Türkiye’nin Kırım’ın İlhakına (2014) Yönelik Politikaları: Rusya ve Ukrayna Arasında Dengeli Diplomasi

Öz

Bu çalışma, Türkiye’nin 2014’te Kırım’ın ilhakına verdiği cevabı analiz ederek, Türkiye’nin Rusya ile Ukrayna arasında izlediği dengeli yaklaşımı incelemektedir. Türkiye’nin Kırım’la, özellikle Kırım Tatarları üzerinden kurduğu tarihsel bağlar ve bölgenin Türkiye (Karadeniz) kıyılarına yakınlığı, Türkiye’nin stratejik ilgisini derinden etkilemektedir. Türkiye, 2014 yılındaki ilhakı gayrimeşru ve uluslararası hukuka aykırı olarak ilan etmiş ve Ukrayna’nın toprak bütünlüğünü desteklemiştir. Diğer taraftan, Türkiye, Rusya ile doğrudan çatışma yaşamaktan ve ekonomik bağları koparmaktan -Rus doğal gazına bağımlılık dâhil- dikkatle kaçınmaktadır. Türkiye’nin pragmatik dış politikası, Kırım Tatarlarını destekleme çabalarında ve daha geniş bölgesel konularda Rusya ile iş birliğini sürdürmesinde açıkça görülmektedir. Çalışma, Türkiye’nin hem NATO’ya hem de bölgesel diplomasiye yönelik çift yönlü taahhütlerini nasıl yönettiğini göstererek, ulusal çıkarlarından ödün vermeden büyük güç ilişkilerini dengeleme stratejisini ele almaktadır. Çalışmada, literatür taramasına dayalı bir değerlendirme yapılmaktadır, konu incelenirken Türkiye- Rusya- Kırım özelinde tarihi arka plan bilgisine yer verilmektedir ve 2014’te Kırım’ın ilhakı özelinde güncel gelişmeler derinlemesine analiz edilmeye çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Bölgesel Güvenlik
• Türkiye’nin Dengeleme Politikaları
• Kırım Tatarları
• Kırım’ın İlhakı

Türkiye's Policies Regarding the Annexation of Crimea (2014): Balanced Diplomacy Between Russia and Ukraine

Öz

This study analyzes Türkiye’s response to the annexation of Crimea in 2014 and examines the balanced approach Türkiye has pursued between Russia and Ukraine. Türkiye’s historical ties with Crimea—particularly through the Crimean Tatars—and the region’s geographical proximity to Türkiye’s (Black Sea) coastline have profoundly shaped Türkiye’s strategic interest. Türkiye declared the 2014 annexation illegitimate and contrary to international law and affirmed its support for Ukraine’s territorial integrity. At the same time, Türkiye has carefully avoided direct confrontation with Russia and the severance of economic ties, including its dependence on Russian natural gas. Türkiye’s pragmatic foreign policy is clearly reflected both in its efforts to support the Crimean Tatars and in its continued cooperation with Russia on broader regional issues. The study demonstrates how Türkiye manages its dual commitments to NATO and regional diplomacy, highlighting a strategy of balancing great power relations without compromising national interests. Based on a literature review, the study incorporates historical background specific to Türkiye–Russia–Crimea relations and provides an in-depth analysis of contemporary developments surrounding the 2014 annexation of Crimea.

Anahtar Kelimeler

• Regional Security
• Türkiye’s Balanced Policies
• Crimean Tatars
• Annexation of Crimea

Kaynakça

1. Aydın, F. T. (2014). Crimean Tatars and Russia’s annexation of Crimea. Turkish Policy Quarterly, 13(13), 81-92.
2. Balcer, A. (2014). Dances with bear: Türkiye and Russia after Crimea. Global Türkiye in Europe (GTE) Working Paper. https://www.iai.it/sites/default/files/gte_wp_08.pdf
3. Balcı, B. (2021). The Russian intervention in Crimea: Erdoğan’s dilemma. Carnegie Moscow Center. https://carnegie.ru/commentary/54950
4. Bostan, İ. (1995). Rusya’nın Karadeniz’de ticarete başlaması ve Osmanlı İmparatorluğu (1700–1787). Belleten, 59(225), 353-394.
5. Biersack, J., & O’Lear, S. (2014). The geopolitics of Russia’s annexation of Crimea: Narratives, identity, silences, and energy. Eurasian Geography and Economics, 55(3), 247-269.
6. Blank, S. (2015). A double dispossession: The Crimean Tatars after Russia’s Ukrainian war. Genocide Studies and Prevention, 9(1), 18-32.
7. Çağatay, S., & Jeffrey, J. (2014). Türkiye’s muted reaction to the Crimean crisis. The Washington Institute for Near East Policy. https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/turkeys-muted-reaction-crimean-crisis
8. Çalışkan, B. (2016). Kırım’ın ilhakı ve gelişen Türkiye–Ukrayna ilişkileri. İNSAMER. https://insamer.com/tr/kirimin-ilhaki-ve-gelisen-turkiye-ukrayna-iliskileri_303.html

9. Çalışkan, B. (2017). Stratejik ortaklık: Türkiye–Ukrayna ilişkileri. İNSAMER. https://insamer.com/tr/stratejik-ortaklik-turkiye-ukrayna-iliskileri_827.html
10. Dolya, A. (2016). The annexation of Crimea: Lessons for European security. Fondation Robert Schuman (European Issue No. 382). https://www.robert-schuman.eu/en/doc/questions-d-europe/qe-382-en.pdf
11. Görgen, İ. (2022). Kırım’ın jeopolitik önemi ve Kırım Türkleri. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 12(1), 283–300. https://doi.org/10.48146/odusobiad.1073217
12. Gressel, G. (2021). Waves of ambition: Russia’s military build-up in Crimea and the Black Sea. European Council on Foreign Relations. https://ecfr.eu/publication/waves-of-ambition-russias-military-build-up-in-crimea-and-the-black-sea/
13. Güngörmez, O. (2021). Türkiye’nin Ukrayna politikası. Kriter. https://kriterdergi.com/dosya-karadenizin-jeopolitigi/turkiyenin-ukrayna-politikasi
14. Horjus, J. (2021). Shifting balance of power in the Black Sea poses threats to Europe. JASON Institute. https://jasoninstitute.com/shifting-balance-of-power-in-the-black-sea-poses-threats-to-europe/
15. Kononczuk, W. (2014). Russia’s real aims in Crimea. Carnegie Endowment for International Peace. https://carnegieendowment.org/research/2014/03/russias-real-aims-in- crimea?lang=en
16. Korobov, A. A., & Smetannikov, S. S. (2015). Влияние Турции на региональные политические процессы Республики Крым: Конструктивный анализ [The Influence of Türkiye on the Regional Political Processes of the Republic of Crimea: A Constructive Analysis]. Евразийское Пространство. [Eurasian Space] 4(49), 24-32. https://cyberleninka.ru/article/n/vliyanie-turtsii-na-regionalnye-politicheskie-protsessy-respubliki-krym-konstruktivnyy-analiz/viewer
17. Kaya, K. (2014, March 26). The Crimean crisis: Türkiye’s priorities differ from the Western powers. Türkiye Analys. https://www.Türkiyeanalyst.org/publications/Türkiye-analyst-articles/item/98-the-crimean-crisis-Türkiye%E2%80%99s-priorities-differ-from-the-western-powers.html
18. Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Türkiye. (2014). No: 86, 17 March 2014, regarding the referendum held in Crimea. https://www.mfa.gov.tr/no_-86_-17-mart-2014_-kirim_da-duzenlenen-referandum-hk.tr.mfa
19. Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Türkiye. (2022, September 30). No: 300, 30 September 2022, on Russia’s annexation of certain regions of Ukraine. https://www.mfa.gov.tr/no_-300_-rusya-nin-ukrayna-nin-bazi-bolgelerini-ilhaki-hk.tr.mfa
20. Özdal, H., & Demydova, V. (2011). Turkey-Ukraine relations: High potential, low voltage (USAK Policy Brief No. 03). International Strategic Research Organization, Center for Eurasian Studies. https://ciaotest.cc.columbia.edu/pbei/usak/0030233/f_0030233_24444.pdf
21. Putin, V. (2014). Обращение Президента Российской Федерации [Address of the President of the Russian Federation] Kremlin.ru. http://kremlin.ru/events/president/news/20603
22. Sarı, L. (2024). 1856’dan 21. yüzyıla Türk jeopolitiğinde Kırım’ın yeri: Tarihsel süreç ve güncel dinamikler. TUDPAM. https://tudpam.org/1856dan-21-yuzyila-turk-jeopolitiginde-kirimin-yeri-tarihsel-surec-ve-guncel-dinamikler/
23. Şahin, F. K. (2018). 2014 sonrasında Kırım Tatarları ve Ukrayna: Ortak bir düşman karşısında yeniden kurulan ilişkiler. Uluslararası Suçlar ve Tarih / International Crimes and History, 19, 143-176.
24. Şahin, L. (2014). Ukrayna krizinde Kırım Tatarları faktörü. Bianet. https://m.bianet.org/bianet/siyaset/156738-ukrayna-krizinde-kirim-tatarlari-faktoru
25. TürkRus. (2023, March 15). İlber Ortaylı’dan Kırım değerlendirmesi: “Türkiye’nin Putin ile konuşması lazım…” https://turkrus.com/64801-ilber-ortaylidan-kirim-degerlendirmesi-turkiyenin-putin-ile-konusmasi-lazim-xh.aspx
26. Urkosta, R. B. (2016). Для Хвиль: Аннексированный Крым как военно-стратегический плацдарм России [For Khvil: Annexed Crimea as Russia’s Military-Strategic Bridgehead] Hvylya.net. https://hvylya.net/analytics/geopolitics/anneksirovannyiy-kryim-kak-voenno-strategicheskiy-platsdarm-rossii.html
27. Yılmaz, M. E. (2023). Türkiye-Rusya ilişkilerinin gelişimi (1923–2023). Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, Özel Sayı: Cumhuriyetin 100. Yılında Türkiye, 24–45.