Türkiye’de Afet Lojistiği Kapsamında Barınma Malzemeleri İçin Stratejik Depo İli Seçimi

Öz

Deprem gibi doğal afetlerde, afetzedelerin temel ihtiyaçlarının karşılanabilmesi için geçici barınma malzemelerinin afet bölgelerine hızlı bir şekilde ulaştırılması büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada, Türkiye genelinde İBBS Düzey 2 kapsamında yer alan 26 bölge için stratejik depo yeri seçimine yönelik bütünleşik bir yaklaşım sunulmuştur. Çalışma üç aşamadan oluşmaktadır. İlk aşamada, CRITIC yöntemi kullanılarak değerlendirme kriterlerinin ağırlıkları belirlenmiştir. İkinci aşamada, bu ağırlıklar MAUT yöntemi ile entegre edilerek her bölgedeki iller için toplam fayda değerleri hesaplanmış ve en uygun depo illeri tespit edilmiştir. Üçüncü aşamada ise bölgesel depo illerine hizmet verecek merkez depo ili belirlenmiştir. Bu kapsamda, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) yardımıyla elde edilen koordinat verileri Ağırlık Merkezi Yöntemi ile analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre, en önemli kriter “afet risk derecesi” olarak belirlenmiş ve merkez depo konumu için Kırşehir ili en uygun alternatif olarak öne çıkmıştır. Elde edilen bulgular, afet lojistiği alanında karar vericilere önemli katkılar sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Afet Lojistiği
• Depo Yeri Seçimi
• İBBS Düzey 2
• Tedarik Zinciri
• Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV)

Selection of Strategic Warehouse Province for Shelter Supplies in the Context of Disaster Logistics in Turkey

Abstract

In natural disasters such as earthquakes, the rapid and efficient delivery of temporary shelter materials to affected areas is of critical importance to meet the basic needs of disaster victims. This study proposes an integrated approach for selecting strategic warehouse locations across 26 regions defined under the Nomenclature of Territorial Units for Statistics (NUTS) Level 2 classification in Türkiye. The proposed model consists of three stages. In the first stage, the weights of the evaluation criteria are determined using the CRITIC method. In the second stage, these weights are integrated into the Multi-Attribute Utility Theory (MAUT) method to calculate the overall utility values for candidate provinces in each region, and the most suitable warehouse locations are identified. In the third stage, a central warehouse location to serve the regional warehouses is determined. For this purpose, coordinate data obtained through Geographic Information Systems (GIS) are analyzed using the Center of Gravity method. The results indicate that “disaster risk level” is the most significant criterion, and Kırşehir is identified as the most appropriate location for the central warehouse. The findings provide strategic insights for decision-makers in the field of disaster logistics.

Keywords

• Disaster Logistics
• Warehouse Location Selection
• NUTS Level 2
• Supply Chain
• Multi-Criteria Decision Making

Kaynakça

1. AFAD. (2023, 02 Haziran). 06 Şubat 2023 Pazarcık-Elbistan Kahramanmaraş (mw: 7.7 – mw: 7.6) depremleri raporu. T.C. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı. https://deprem.afad.gov.tr/assets/pdf/Kahramanmara%C5%9F%20Depremi%20%20Raporu_02.06.2023.pdf Erişim tarihi:29.07.2025
2. AFAD. (2024). 2023 yılı doğa kaynaklı olay istatistikleri. T.C. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı. https://www.afad.gov.tr/kurumlar/afad.gov.tr/e_Kutuphane/Istatistikler/2023yilidogakaynakliolayistatistikleri-_1_.pdf Erişim tarihi: 07.07.2025
3. AFAD. (t.y.-a). Türkiye Deprem Risk Haritası. T.C. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı. https://www.afad.gov.tr/turkiye-deprem-tehlike-haritasi Erişim tarihi:20.01.2026
4. AFAD. (t.y.-b). Açıklamalı afet yönetimi terimleri sözlüğü. T.C. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı. T.C. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı: https://www.afad.gov.tr/aciklamali-afet-yonetimi-terimleri-sozlugu Erişim tarihi:07.07.2025
5. Arslanhan, H., & Şani, M. M. (2025). Evaluation Of The Disaster Logistics Center Location Selection Problem For The Post-Disaster Reconstruction Of Hatay Province Using Multi-Criteria Decision-Making Methods. Nigde Omer Halisdemir University Journal of Social Sciences Institute, 7(2), 355-372. https://doi.org/10.56574/nohusosbil.1619354
6. ASO. (2024). İllerin Teknolojik Gelişmişlik İndeksi. Ankara Sanayi Odası. https://www.aso.org.tr/uploads/ortam/ASO-ILTEK_IllerinTeknolojikGeli%C5%9FmislikEndeksiRaporu.pdf Erişim tarihi: 20.01.2026
7. Avlar, E., Limoncu, S., & Tızman, D. (2023). Deprem sonrası geçici barınma birimi: CLT E-BOX. Journal of the Faculty of Engineering and Architecture of Gazi University, 38(1), 471-482. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1027894
8. Ayçin, E. (2020). Using CRITIC and MAIRCA methods in personnel selection process. The Business Journal, 1(1), 1-12. https://dergipark.org.tr/en/pub/isletme/issue/52222/716692

9. Aydın, S., Şahin, A., Macit , M., & Aksakal, E. (2024). 06 Şubat 2023 Kahramanmaraş Depremleri Sonrası Bölgeye Gönderilen Yardımların Koordinasyon Süreçlerinin İncelenmesi ve Değerlendirilmesi. Türk Deprem Araştırma Dergisi, 6(1), 181-214. https://doi.org/10.46464/tdad.1437829
10. Bayram, B., & Eren, T. (2023). Çok kriterli karar verme yöntemleriyle afet sonrası geçici depo yeri seçimi. Emergency Aid and Disaster Science, 3(2), 22-30. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3238368
11. Beamon, B. M. (2004). Humanitarian relief chains: Issues and challenges. Proceedings of the 34th International Conference on Computers and Industrial Engineering. San Francisco, USA.
12. Bulğurcu, B. (2019). Multi-Attribute utility theory integration with CRITIC method: Smart technology preference example. International Journal of Society Researches, 13(19), 1930 - 1957. https://doi.org/10.26466/opus.584123
13. CeyportTekirdağ. (t.y.). https://www.ceyporttekirdag.com.tr/tr/terminal-bilgileri/terminal-tanimi Erişim tarihi: 25.06.2025
14. Çelebi Bandırma Limanı. (t.y.). https://www.portofbandirma.com.tr/kurumsal/liman-hakkinda Erişim tarihi:25.06.2025
15. Demircioğlu, M., & Coşkun, İ. T. (2018). Critic-Moosra yöntemi ve ups seçimi üzerine bir uygulama. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 27(1), 183 - 195. https://dergipark.org.tr/tr/pub/cusosbil/issue/36563/415469
16. Derse, O. (2022). Dematel tabanlı topsis yöntemi ve küme kapsama modeli ile afet lojistiği için depo yeri seçimi: Ege bölgesi örneği. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 25(4), 702 - 713. https://doi.org/10.17780/ksujes.1159925
17. DHMİ. (2025). Faaliyet Raporu 2024. Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü.
18. Diakoulaki, D., Mavrotas , G., & Papayannakis , L. (1995). Determining objective weights in multiple criteria problems: The critic method. Computers & Operations Research, 22(7), 763-770. https://doi.org/10.1016/0305-0548(94)00059-H
19. Durdağ, C., Ergenecoşar, S., Kınık, Z., & Yılmaz , K. K. (2021). Afet bakış açısıyla lojistik depo yeri seçimi: İstanbul Beykoz ilçesi üzerine bir uygulama. Beykoz Akademi Dergisi, 9(1), 98-107. https://doi.org/10.14514/BYK.m.26515393.2021.9/1.98-107
20. Er Çakmaktepe, N. (2025). Afet Lojistiğinde Dağıtım Yeri Kriterlerinin ÇKKV Yöntemleri ile Değerlendirilmesi. Turkish Research Journal of Academic Social Science, 8(2), 234-243. https://doi.org/10.59372/turajas.1812480
21. Ergün, M., Korucuk, S., & Memiş, S. (2020). Sürdürülebilir afet lojistiğine yönelik ideal afet depo yeri seçimi:Giresun ili örneği. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 6(1), 144-165. https://doi.org/10.28979/comufbed.686301
22. Gök, M., Toklu, R., Güven, E., & Eren, T. (2024). Afet lojistiğinde depo yer seçimi. Resilience, 8(2), 123 - 138. https://doi.org/10.32569/resilience.1473880
23. Kaya Zelzele, B., & Ergün, M. (2025). Afet Lojistiği Kapsamında CBS ile Depo Yeri Belirleme: Kilis İli Örneği. Journal of Natural Hazards and Environment, 11(1), 14-33. https://doi.org/10.21324/dacd.1438317
24. Keeney, R. L., Raiffa, H., & Rajala, D. W. (1979). Decisions with multiple objectives: Preferences and value trade-offs. IEEE Transactions on Systems, Man, and Cybernetics, 9(7), 403 - 403. https://doi.org/10.1109/TSMC.1979.4310245
25. KGM. (t.y.). Bölgeler. Karayolları Genel Müdürlüğü: https://www.kgm.gov.tr/Sayfalar/KGM/SiteTr/Bolgeler/Bolgeler.aspx Erişim tarihi:22.06.2025
26. Köstepen, Z. N., & Selim, H. (2025). Literature Review on Humanitarian Logistics in Disaster Management: A Risk-Oriented Approach. Sustainability, 17(21), 9773. https://doi.org/https://doi.org/10.3390/su17219773
27. Krstev, D., & Krstev, A. (2024). Application of center of gravity method for locations of facilities. Balkan Journal of Applied Mathematics and Informatics, 7(2), 83-90. https://doi.org/10.46763/bjami
28. Limoncu, S., & Bayülgen, C. (2005). Türkiye'de afet sonrası yaşanan barınma sorunları. YTÜ Mim. Fak. e-Dergisi , 1(1), 18-27. https://jag.journalagent.com/megaron/pdfs/MEGARON-97720-ARTICLE-LIMONCU.pdf
29. MGM. (2023). 2022 Yılı Meteorolojik Afetler Değerlendirmesi. Meteoroloji Genel Müdürlüğü. https://www.mgm.gov.tr/FILES/genel/raporlar/2022afet.pdf Erişim tarihi:07.07.2023
30. Nebati, E. E. (2024). Afet yönetimi sürecinde medikal depo yer seçimi için etkili faktörlerin değerlendirilmesi. Akademik Yaklaşımlar Dergisi, 15(1), 139 - 149. https://doi.org/10.54688/ayd.1405883
31. Özaydın, G., & Karakul, A. (2021). Evaluation of the inancial erformance with entropy based maut, saw and edas method. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 26(1), 13 - 29. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1278005
32. SBB. (2023, Mart). 2023 Kahramanmaraş ve Hatay depremleri raporu. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2023/03/2023-Kahramanmaras-ve-Hatay-Depremleri-Raporu.pdf Erişim tarihi: 07.07.2025.
33. Sezer, E. N., Babacan, M. S., Arslan, Z. B., Güdelek, M., & Nebati, E. E. (2025). Afet Lojistiğinde Depo Yer Seçimi: Avcılar İlçesi Örneği. Istanbul Sabahattin Zaim University Journal of Institute of Science and Technology, 7(2), 89-112. https://doi.org/10.47769/izufbed.1678068
34. Statista. (2024, 13 Aralık). Natural disasters - statistics & facts. https://www.statista.com/topics/2155/natural-disasters/#topicOverview Erişim tarihi:07.07.2025
35. STB. (2019). SEGE-2017. T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı. https://www.sanayi.gov.tr/merkez-birimi/b94224510b7b/sege/il-sege-raporlari
36. Şahan, C. (2024). Türkiye özelinde doğa kaynaklı afetlere yönelik bir araştırma. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 14(2), 414-428. https://doi.org/10.48146/odusobiad.1176360
37. TCDD. (t.y.-a). 2019-2023 İstatistik Yıllığı. T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü.: https://static.tcdd.gov.tr/webfiles/userfiles/files/istrapor/20192023istyil.pdf Erişim tarihi:23.06.2025
38. TCDD. (t.y.-b). Limanlar. T.C. Devlet Demiryollar İşletmesi Genel Müdürlüğü. https://www.tcdd.gov.tr/kurumsal/limanlar Erişim tarihi: 25.06.2025
39. Tezcan, B., Alakaş, H. M., Özcan, E., & Eren, T. (2023). Afet Sonrası Geçici Depo Yeri Seçimi ve Çok Araçlı Araç Rotalama Uygulaması: Kırıkkale İlinde Bir Uygulama. Journal of Polytechnic, 26(1), 13-27. https://doi.org/10.2339/politeknik.906704
40. TKGM. (t.y.). Parsel sorgu uygulması. Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü. https://parselsorgu.tkgm.gov.tr/ Erişim tarihi: 29.06.2025
41. Tomasini, R. M., & Van Wassenhove, L. N. (2009). From preparedness to partnerships: case study research on humanitarian logistics. International Transactions in Operational Research, 16(5), 549-658. https://doi.org/10.1111/j.1475-3995.2009.00697.x
42. Tsamboulas, D., Yiotis, G. S., & Panou, K. (1999). Use of multicriteria methods for assessment of transport projects. Journal of Transportation Engineering, 125(5). https://doi.org/10.1061/(ASCE)0733-947X(1999)125:5(407)
43. TÜİK. (t.y.). Nüfus İstatistikleri Portalı. Türkiye İstatistik Kurumu. 05 23, 2026 tarihinde Nüfus İstatistikleri Portalı: https://nip.tuik.gov.tr/?value=NufusYogunlugu Erişim tarihi: 21.01.2026
44. TÜRKLİM. (t.y.). Üye Limanlar. Türkiye Liman İşletmecilileri Derneği. https://www.turklim.org/uye-limanlar/ Erişim tarihi:25.06.2025
45. Yalcindag, A. G., Dursun, M., & Goker, N. (2023). Evaluation of the warehouse location alternatives for possible great Istanbul earthquake. Bilge International Journal of Science and Technology Research, 7(1), 38 - 42. https://doi.org/10.30516/bilgesci.1227329
46. Yesilcayir, N., Ayvazoğlu, G., Celik, S., & Peker, İ. (2024). Transit warehouse location selection by IF AHP- TOPSIS integrated methods for disaster logistics: A case study of Turkey. Research in Transportation Business & logistics: A case study of Turkey, 57. https://doi.org/10.1016/j.rtbm.2024.101232
47. Yılmaz, H. (2021). İnsani yardım lojistiğinde dağıtım merkezi yer seçimi ve İstanbul uygulaması (doktora tezi). İstanbul Teknik Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.