Çevre Haberciliği, Sürdürülebilirlik ve Sosyoloji: Dijital Gazetelerde Yer Alan Orman Yangını Haberleri Üzerine Nitel Bir İnceleme

Öz

Dijital gazetecilik, çevre sorunlarının toplumsal olarak anlamlandırılmasında bir bilgi üretim alanı olmasının yanı sıra sosyokültürel pratik olarak da görülmektedir. Bu durum da çevre haberciliği ve sürdürülebilirlik arasında güçlü bir bağın olduğunu gözler önüne sermektedir. Çünkü sürdürülebilirlik sadece doğal kaynakların korunması konusunda değil, aynı zamanda çevre konusunda toplumsal bir bilincin oluşmasını da sağlamaktadır. Bu bağlamda çalışmada, dijital ortamdaki gazete haberlerinde orman yangınlarına ilişkin oluşturulan söylemlerin sürdürülebilirlik, ideolojik çerçeve, sosyolojik boyut ve toplumsal etkiler bakımından değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda 25 Haziran 2025 ile 25 Temmuz 2025 tarihleri arasında Türkiye’de en çok tıklanırlığa sahip gazetelerinden olan Hürriyet, Milliyet ve Sözcü’nün dijital uygulamalarında yer alan, amaçlı örneklem ile seçilen orman yangınlarıyla ilgili 3 haber, nitel içerik analizi ve söylem analizi yöntemleriyle incelenmiştir. Bu bağlamda orman yangını haberlerinin genel olarak olay odaklı ve dramatik bir dil üzerinden kurgulandığı görülmüştür. Ayrıca çevre haberciliğinin sadece afetlerin anlık etkilerine değil, aynı zamanda sebep-sonuç ilişkisi, insan-doğa etkileşimi ve politika bağlamlarına da dikkat çektiği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Çevre Haberciliği
• Dijital Gazetecilik
• Orman Yangını
• Sosyoloji
• Sürdürülebilirlik.

Environmental Journalism, Sustainability, and Sociology: A Qualitative Study of Forest Fire News in Digital Newspapers

Öz

Digital journalism is not only a field of information production in the social interpretation of environmental problems, but is also seen as a sociocultural practice. This situation reveals that there is a strong connection between environmental journalism and sustainability. Sustainability not only ensures the protection of natural resources but also creates social awareness about the environment. In this context, the aim of this study is to evaluate the discourses created in digital media regarding forest fires in terms of sustainability, ideological framework, sociological dimension and social effects. For this purpose, three news items about forest fires, selected through purposeful sampling and published in the digital applications of Hürriyet, Milliyet and Sözcü, which are among the most clickable newspapers in Turkey, between June 25, 2025, and July 25, 2025, were examined using qualitative content analysis and discourse analysis methods. In this context, it has been observed that forest fire news is generally constructed using an event-oriented and dramatic language. It has also been found that environmental journalism draws attention not only to the immediate effects of disasters but also to cause-and-effect relationships, human-nature interactions and policy contexts.

Anahtar Kelimeler

• Environmental Journalism
• Digital Journalism
• Forest Fire
• Sociology
• Sustainability.

Kaynakça

1. Alaca, Ç. (2023). Solastalji ve orman yangınları. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, S, 15(3), 498-476.
2. Arık, M. A., Kayakuş, M., Güdekli, A. & Çizmeli, D. (2024). Yeni medyanın sürdürülebilirlik bakış açısına göre incelenmesi: Bibliyometrik analiz. Abant Sosyal Bilimler Dergisi, 24(1), 208-232. https://doi.org/10.11616/asbi.1392917
3. Ayanoğlu, S., Dölarslan, M., & Gül, E. (2017). Sadece bir yangın mı? Ekolojik ve sosyoekonomik açıdan orman yangınları. Turkish Journal of Scientific Reviews, 10(2), 32-35.
4. Basmacı, G. (2021). Çevre gazeteciliği bağlamında termik santrallerle ilgili haberlerin incelenmesi. Selçuk İletişim, 14(3), 1213-1258. https://doi.org/10.18094/josc.938621
5. Besnili Memiş, O. (2024). Doğal afetlerin iklim değişikliği algısına etkisi: Sosyal medya verileri ile Türkiye’de durum. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 15(42), 570-592. https://doi.org/10.21076/vizyoner.1311327
6. Bingöl, R., & Alpsoy, İ. (2023). Türkiye'de sürdürülebilir kalkınma politikaları ve medya: Haberlerde toplumsal farkındalık oluşturma. Humanities Sciences, 18(4), 35-49.
7. Budak, E. (2023). Sürdürülebilir bir gazetecilik mümkün mü? İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, (63), 244-266. https://doi.org/10.47998/ikad.1293163
8. Budak, E., & Baloğlu, E. (2025). Medya çevre afetlerini nasıl işliyor: Orman yangınları üzerine bir inceleme. Kronotop İletişim Dergisi, 2(1), 1-22.

9. Cengiz, Ö. (2023). Türkiye’de iklim haberciliği: Kuraklık haberleri üzerine bir içerik analizi. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, (62), 113-132.
10. Cottle, S. (2011). Taking global crises in the news seriously: Notes from the dark side of globalization. Global Media and Communication, 7(2), 77-95.
11. Çoban Keneş, H. (2024). İklim Krizinin Medyada Ele Alınışı: Akademik Eğilimlerin ve Çalışmaların Bibliyografik Analizi. Kültür ve İletişim, 27(54), 221-257. https://doi.org/10.18691/kulturveiletisim.1522634
12. Demirel, S. D. (2019). Türkiye’de yazılı basında çıkan çevre haberleri üzerine bir değerlendirme. Turkish Studies-Social Sciences, 14(1), 93-104.
13. Freedman, E. (2020). In the crosshairs: The perils of environmental journalism. Journal of Human Rights, 19(3), 275–290. https://doi.org/10.1080/14754835.2020.1746180
14. Golob, U., Podnar, K., & Zabkar, V. (2022). Sustainability communication. International Journal of Advertising, 42(1), 42–51. https://doi.org/10.1080/02650487.2022.2144035
15. Güner, U. (2020). Çevresel sürdürülebilirlik, Google Books, Versiyon1.0.1. Edirne: Trakya Üniversitesi.
16. Hansen, A. (2018). Environment, media and communication. Routledge.
17. Houston, J. B., Pfefferbaum, B., & Rosenholtz, C. E. (2012). Disaster news: Framing and frame changing in coverage of major U.S. natural disasters, 2000–2010. Journalism & Mass Communication Quarterly, 89(4), 606-623. https://doi.org/10.1177/1077699012456022
18. Jamil, S., & Bhuju, K. (2022). Environmental journalism education beyond the conventional pedagogical approaches: Exploring the scope of experiential learning to train pakistan’s journalism students. Media Asia, 50(1), 4–23. https://doi.org/10.1080/01296612.2022.2067946
19. Kamalu, I., & Osisanwo, A. (2015). Discourse analysis. Issues in the Study of Language and Literature, 169-195.
20. Karmasin, M. & Voci, D. (2021). The role of sustainability in media and communication studies’ curricula throughout europe. International Journal of Sustainability in Higher Education, 22 (8): 42–68. https://doi.org/10.1108/IJSHE-10-2020-0380
21. Kotan Türkden, D., & Kuşay, Y. (2022). Sürdürülebilirlik uygulamalarının sosyal medya iletişiminde kullanımı: Bankacılık sektörü özelinde bir değerlendirme. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi(39), 216-239. https://doi.org/10.17829/turcom.1021679
22. Ozay, S., & Mustafa, S. N. (2022). İklim krizine Türk medyası çerçevesinden bakmak. İnsan ve İnsan, 9(33), 97-112.https://doi.org/10.29224/insanveinsan.1104362
23. Parsa, PSA., & Zehra, K. (2022). Forest Fires and Climate Change: Causes, Effects and Management. Disaster Dev, 107.
24. Sallan Gül, S., & Kahya Nizam, Ö. (2021). Sosyal bilimlerde içerik ve söylem analizi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi(42), 181-198. https://doi.org/10.30794/pausbed.803182
25. Salles, D., Santini, R. M., Medeiros, P., Regattieri, L., & Estrella, C. (2025). There’s no smoke without fire: Legacy media and junk news discourses on the amazon fires. Journalism Practice, 19(12), 2832–2854. https://doi.org/10.1080/17512786.2025.2544188
26. Schäfer, M. S., & Painter, J. (2021). Climate journalism in a changing media ecosystem: Assessing The production of climate change‐related news around the world. Wiley Interdisciplinary Reviews: Climate Change, 12(1), e675. https://doi.org/10.1002/wcc.67520
27. Scoones, I. (2007). Sustainability. Development in Practice, 17(4–5), 589–596. https://doi.org/10.1080/09614520701469609
28. Singh S (2022) Forest fire emissions: A contribution to global climate change. Front. For. Glob. Change 5:925480. doi: 10.3389/ffgc.2022.925480
29. Şahin, M. (2020). İklim değişikliği ve bilim gazeteciliği: Avustralya yangınları haberlerinde bilim izi. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 8(2), 1011-1030. https://doi.org/10.19145/e-gifder.726578
30. Şen, H., Kaya, A., & Alpaslan, B. (2018). Sürdürülebilirlik üzerine tarihsel ve güncel bir perspektif. Ekonomik Yaklaşım, 29(107), 1–47. https://doi.org/10.5455/ey.39101
31. Takahashi, B. (2023). Reporting with care: Reflections on environmental journalism, ethics, and Latin American challenges. Environmental Communication, 18(1–2), 61–67. https://doi.org/10.1080/17524032.2023.2296847
32. Thiele, L. P. (2024). Sustainability. John Wiley & Sons.
33. Tunalı, N. (2009). Yüksek tirajlı gazetelerde çevre haberciliği, (Yüksek Lisans Tezi), Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul
34. Ünlü, M. (2025). Orman varlığı ve orman yangınlarının etkisi. International Journal of Geography and Geography Education(55), 212-229. https://doi.org/10.32003/igge.1634171
35. Yaşa, H. (2025). Küresel bir sorun olarak iklim değişikliği: Haber içerikleri ve fotoğrafları üzerine karma bir analiz. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(4), 1785-1815. https://doi.org/10.21547/jss.1660711
36. https://tr.b2press.com/ , Erişim Tarihi Kasım, 2025.