Urban Security and Political Violence: Spatial Dynamics, Security Paradigms, and Resilience Strategies

Öz

The subject of this study is the multidimensional relationship between political violence and urban security, examined from conceptual, theoretical, and spatial perspectives. The aim of the study is to discuss the interaction between political violence and urban security, to analyze the spatial reflections of security policies, and to demonstrate how resilience-based approaches can be made functional as an alternative framework. The study is limited in that it relies on conceptual and case-based analyses rather than comprehensive empirical data. The relationship between political violence and urban security is illustrated with various examples, emphasizing the significance of the smart city approach in ensuring urban security against political violence. A literature review and document analysis were employed in the study. The study underlines that political violence cannot merely be reduced to individual outbursts of anger but must instead be understood within the framework of legitimacy crises of political order, social inequalities, and power struggles. The spatial dimensions of urban security are discussed, addressing the transformation of security imaginaries from historical walled cities to today’s metropolises. Urban security is shaped not only through technical measures but also through the reproduction of social power relations. In particular, gated communities, surveillance technologies, and the privatization of security stand out as dynamics that deepen spatial injustice and social segregation in cities. The interaction between political violence and urban security is analyzed through concrete examples such as terrorist attacks in the 21st century, state-society conflicts, and crises of democratic systems, revealing how modern cities have increasingly become centers of political violence and sites of urban warfare. Finally, the concepts of “urban resilience” and “smart cities” are discussed as responses to political violence, highlighting that addressing political violence requires not only security-oriented measures but also the balanced integration of democratization, social inclusivity, spatial justice, and technological solutions.

Anahtar Kelimeler

• Security
• Political Violence
• Urban Security
• Urban Resiellence
• Smart Cities

21. Yüzyıl Kentlerinde Siyasal Şiddet ve Kentsel Güvenlik: Mekânsal Dinamikler, Güvenlik Paradigmaları ve Direnç Stratejileri

Öz

Çalışmanın konusu, siyasal şiddet ile kent güvenliği arasındaki çok boyutlu ilişkiyi kavramsal, kuramsal ve mekânsal bir perspektiften incelemektedir. Çalışmanın amacı, siyasal şiddet ile kent güvenliği arasındaki etkileşimi tartışarak, güvenlik politikalarının mekânsal yansımalarını irdelemeyi ve dirençlilik temelli yaklaşımların alternatif bir çerçeve olarak nasıl işlevsel kılınabileceğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışma, kapsamlı ampirik veriler yerine kavramsal ve vaka temelli analizlere dayanmasıyla sınırlıdır. Siyasal şiddet ve kent güvenliği ilişkisi çeşitli örnekler ile oluşturulmuş ve siyasal şiddet karşısında kentsel güvenliği sağlamada akıllı kent yaklaşımın önemi ortaya konmaktadır. Çalışmada literatür taraması ve doküman analizi tercih edilmiştir. Çalışmada siyasal şiddetin yalnızca bireysel öfke patlamalarına indirgenemeyeceği, aksine siyasal düzenin meşruiyet krizi, toplumsal eşitsizlikler ve iktidar mücadeleleri çerçevesinde anlaşılması gerektiği vurgulanmıştır. Kentsel güvenliğin mekânsal boyutları üzerinde durulmuş, tarihsel olarak sur kentlerinden günümüz metropollerine uzanan güvenlik tahayyüllerinin dönüşümü ele alınmıştır. Kent güvenliği yalnızca teknik önlemlerle değil, aynı zamanda toplumsal güç ilişkilerinin yeniden üretimiyle şekillenmektedir. Özellikle kapalı siteler, gözetim teknolojileri ve güvenliğin özelleştirilmesi, kentlerde mekânsal adaletsizliği ve toplumsal ayrışmayı derinleştiren dinamikler olarak öne çıkmaktadır. Siyasal şiddet ile kent güvenliği arasındaki etkileşim, 21. yüzyılda yaşanan terör saldırıları, devlet-toplum çatışmaları ve demokratik sistem krizleri üzerinden somut örneklerle analiz edilerek, çalışma kentlerde yaşanan kentsel savaş örnekleri, modern şehirlerin siyasal şiddetin merkezine dönüşümü ortaya konmuştur. Kent yaşamı içerisindeki siyasal şiddet karşısında “kentsel direnç” ve “akıllı kent” yaklaşımları tartışılarak, siyasal şiddete karşı yalnızca güvenlikçi önlemler değil, aynı zamanda demokratikleşme, toplumsal kapsayıcılık, mekânsal adalet ve teknolojik çözümlerin dengeli biçimde bütünleştirilmesinin önemi vurgulanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Güvenlik
• Siyasal Şiddet
• Kent Güvenliği
• Kentsel Direnç
• Akıllı Kentler

Kaynakça

1. Acar, M., & Karaağaç, M. (2020). Siyasal şiddet ve toplumsal yapı: Kavramsal bir analiz. Ankara: Siyasal Kitabevi.
2. Arendt, H. (1970). On violence. New York: Harcourt, Brace & World.
3. Ateş, M., & Önder, D. E. (2019). ‘Akıllı şehir’ kavramı ve dönüşen anlamı bağlamında eleştiriler. Megaron, 14(1), 41–50.
4. Bal, H. (2018). Kent sosyolojisi. Sentez Yayıncılık.
5. Batty, M., Axhausen, K. W., Giannotti, F., Pozdnoukhov, A., Bazzani, A., Wachowicz, M., Ouzounis, G., & Portugali, Y. (2012). Smart cities of the future. The European Physical Journal Special Topics, 214(1), 481–518. https://doi.org/10.1140/epjst/e2012-01703-3
6. Bauman, Z. (1996). Yasa koyucular ve yorumcular (K. Atakay, Çev.). Metis Yayınları. (Orijinal eser 1987’de yayımlandı).
7. Beck, U. (2019). Risk toplumu-Başka bir modernliğe doğru (K. Özdoğan ve B. Doğan, Çev.). İthaki Yayınları. (Orijinal eser 1992’de yayımlandı).
8. Bulut, Y., & Aslan, M. M. (2019). Akıllı kent uygulamalarının kentsel güvenlik açısından önemi. ASSAM Uluslararası Hakemli Dergi, 52–60.

9. Buzan, B., Waever, O., & Wilde, J. (1998). Security: A new framework for analysis. Lynne Rienner Publishers.
10. Caldeira, T. (2000). City of walls: Crime, segregation and citizenship in São Paulo. University of California Press.
11. Chen, H., Chiang, R. H., & Storey, V. C. (2012). Business intelligence and analytics: From big data to big impact. MIS Quarterly, 36(4), 1165–1188. https://doi.org/10.2307/41703503
12. Coaffee, J. (2009). Terrorism, risk and the global city: Towards urban resilience. Ashgate.
13. Coaffee, J. (2013). Rescaling and responsibilising the politics of urban resilience: From national security to local place-making. Politics, 33(4), 240–252. https://doi.org/10.1111/1467-9256.12011
14. Coaffee, J., & Lee, P. (2016). Urban resilience: Planning for risk, crisis and uncertainty. Palgrave Macmillan.
15. Council of Europe (1992). Avrupa Kentsel Şartı (European Urban Charter). http://www.mo.org.tr/UIKDocs/urbancharter1.pdf adresinden erişildi.
16. Çalışkan, S. (2020). Sürdürülebilirlik/Kentbilim fotoğrafları tarih-kültür-yönetim-çevre. H. Reyhan & A. S. Reyhan (Ed.), Türkiye'de kentsel güvenlik: Politikalar, aktörler, uygulamalar (s. 425–455). Palme Yayınevi.
17. Della Porta, D. (2008). Research on social movements and political violence. Qualitative Sociology, 31(3), 221–230. https://doi.org/10.1007/s11133-008-9104-x
18. Deloitte, & Vodafone. (2016). Akıllı şehir yol haritası. https://www.sektorumdergisi.com/wp-content/uploads/2021/06/akilli-sehir-yol-haritasi.pdf
19. Elvan, L. (2017). Akıllı şehirler lüks değil ihtiyaç. İstanbul Teknik Üniversitesi Vakfı Dergisi, 77, 7–10.
20. Foucault, M. (2019). Güvenlik, toprak, nüfus (F. Taylan, Çev.). İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları. (Orijinal eser 2007’de yayımlandı).
21. Foucault, M. (2019). Hapishanenin doğuşu (M. A. Kılıçbay, Çev.). İmge Kitabevi Yayınları. (Orijinal eser 1975’de yayımlandı).
22. Fussey, P., & Coaffee, J. (2007). Balancing local and global security leitmotifs: Counter-terrorism and the spectacle of sporting mega-events. International Review for the Sociology of Sport, 47(3), 268–285. https://doi.org/10.1177/1012690211433451
23. Galtung, J. (1969). Violence, peace, and peace research. Journal of Peace Research, 6(3), 167–191. https://doi.org/10.1177/002234336900600301
24. Graham, S. (2010). Cities Under Siege: The New Military Urbanism. Verso.
25. Gurr, T. R. (1970). Why men rebel. Princeton University Press.
26. Gülcü, U. (2023). Kentsel güvenlik ve vatandaş güvenlik algısı: Antalya örneği (Yayınlanmamış doktora tezi). Akdeniz Üniversitesi.
27. Gündüzöz, İ. (2016). Türkiye ve dünyada güvenli kent yaklaşımı: Kentsel güvenlik mi? Güvenli kent mi? Türk İdare Dergisi, 483, 335–370.
28. Harvey, D. (2008). The right to the city. New Left Review, 53, 23–40. https://davidharvey.org/media/righttothecity.pdf
29. Harvey, D. (2013). Sosyal adalet ve şehir (M. Moralı, Çev.). Metis Yayınları. (Orijinal eser 1973’de yayımlandı).
30. Hashem, I. A. T., Chang, V., Anuar, N. B., Adewole, K., Yaqoob, I., Gani, A., Ahmed, E., & Chiroma, H. (2016). The role of big data in smart city. International Journal of Information Management, 36(5), 748–758. https://doi.org/10.1016/j.ijinfomgt.2016.05.002
31. Hobsbawm, E. (2025). Devrim çağı 1789–1848 (B. S. Şener, Çev.). Dost Kitabevi. (Orijinal eser 1962’de yayımlandı).
32. Kalyvas, S. N. (2006). The logic of violence in civil war. Cambridge University Press.
33. Karaman, İ. (2024). Şehir jeopolitiği çerçevesinde metropol güvenliği: İstanbul örneği (Yayınlanmamış doktora tezi). Milli Savunma Üniversitesi.
34. Kaya, E. (2008). 1980 sonrası dönemde kentsel alanda değişen güvenlik anlayışı: Özel güvenlik üzerine bir inceleme (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Kocaeli Üniversitesi.
35. Kaya, Ş. (2024). Akıllı kentler ve kent kimliği: Sosyolojik bir perspektif. Tesam Yayınları.
36. Kaypak, Ş. (2016). Kentsel bir sorun olarak kentsel güvenlik. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(33), 35–50. http://dx.doi.org/10.16992/ASOS.3475
37. Kitchin, R. (2016a). Getting smarter about smart cities: Improving data privacy and data security. Department of the Taoiseach, 3, 1–15. https://www.researchgate.net/publication/293755608_Getting_smarter_about_smart_cities_Improving_data_privacy_and_data_security
38. Kitchin, R. (2016b). The ethics of smart cities and urban science. Philosophical Transactions of the Royal Society A, 374, 20160115. https://doi.org/10.1098/rsta.2016.0115
39. Kurtuluş, H. (2007). Neo-liberalizmin yükselen piyasalarında kentsel toplumsal ayrışma ve dışlanmanın bir aracı olarak “güvenlik” söylemi. Evrensel Kültür Dergisi, 184, 180–187.
40. Kuyucu, T., & Ünsal, Ö. (2010). “Urban transformation” as state-led property transfer: An analysis of two cases of urban renewal in İstanbul. Urban Studies, 47(7), 1479–1499. https://doi.org/10.1177/0042098009353629
41. Lefebvre, H. (2015). Şehir hakkı (I. Ergüden, Çev.). Sel Yayıncılık. ((Orijinal eser 1967’de yayımlandı).
42. Lyon, D. (2013). Gözetim çalışmaları (A. Toprak, Çev.). Kalkedon Yayınları. (Ojinal eser 2007’de yayımlandı).
43. Meerow, S., Newell, J. P., & Stults, M. (2016). Defining urban resilience: A review. Landscape and Urban Planning, 147, 38–49. https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2015.11.011
44. Meijer, A., & Bolívar, M. P. R. (2015). Governing the smart city: A review of the literature on smart urban governance. International Review of Administrative Sciences, 82(2), 392–408. https://doi.org/10.1177/0020852314564308
45. Memiş, L. (2018). Akıllı teknolojiler, akıllı kentler ve belediye örgütlenmesinde dönüşüm. Yaşama Dergisi, 36, 66–92.
46. Mumford, L. (2007). Tarih boyunca kent: Kökenleri, geçirdiği dönüşümler ve geleceği (G. Koca & T. Tosun, Çev.). Ayrıntı Yayınları. (Orijinal eser 1961’de yayımlandı).
47. Neocleous, M. (2006). Toplumsal düzenin inşası: Polis erkinin eleştirel teorisi (A. Bekmen, Çev.). Boğaziçi Üniversitesi Yayınları.
48. Nieburg, H. L. (1969). Political violence: The behavioral process. St. Martin’s Press.
49. Reed, D. A., Kapur, K. C., & Christie, R. D. (2009). Methodology for assessing the resilience of networked infrastructure. IEEE Systems Journal, 3(2), 174–180. https://doi.org/10.1109/JSYST.2009.2017397
50. Skocpol, T. (2004). States and social revolutions: A comparative analysis of France, Russia and China. Cambridge University Press.
51. Söylemez, A. (2018). Akıllı kentlerde atık yönetimi ve Dünya’dan akıllı atık yönetimi üzerine örnekler. Yasama Dergisi, 37, 87–100.
52. Spierenburg, P. (2010). Cinayetin tarihi-Ortaçağ’dan günümüze Avrupa’da bireysel şiddet (Y. Yavuz, Çev.). İletişim Yayınları. (Orijinal eser 2008’de yayımlandı).
53. Terzi, F., & Ocakçı, M. (2017). Kentlerin geleceği: Akıllı kentler. İstanbul Teknik Üniversitesi Vakfı Dergisi, 77, 10–13.
54. Tilly, C. (2003). The politics of collective violence. Cambridge University Press.
55. Tilly, C. (2020). Zor, sermaye ve Avrupa devletlerinin oluşumu (K. Emiroğlu, Çev.). İmge Kitabevi Yayınları. (Orijinal eser 1992’de yayımlandı).
56. Weber, M. (2023). Ekonomi ve toplum (L. Boyacı, Çev.). Runik Kitap. (Orijinal eser 1921’de yayımlandı).
57. Wirth, L. (1938). Urbanism as a way of life. The American Journal of Sociology, 44, 1–24. https://doi.org/10.1086/217913
58. Yıldırım, Y. (2022). Siyasal şiddetin doğası: Kuramsal bir yeniden okuma. Toplum ve Demokrasi, 16(2), 473–490.
59. Zuboff, S. (2019). The age of surveillance capitalism: The fight for a human future at the new frontier of power. Public Affairs.