, and the award-winning project. Then, it provides a detailed analysis of the KTÜ Faculty of Medicine and Research Hospital project and evaluates the current condition of the building. Findings reveal that numerous changes have been made to the structure over time. The research shows that the initial blocks built after the competition were later surrounded by additional structures. In conclusion, this article summarizes the transformation of a building that has been in continuous use for fifty years, documents a significant aspect of the Republican architectural heritage, and highlights the role of architectural competitions in the development of public health and education buildings in Türkiye.

Anahtar Kelimeler

• hospital design
• architectural competitions
• architectural design
• university campus
• access to healthcare

Elli Yıllık Bir Mimari Yolculuk: Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi ve Araştırma Hastanesi

Öz

Dezavantajlı topluluklar için tasarım, mimarinin sosyal eşitsizlikleri gidermedeki rolü ve sağlıklı toplumlara katkısı, mimarlık alanındaki güncel tartışma konularıdır. Türkiye'nin doğusu ve batısı arasındaki eşitsizlik, Cumhuriyet tarihinin başından itibaren varlığını sürdürmüştür. Bu sorunu çözmek için atılan adımlardan biri, 1950'lerde Türkiye’nin doğusunda üniversite kurma kararıdır. Bu süreç, Trabzon'da Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) ve üniversite bünyesinde bir tıp fakültesinin kurulmasıyla sonuçlanmıştır. Bu süreçte, 1950'lerden itibaren sağlık ve eğitim yapılarının projelendirilmesi için yarışmalar düzenlenmiştir. Bu bağlamda bu çalışma, 1972 yılında düzenlenen bir yarışma ile elde edilen KTÜ Tıp Fakültesi ve Araştırma Hastanesi Projesi’ni detaylı bir biçimde analiz etmektedir. Çalışmanın amacı, bugün hâlen kullanımda olan yapı kompleksinin hangi bölümlerinin ne zaman ve hangi mimarlarca projelendirildiğinin araştırılmasıdır. Çalışma; öncelikle dönemin koşullarını, yarışmaları, KTÜ'nün kuruluşunu ve ödüllü projeyi ele almaktadır. Daha sonra, KTÜ Tıp Fakültesi ve Araştırma Hastanesi Projesi, detaylı bir şekilde analiz edilmekte ve yapının mevcut durumu değerlendirilmektedir. Bulgular, zaman içinde yapıda birçok değişiklik yapıldığını ortaya koymaktadır. Yapılan araştırma sonucunda, yarışma süreciyle ilk inşa edilen blokların ek yapılarla çevrelendiği anlaşılmıştır. Sonuç olarak bu makale, elli yıldır kesintisiz olarak kullanılan bir yapının değişim sürecini özetlemekte ve Cumhuriyet mirasının önemli bir öğesini belgelemekte; mimari yarışmaların Türkiye'deki kamu sağlık ve eğitim yapılarının gelişimine etkisini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• hastane tasarımı
• mimari yarışmalar
• mimari tasarım
• üniversite yerleşkesi
• sağlığa erişim

Kaynakça

1. Altan, A. (2003). Hospital buildings [Unpublished Master’s Thesis]. Balıkesir University.
2. Anonymous. (1963). Neticelenen yarışmalar: Zonguldak İşçi Hastanesi proje yarışması neticesi. Mimarlık Dergisi, 2, 3. http://dergi.mo.org.tr/dergiler/4/291/4122.pdf (Date accessed 24.10.2021).
3. Anonymous. (1964). Haberler: Zeytinburnu Talebe Yurdu proje yarışmaları neticeleri. Mimarlık Dergisi, 7, 3. http://dergi.mo.org.tr/dergiler/4/304/9247.pdf (Date accessed 24.10.2021).
4. Anonymous. (1967a). Yarışmalar: Antakya Fuarı yarışması sonuçlandı. Mimarlık Dergisi, 4, 8. http://dergi.mo.org.tr/dergiler/4/345/4988.pdf (Date accessed 24.10.2021).
5. Anonymous. (1967b). Yarışmalar: Erzurum Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi ve Araştırma Hastanesi proje yarışması, Mimarlık Dergisi, 50, 5. http://dergi.mo.org.tr/dergiler/4/364/8981.pdf (Date accessed 24.10.2021).
6. Anonymous. (1967c). Yarışmalar: Harp Akademileri proje yarışmasının ikinci devresi. Mimarlık Dergisi, 50, 5. http://dergi.mo.org.tr/dergiler/4/364/8981.pdf (Date accessed 24.10.2021).
7. Anonymous. (1968). Haberler: Ordu Göğüs Hastalıkları Hastanesi yarışması sonuçlandı. Mimarlık Dergisi, 58, 5. http://dergi.mo.org.tr/dergiler/4/377/5537.pdf (Date accessed 24.10.2021).
8. Anonymous. (1971). Sonuçlanan yarışmalar: Yedikule Sağlık Sitesi. Mimarlık Dergisi, 88, 18. http://dergi.mo.org.tr/dergiler/4/407/5948.pdf (Date accessed: October 24.10.2021).

9. Anonymous. (1972a). Mimarlık / Haberler: Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi ve Araştırma Hastanesi proje yarışması. Mimarlık Dergisi, 106, 10. http://dergi.mo.org.tr/dergiler/4/422/6611.pdf (Date accessed: October 24.10.2021).
10. Anonymous. (1972b). Erzurum Atatürk Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Y. Okulu mimari proje yarışması. Mimarlık Dergisi, 102, 43-48. http://dergi.mo.org.tr/dergiler/4/418/6109.pdf (Date accessed 24.10.2021).
11. Anonymous. (1972c). Erzurum Atatürk Üniversitesi Ziraat Teknolojisi ve Ev Ekonomisi Binası mimari proje yarışması. Mimarlık Dergisi, 102, 37-42. http://dergi.mo.org.tr/dergiler/4/418/6108.pdf (Date accessed 24.10.2021).
12. Anonymous. (1972d). Erzurum Atatürk Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi ve Laborant ve Teknisyen Okulu mimari proje yarışması. Mimarlık Dergisi, 102, 31-36. http://dergi.mo.org.tr/dergiler/4/418/6107.pdf (Date accessed 24.10.2021).
13. Anonymous. (1974). Ege Üniversitesi Akademik Merkez yarışması. Mimarlık Dergisi, 133-134, 32-40. http://dergi.mo.org.tr/dergiler/4/473/6930.pdf (Date accessed 24.10.2021).
14. Anonymous. (1981). İçindekiler: Yüksek Denizcilik Okulu mimari proje yarışması. Mimarlık Dergisi, 170, 1. http://dergi.mo.org.tr/dergiler/4/438/6345.pdf (Date accessed 24.10.2021).
15. Anonymous. (1983). Oda’dan: Samsun Hükümet Konağı mimari proje yarışması sonuçları. Mimarlık Dergisi, 197-198, 38. http://dergi.mo.org.tr/dergiler/4/498/7312.pdf (Date accessed 24.10.2021).
16. Atabek, E. (1971). Dünden yarına sağlık hizmetleri. Mimarlık Dergisi, 9, 11-16.
17. Baran Atalay, F. (2017). Analysis of change depend of architectural program in hospitals on national architectural design competitions [Unpublished Master’s Thesis]. Necmettin Erbakan University.
18. Benimana, C. & Hasan, A. (2023, July 2-6). Panel statement: Design for health. UIA World Congress Of Architects, Copenhagen. https://cctrixiedocuments.s3.amazonaws.com/trixie-configurator-uia2023/63ec9deb9b59fba094cc40b3/6475f7497e3f7854594d26df/P4-Statement.pdf (Date accessed 04.08.2023).
19. Çelik, Z. (2012). Neoliberalizm ve kentsel eşitsizlikler üzerine Prof. Dr. Nezar AlSayyad ile söyleşi. İdealkent Kent Araştırmaları Dergisi, 3(7), 10–20.
20. Google Earth. (2012). KTU Faculty of Medicine. https://earth.google.com/web/ (Date accessed 10.11.2021).
21. Google Earth. (2023). KTU Faculty of Medicine. https://earth.google.com/web/ (Date accessed 10.11.2021).
22. Karaaslan, M. (197). Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. eğitim merkezi proje yarışması. Mimarlık Dergisi, 152, 89-95. http://dergi.mo.org.tr/dergiler/4/310/4834.pdf (Date accessed 24.10.2021).
23. Kömürlü, E. (2019). Establisment of initial universities in Turkey until 1960’s. Journal of University Research, 2(1), 35-42.
24. KTU (Karadeniz Technical University). (2015a). Farabi Hospital Chief Physician: History. https://www.ktu.edu.tr/farabi/tarihce (Date accessed October 31.10.2021).
25. KTU (Karadeniz Technical University). (2015b). Farabi Hospital Chief Physician: Physical structure and capacity. https://www.ktu.edu.tr/farabi-fizikiyapivekapasite (Date accessed 31.10.2021).
26. KTU (Karadeniz Technical University). (2021). KTU Health Application and Research Center (Farabi Hospital) Chief Physician general compliance guide. https://www.ktu.edu.tr/dosyalar/farabikalite_c2954.pdf (Date accessed 04.08.2023).
27. KTU Department of Administrative and Financial Affairs. (2021). Housing distribution. https://www.ktu.edu.tr/dosyalar/idarimali_SNLHR.pdf (Date accessed August 14.08.2021).
28. KTU (Karadeniz Technical University) Farabi Hospital. (2021). Photos of KTU Farabi Hospital. KTU Farabi Hospital Chief Physician Archive. (Date accessed 04.08.2022).
29. KTU (Karadeniz Technical University) Project Production Center. (2017). Campus architecture. https://www.ktu.edu.tr/pum-kampusmimarisi (Date accessed October 31.10.2021).
30. KTU (Karadeniz Technical University) Project Production Center. (2021). KTU Faculty of Medicine A, B, C, D, E Block letterheads [Document]. (Date accessed October 31.10.2021).
31. Özer, H. & Erverdi, Ö. (1980). Erzurum Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi ve Araştırma Hastanesi. Arkitekt Dergisi, 379, 114-116. http://dergi.mo.org.tr/dergiler/2/267/3748.pdf (Date accessed 24.10.2021).
32. Özgür, G. K. (2022). KTU Faculty of Medicine and Research Hospital [Photograph]. (Date accessed 04.08.2022).
33. Polatoğlu, M. (1971). Karadeniz Technical University. Mimarlık Dergisi, 87, 45-50.
34. Republic of Türkiye Official Journal. (1955, May 27). Karadeniz Teknik Üniversitesi adıyla Trabzon'da bir üniversite kurulması hakkında kanun (Law No. 9013). https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/9013.pdf (Date accessed October 31.10.2021).
35. Salt Araştırma. (1954). İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi, Yüksek Mimarlık Bölümü, 1954 Yılı, 1A ve 1B öğrencileri albümü: Erkal Güngören arşivi. https://archives.saltresearch.org/handle/123456789/205257 (Date accessed 21.10.2021).
36. Sönmez, A. (1977). İzmit kıyı kesimi planlama yarışması. Mimarlık Dergisi, 150, 57-64. http://dergi.mo.org.tr/dergiler/4/301/4274.pdf (Date accessed 24.10.2021).
37. TMMOB (Union of Chambers of Turkish Engineers and Architects) of Ankara Branch. (2021a). The competiitons index. http://www.mimarlarodasiankara.org/yarismalardizini/ (Date accessed 24.10.2021).
38. TMMOB (Union of Chambers of Turkish Engineers and Architects) of Ankara Branch. (2021b). The competiitons index: Karadeniz Technical University Faculty of Medicine and Research Hospital. http://www.mimarlarodasiankara.org/yarismalardizini/ (Date accessed 24.10.2021).
39. UIA. (2023, July 2-6). Sustainable futures leave no one behind. UIA World Congress Of Architects, Copenhagen. https://uia2023cph.org/ (Date accessed 04.08.2023).
40. Vergili, A. (2011). Institutionalization of modern medicine in Turkey and health policies in the Republican Era [Unpublished Doctoral Thesis]. Istanbul University.