A Comparative Analysis of Restoration Techniques on the Kızılin Bridge (Türkiye) and the Charles Bridge (Czech Republic)

Öz

Historical bridges not only facilitate transportation from the past to the present but also constitute significant cultural heritage assets that reflect the history, culture, and identity of the societies to which they belong. Preserving these structures and transmitting them to future generations is of paramount importance in establishing a continuity between the past and the future. However, historical bridges inevitably deteriorate over time, and some render unusable. Within restoration processes, safeguarding the authentic texture of the structures, selecting compatible materials, and employing appropriate techniques are crucial for the sustainability of cultural heritage. This study aims to evaluate the conservation approaches and restoration techniques applied to two selected historical stone bridges in Turkey and Europe, thereby revealing their impacts on the sustainability of cultural heritage. Adopting a comparative analysis method based on a qualitative research paradigm, the Kızılin Bridge from Turkey and the Charles (Karl) Bridge from Europe were selected as case studies. The primary objective is to provide a scientific perspective for future restoration projects by analyzing how different conservation scales, intervention strategies shaped by contextual conditions, and methodologies influence the sustainability of cultural heritage. Within the scope of the methodology, the historical evolution of these bridges, the types of deterioration they have been exposed to, their restoration processes, and the materials and techniques utilized were evaluated in light of literature reviews, archival documents, and contemporary restoration reports. In this context, the comprehensive reconstruction process of the Roman-era Kızılin Bridge in Adıyaman, Turkey, executed between 2017 and 2020, and the ongoing repair-oriented restoration works of the Gothic-style Charles Bridge in Czechia—which commenced in 2019 and is projected to span approximately 20 years—were examined. The findings demonstrate that a uniform, one-size-fits-all application is not feasible in historical bridge restorations; instead, distinct strategies must be developed based on the historical context, material compatibility, physical condition, and environmental factors of each structure. By addressing two different structures belonging to Roman and Gothic architectural traditions within the same methodological framework, this study contextualizes the conceptual and technical distinction between reconstruction and conservation strategies. Consequently, by evaluating two bridges selected from Turkey and Europe, this study aims to provide a comparative assessment of historical bridge restorations, offer insights capable of supporting decision-making processes for future conservation and repair practices, and thereby contribute to the literature.

Anahtar Kelimeler

• Intervention Methods in Stone Architecture
• Historical Bridge Restoration
• Cultural Heritage
• Building Materials
• Comparative Building Analysis

Kızılin Köprüsü (Türkiye) ve Karl Köprüsü (Çekya) Restorasyon Tekniklerinin Karşılaştırılmalı İncelenmesi

Öz

Tarihî köprüler, geçmişten günümüze ulaşımı sağlamanın yanı sıra, ait oldukları toplumların tarihini, kültürünü ve kimliğini yansıtan önemli kültürel miraslardır. Bu yapıların korunması ve gelecek nesillere aktarılması, geçmişle gelecek arasında bağ kurmaları açısından büyük önem taşımaktadır. Ancak tarihî köprüler, zamanla hasar görmekte ve bazıları kullanılamaz hâle gelmektedir. Restorasyon süreçlerinde, yapıların özgün dokusunu korumak, doğru malzemeleri seçmek ve uygun teknikleri uygulamak, kültürel mirasın sürekliliği için önemlidir. Bu çalışma kapsamında, Türkiye’de ve Avrupa’daki seçilmiş iki tarihî taş köprülerine uygulanan koruma yaklaşımları ve restorasyon tekniklerini karşılaştırılarak kültürel mirasın sürdürülebilirliği üzerindeki etkilerini ortaya koymak amaçlanmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemine dayalı karşılaştırmalı analiz yöntemi benimsenmiş, Türkiye’den Kızılin Köprüsü ve Avrupa’dan Karl (Charles) Köprüsü örnek olay olarak seçilmiştir. Temel hedef, farklı koruma ölçekleri, bağlamsal koşullara göre şekillenen müdahale stratejileri ve yöntemlerinin kültürel mirasın sürdürülebilirliği üzerindeki etkilerini analiz ederek, gelecekteki restorasyon projeleri için bilimsel bir perspektif sunmaktır. Metodoloji kapsamında bu köprülerin tarihsel gelişimi, maruz kaldıkları bozulma türleri, restorasyon süreçleri, kullanılan malzeme ve teknikler; literatür taraması, arşiv belgeleri ve mevcut restorasyon raporları ışığında değerlendirilmiştir. Bu kapsamda, Türkiye’de Roma Dönemi’ne ait Adıyaman’daki Kızılin Köprüsü’nün 2017–2020 yılları arasında gerçekleştirilen kapsamlı rekonstrüksiyon süreci ile Avrupa’da Gotik üslupta inşa edilen, 2019 yılından itibaren yaklaşık 20 yıl sürmesi öngörülen onarım odaklı restorasyon çalışmaları devam eden Çekya’daki Karl (Charles) Köprüsü inceleme konusu olarak ele alınmıştır. Elde edilen sonuçlar, tarihî köprü restorasyonlarında tek tip uygulamanın mümkün olmadığını, yapının tarihsel bağlamı, malzemesine uyumu, fiziksel durumu ve çevresel koşullarına bağlı olarak farklı stratejilerin geliştirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Çalışma kapsamında Roma ve Gotik mimari geleneklerine ait iki farklı yapıyı aynı metodolojik çerçevede ele alarak; rekonstrüksiyon ile konservasyon stratejileri arasındaki kavramsal ve teknik ayrım somutlaştırılmıştır. Böylelikle, Türkiye ve Avrupa’dan seçilen iki köprü üzerinden tarihî köprü restorasyonlarına ilişkin karşılaştırmalı bir değerlendirme sunulması, gelecekte gerçekleştirilecek koruma ve onarım uygulamalarına yönelik karar süreçlerini destekleyebilecek çıkarımlar ortaya konulması ve literatüre katkı sağlanması amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Karşılaştırmalı Yapı Analizi.
• Kültürel Miras
• Tarihi Köprü Restorasyonu
• Taş Mimaride Müdahale Yöntemleri
• Yapı Malzemeleri

Kaynakça

1. Ahunbay, Z. (2009). Tarihî çevre koruma ve restorasyon. (5. Baskı). YEM Yayınevi.
2. Ahunbay, Z. (2023). Kültür mirasını koruma ilke ve teknikleri. (4. Baskı). YEM Yayınevi.
3. Akman, M. S. (2003). Yapı malzemelerinin tarihsel gelişimi. Türkiye Mühendislik Haberleri Dergisi, 4 (426), 30-36.
4. Alaboz, M. (2008). Mimar Sinan köprülerinin güncel durum değerlendirmesi ve Kapuağası Köprüsü restorasyon projesi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi] YÖK Ulusal Tez Merkezi.
5. Baran, B. (2025). Tarihi taş köprü restorasyonlarının işleyiş süreci ile ilgili bir doktrin. Akdeniz University Journal of The Faculty of Architecture, 4(1), 1-32.
6. Bayraktar, A., B. A., Altunışık, & Türker, T. (2007). Tarihî yığma köprülerin sonlu eleman modellerinin operasyonel modal analiz yöntemiyle iyileştirilmesi. Tarihî Eserlerin Güçlendirilmesi ve Geleceğe Güvenle Devredilmesi Sempozyumu-1, 415-428.
7. Besni Ekspres. (2025, Ocak 24). Bir tarih yeniden ayağa kalkıyor. https://besniekspres.com/gundem/bir-tarih-yeniden-ayaga-kalkiyor/
8. Boğan, E. (2025, Ocak 24). Göksu Köprüsü. Türkiye turizm ansiklopedisi Türk turizminin hafızası. https://turkiyeturizmansiklopedisi.com/goksu-koprusu

9. Broukalová, I. & Křístek, V. (2017). Remedial works and repairs of historical bridge in prague, the baltic. Journal of Road and Bridge Engineering, 12 (4), 264-269.
10. Ceylan, M. A. (2012). Gediz havzasında tarihî köprüler ve fonksiyonel özellikleri. Doğu Coğrafya Dergisi, 16 (25), 103-132.
11. Commagene Forgotten Kingdom. (2025, Ocak 25). Kızılin Bridge. https://visitcommagene.com/k%C4%B1z%C4%B1lin-k%C3%B6pr%C3%BCs%C3%BC
12. Çakırtaş, Ş. (2025, Ocak 26). Singas Köprüsü ve Kommagene mimarisi. Independent Türkçe. https://www.indyturk.com/node/513511/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/singas-k%C3%B6pr%C3%BCs%C3%BC-ve-kommagene-mimarisi
13. Çakmak, A. (2021). Yapı malzemesinin tarihsel gelişimi ve mimarlığa etkileri. Ata Planlama ve Tasarım Dergisi, 5(1), 41-54.
14. Erbaş, İ. (2018). Taş ve taş yapı kültüründe değişim ve dönüşüm. ATA Planlama ve Tasarım Dergisi, 1 (2), 29-37.
15. Eskici, B. (1997). Taş eserlerin korunması üzerine notlar. Türk Arkeoloji Dergisi, (51), 383-391.
16. Expatscz. Raymond, J. (2025, Ocak 26). Charles Köprüsü’ndeki yeni onarım dalgası 2019’un sonuna kadar sürecek. https://www.expats.cz/czech-news/article/new-wave-of-repairs-on-charles-bridge-to-last-through-the-end-of-2019
17. Halifeoğlu, F. M., Z. F., Toprak & Kavak, O. (2011). Tarihî Diyarbakır Köprülerinin mimari, hidrolojik ve jeolojik açıdan değerlendirilmesi. II. Su Yapıları Sempozyumu, 25-42.
18. Çakırtaş, Ş. (2025, Ocak 27). Singas Köprüsü ve Kommagene mimarisi. Independent Türkçe. https://www.indyturk.com/node/513511/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/singas- k%C3%B6pr%C3%BCs%C3%BC-ve-kommagene-mimarisi
19. İdnes.cz. (2025, Ocak 27). Prag, Charles Köprüsü’nün yeniden inşasına başlayacak, çalışma yirmi yıl sürecek. https://www.idnes.cz/praha/zpravy/opravy-karluv-most-stav.A180206_161647_praha-zpravy_nuc
20. Kabasakal Coutignies, S. & Öztepe, E. (2017). Kommagene Nemrut yönetim planı 2017. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı ve Ortadoğu Teknik Üniversitesi, 1-568.
21. Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM), Sanat Yapıları Dairesi Başkanlığı, Tarihi Köprüler Şubesi Müdürlüğü Arşivi. Restorasyon Projesi. Envanter No: B.8/İ.02/N.08.
22. Karl Köprüsü Müzesi. (2025, Ocak 28). https://www.prague-bridge.com/tr/
23. Kaya Derinoğullu, D. (2021). Köprü mühendisleri olarak Roma lejyonları: İmparatorluğun doğu sınırındaki köprü örnekleri üzerinden bir inceleme. Masrop E-Dergi, 5(2), 1-11.
24. Kıraç, B., Cantimur, B. B., … ve Kaptı, M. Tarihî kâgir köprülerde koruma yaklaşımlarının irdelenmesi: Menekşe/Nakkaş (Roma) Köprüsü, Odabaşı Köprüsü ve Ferhatpaşa Köprüsü. 5. Tarihi Eserlerin Güçlendirilmesi ve Geleceğe Güvenle Devredilmesi Sempozyumu, 2015, 435-443.
25. Köylerim. (2025, Ocak 28). Adıyaman Besni Kızılin Köyü. https://www.koylerim.com/adiyaman-besni-kizilin-koyu-3342h.htm
26. Krejčí, T. & Šejnoha, J. (2014). Evolution of temperature and moisture fields in charles bridge in prague: computational prediction and measurements. International Journal of Architectural Heritage: Conservation, Analysis and Restoration, 9 (8), 973-985.
27. Maraş, E. Uslu, G. & Hacıefendioğlu, K. (2016). Tarihî köprülerin dokümantasyonu için dijital fotogrametri ile 3B modellerinin oluşturulması ve dinamik analizlerinin yapılması (Tarihî Kurt Köprüsü örneği). Harita Dergisi, (155), 1-11.
28. Mülayim, O. (2025). 65 milyon yılın tanığı: Besni’de kretase- paleojen (K-Pg) geçişi, Kızılin köprüsü: Roma mühendisliğinin izleri. Adıyaman’ın Jeolojik Mirası Çalıştayı- Bildiri Özetleri Kitabı ve Saha Gezisi Rehberi.
29. Milliyet. (2025, Ocak 28). 200 yıl önce kavga eden köylülerin yıktığı köprüde restorasyon. https://www.milliyet.com.tr/gundem/200-yil-once-kavga-eden-koylulerin-yiktigi-koprude-restorasyon-6044635
30. Prague.org. (2025, Ocak 28). Old town bridge tower. https://prague.eu/en/objevujte/old-town-bridge-tower-staromestska-mostecka-vez/ (a)
31. Prague.org. (2025, Ocak 28). The most photographed monument of prague. The Charles Bridge. https://prague.org/charles-bridge/ (b)
32. Přikryl, R. & Šťastná, A. (2010). Contribution of clayey–calcareous silicite to the mechanical properties of structural mortared rubble masonry of the medieval charles bridge in prague (czech republic). Journal of Engineering Geology, 115(3-4), 257–267.
33. Saka Akın, E. & Sezer, S. (2023). Tarihî köprülerin kullanımları: Yozgat örneği, Türkiye. Online Journal of Art & Design, 11(1), 130-148.
34. Sert, H., Partal, E. M. & Nas, M. Tarihî köprülerin restorasyonları kapsamında yürütülen yapısal analiz çalışmaları ve sonuçları, 5. Tarihî Eserlerin Güçlendirilmesi ve Geleceğe Güvenle Devredilmesi Sempozyumu, 2015, 83-97.
35. Shanberg, D. (2025, Ocak 29). Charles Bridge (Karlův Most). https://web.archive.org/web/20140129055146/http://www.prague-spot.com/charles-bridge
36. StoryofPrague. (2025, Ocak 29). Charles Köprüsü: Prag’da tarihî bir dönüm noktası. https://storyofprague.cz/blog/the-charles-bridge/
37. Şener, E. V. (2020). Tarihî taş yapılarda görülen bozulmalar ve temizlik yöntemlerinin İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi güney dış cephesi örneği üzerinden değerlendirilmesi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, İstanbul Üniversitesi] YÖK Ulusal Tez Merkezi.
38. Tellioğlu, S. & Satıcı, B. (2023). Tarihî yapılarda restorasyon tekniklerine göre uygulanacak malzemelerin belirlenmesi. Teknoloji ve Uygulamalı Bilimler Dergisi, 1(6), 37-49.
39. Thenextcrossing. (2025, Şubat 8). Charles Köprüsü – Prag’ın simgesel simgesi, https://thenextcrossing.com/charles-bridge-prague
40. Vernus. (2025, Şubat 4). Taşkınlar ve yeniden yapılanma. https://praguefreetours.com/charles-bridge-prague/
41. Vici.org. (2025, Şubat 5). Kızılin Köprüsü. https://vici.org/vici/11518/
42. Vítovský, J. (1994). Builder of the charles bridge -master oto- on the question of the relationship between john ıv of dražice and charles ıv. Zprávy Památkové Péče, 1-6.
43. Wallpaper Flare. (2025, Şubat 2). https://www.wallpaperflare.com/charles-bridge-czech-republic-architecture-building-city-wallpaper-qdnir/download/3762x2435
44. Wikipedia. (2025, Şubat 2). Charles Bridge. https://en.wikipedia.org/wiki/Charles_Bridge
45. Yeşilyurt, C. (2019). Kızılin Köprüsü. Online Türkiye turizm ansiklopedisi, https://turkiyeturizmansiklopedisi.com/kizilin-koprusu
46. Yücel Batmaz, N. & Biçici, G. (2021). Türkiye’de somut kültürel mirasın korunması üzerine bir alan araştırması: Kırıkkale- Delice örneği. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 1(4), 97-110.
47. Zakar, L. (2013). Restorasyon uygulamalarında kullanılan çağdaş teknikler, [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi] YÖK Ulusal Tez Merkezi.
48. Zeman, J. Novák, J. Šejnoha, M. & Šejnoha, J. (2008). Pragmatic multi-scale and multi-physics analysis of charles bridge in prague. Journal of Engineering Structures, 30(11), 3365-3376.