Kuruluş Dönemi Osmanlı Akçeleri: Tekirdağ Arkeoloji ve Etnografya Müzesi Koleksiyonundan Bir Grup Gümüş Sikke

This study aims to evaluate seventeen Ottoman akçes from the foundation period of the Ottoman Empire, preserved in the inventory of the Tekirdağ Archaeology and Ethnography Museum, from historical and numismatic perspectives. Emerging as a continuation of the coinage traditions that had developed in Anatolia since the 7th century BC, Ottoman akçes functioned not only as instruments of economic exchange but also as significant indicators of political authority, religious legitimacy, and social identity. In this research, the selected coins from the museum collection were examined in detail, with their inventory data and typological features recorded, focusing on the issuing sultan, mint location, date, as well as epigraphic and iconographic elements. The findings reveal that from the foundation of the Ottoman state until the reign of Mehmed II, akçes reflected the centralized structure of the state, dynastic continuity, and political stability. The inscriptions and motifs on the coins provide valuable insights into the belief systems of the period, state authority, regional minting practices, and monetary policies. Furthermore, it was observed that coin minting continued even during times of political crisis, such as the Interregnum (Fetret Devri), demonstrating efforts to preserve the stability of the monetary system. The comparison of size, weight, and inscriptional features of the examples in the museum also enables an analysis of the technical and regional diversity of the Ottoman monetary system. The early Ottoman akçes selected from the Tekirdağ Archaeology and Ethnography Museum constitute a unique source documenting the regional development of Ottoman material culture and monetary economy. This study contributes new data to Ottoman numismatics as well as to regional archaeological and historical research, emphasizing once again the importance of the scholarly evaluation of local museum collections.

Bu çalışma, Tekirdağ Arkeoloji ve Etnografya Müzesi envanterinde yer alan, Osmanlı İmparatorluğu’nun kuruluş dönemine ait on yedi akçenin tarihsel ve nümismatik açıdan değerlendirilmesini amaçlamaktadır. MÖ 7. yüzyıldan itibaren Anadolu’da şekillenen para basım geleneklerinin bir devamı olarak ortaya çıkan Osmanlı akçeleri, yalnızca ekonomik değişim araçları değil; aynı zamanda siyasi otoritenin, dini meşruiyetin ve toplumsal kimliğin önemli göstergeleri olarak öne çıkmaktadır. Çalışmada, müze koleksiyonundan seçilen ve envanter bilgileriyle tipolojik özellikleri ayrıntılı şekilde kaydedilen akçeler; darp ettiren padişah, darp yeri, tarihi, epigrafik ve ikonografik unsurlar bakımından incelenmiştir. Araştırmanın bulguları, Osmanlı’nın kuruluşundan II. Mehmet dönemine kadar uzanan süreçte akçelerin, devletin merkeziyetçi yapısını, hanedanlık sürekliliğini ve siyasi istikrarını yansıttığını göstermektedir. Akçeler üzerindeki yazı ve motifler, dönemin inanç sistemleri, devlet otoritesi, bölgesel darphane uygulamaları ve para politikaları hakkında önemli veriler sunmaktadır. Ayrıca Fetret Devri gibi siyasi kriz dönemlerinde dahi sikke darbının sürdürüldüğü ve para sisteminin istikrarının korunmaya çalışıldığı gözlemlenmiştir. Müzede yer alan örneklerin boyut, ağırlık ve yazı özelliklerinin karşılaştırılması, Osmanlı para sisteminin teknik ve bölgesel çeşitliliğini analiz etme olanağı da sağlamaktadır. Tekirdağ Arkeoloji ve Etnografya Müzesi’nden seçilen erken dönem Osmanlı akçeleri, Osmanlı maddi kültürünün ve para ekonomisinin bölgesel düzeydeki gelişimini belgeleyen özgün bir kaynak niteliği taşımaktadır. Bu çalışma, hem Osmanlı nümismatiğine hem de bölgesel arkeoloji ve tarih araştırmalarına yeni veriler kazandırmakta; yerel müze koleksiyonlarının bilimsel olarak değerlendirilmesinin önemini vurgulamaktadır.