Orta ve Küçük Ölçekli İnşaat Firmalarının Kentsel Dönüşüm Sürecindeki Rolü: İstanbul Aydınevler Mahallesi Örneği

Öz

Kentsel dönüşüm, hızlı kentleşen toplumlarda mekânsal kaliteyi artırmak, afet risklerini azaltmak ve işlevini yitirmiş alanları yeniden yapılandırmak amacıyla yürütülen kapsamlı bir yeniden yapılanma sürecidir. Gelişmiş ülkelerde sanayi sonrası kentlerin dönüşümüyle gündeme gelen bu kavram, Türkiye’de sosyal ve ekonomik dinamikleri de kapsayan çok boyutlu bir olgu haline gelmiş, literatürde önemli tartışma alanlarından biri olmuştur. İstanbul başta olmak üzere birçok şehirde gerçekleştirilen uygulamalar araştırmacıların dikkatini çekmiştir. Bu süreçte, orta ve küçük ölçekli inşaat firmaları, yerel düzeyde esnek yapıları, bölgesel bilgi birikimleri ve mahalle ölçeğindeki ilişkileri sayesinde önemli aktörler haline gelmiştir. Ancak sınırlı finansal kaynaklar, mevzuat karmaşası ve büyük ölçekli firmalarla rekabet, bu firmaların etkinliklerini sınırlandırmaktadır. İstanbul’da yapılan kentsel dönüşüm araştırmaları genellikle Fikirtepe, Esenler ve Bağcılar bölgelerini ele almış, Aydınevler örneği ise çoğunlukla göz ardı edilmiştir. Aydınevler’de dönüşümün büyük firmalar yerine orta ve küçük ölçekli firmalarca yürütülmesi, süreci diğer bölgelerden ayıran bir özelliktir. Bu nedenle, çalışma İstanbul’un Maltepe ilçesi Aydınevler Mahallesi’nde yürütülen kentsel dönüşüm uygulamalarını, bölgede faaliyet gösteren orta ve küçük ölçekli firmalar perspektifinden değerlendirmektedir. Parsel bazlı yürütülen dönüşüm faaliyetleri hem fiziksel yapıyı hem de sosyal dokuyu yeniden şekillendirmiştir. Örnek olay metodolojisi kapsamında, Aydınevler’de faaliyet gösteren beş inşaat firmasıyla gerçekleştirilen anket ve kısa görüşmeler, bu firmaların kentsel dönüşüm sürecinde karşılaştıkları zorlukları ve değerlendirdikleri fırsat alanlarını ortaya çıkarmıştır. Bulgular, orta ve küçük ölçekli firmaların kentsel dönüşümden markalaşma ve kurumsal görünürlük gibi avantajlar elde ettiklerini; öte yandan ruhsat-onay süreçleri, hak sahibi uzlaşmaları ve finansmana erişim gibi alanlarda ciddi engellerle karşılaştıklarını göstermektedir. Firmalar yerel aktörler olarak dönüşüm sürecinin ekonomik ve mekânsal dinamiklerine katkıda bulunmakta; ancak sürdürülebilir, adil ve katılımcı bir dönüşüm için merkezi yönetim, belediyeler ve orta ölçekli firmalar arasındaki iş birliğinin güçlendirilmesi gerekmektedir. Çalışma, Aydınevler bölgesinde faaliyet gösteren küçük ve orta ölçekli inşaat firmalarının kentsel dönüşüm süreçlerindeki rollerine odaklanarak, literatüre yerel aktörler bağlamında tamamlayıcı bir katkı sağlamayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Kentsel dönüşüm
• Aydınevler
• küçük ve orta ölçekli firmalar
• yerel planlama
• aktörler

The Role of Small and Medium-Sized Construction Firms in Urban Transformation: The Case of Aydınevler Neighborhood, Istanbul

Öz

Urban transformation is a comprehensive restructuring process carried out to enhance spatial quality, reduce disaster risks, and redevelop functionally obsolete areas in rapidly urbanizing societies. While the concept emerged in developed countries through the regeneration of post-industrial cities, it has evolved into a multidimensional phenomenon in Turkey, encompassing social and economic dynamics, and has become one of the key areas of debate in the literature. Numerous implementations across cities, particularly in Istanbul, have attracted scholarly attention. In this process, small and medium-sized construction firms have become significant local actors owing to their flexible organizational structures, regional knowledge, and neighborhood-level relationships. However, limited financial resources, regulatory complexity, and competition with large-scale companies restrict their effectiveness. Previous urban transformation research in Istanbul has primarily focused on areas such as Fikirtepe, Esenler, and Bağcılar, while the Aydınevler case has largely been overlooked. A distinctive feature of Aydınevler’s transformation is that it has been predominantly carried out by small and medium-sized firms rather than large developers. Therefore, this study examines urban transformation practices in Aydınevler, located in the Maltepe district of Istanbul, from the perspective of these local firms. Parcel-based transformation activities have reshaped both the physical environment and the social fabric. Using a case study methodology, surveys and brief interviews were conducted with five construction firms operating in Aydınevler to identify the challenges they face and the opportunities they perceive in the urban transformation process. The findings reveal that small and medium-sized firms benefit from urban transformation in terms of branding and corporate visibility, yet encounter significant obstacles in permit-approval procedures, stakeholder negotiations, and access to finance. As local actors, these firms contribute to the economic and spatial dynamics of the transformation process; however, achieving a sustainable, equitable, and participatory transformation requires stronger collaboration among central authorities, municipalities, and medium-sized enterprises. By focusing on the roles of small and medium-sized construction firms in Aydınevler’s urban transformation, this study aims to make a complementary contribution to the literature from a local actors’ perspective.

Anahtar Kelimeler

• Urban transformation
• Aydınevler
• small and medium-sized construction firms
• local planning
• urban actors

Kaynakça

1. Akın, O. (2022). Discussion on the dynamics of urban transformation: The case study of Kadıköy, Istanbul. ACE: Architecture, City and Environment, 16(48), Article 10291. https://doi.org/10.5821/ace.16.48.10291
2. Aksümer, G., & Seçer Sipahi, S. (2025). Alone against the market: Building by building transformation of a middle-class neighbourhood in Istanbul. Urban Research & Practice. Advance online publication
3. Bryman, A. 2016. Social Research Methods. Oxford: Oxford university press.
4. Burch, S., DiBella, J., Wiek, A., Schaltegger, S., Stubbs, W., Farrelly, M., Ness, B., & McCormick, K. (2022). Building urban resilience through sustainability-oriented small- and medium-sized enterprises. Urban Transformations, 4, 12.
5. Chen, S., Eyers, D. R., Gosling, J., & Huang, Y. (2025). Supply chain risks for SMEs in construction projects: A structured literature review and research agenda. The International Journal of Logistics Management, 36(3), 747–774.
6. Creswell, J. W., & Plano Clark, V. L. (2018). Designing and conducting mixed methods research (3rd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
7. Çınar, M. Ç., ve Özkan, E. (2023). Bağdat Caddesi-Erenköy Mahallesinde Kentsel Dönüşüm Uygulamaları: Aktörlerin Rolü ve Karşılaşılan Sorunlar. Kent Akademisi, 16(3), 2070-2090.
8. Demirdağ, İ., Erçetin, C., & Durmaz, B. (2023). The Journey of the'Law on Transformation of Areas at Disaster Risk'in Türkiye: A Critical Assessment. İdealkent, 15(40), 406-425.

9. Ercan, M. A. (2010). How to shape up conservation-led regeneration initiatives regarding community needs?. METU JFA.
10. Geylani, Ö. (2025). Kentsel Dönüşüm Süreçlerinde Yapılaşma Dinamikleri ve Arazi Kullanımı Üzerine Bir Analiz: Beykoz İlçesi Örneği. Kent Akademisi, 18(6), 3643-3667.
11. Gün, A., Pak, B., & Demir, Y. (2021). Responding to the urban transformation challenges in Turkey: a participatory design model for Istanbul. International Journal of Urban Sustainable Development, 13(1), 32–55. https://doi.org/10.1080/19463138.2020.1740707
12. Haniff, A. P., & Galloway, L. (2022). Modeling strategic alignment in project networks. International Journal of Project Management, 40(6), 517–530. https://doi.org/10.1016/j.ijproman.2022.05.001
13. Kamal, E. M., & Flanagan, R. (2014). Key characteristics of rural construction SMEs. Journal of Construction in Developing Countries, 19(2), 1–13.
14. Oppong, G. D., Chan, A. P. C., & Dansoh, A. (2017). A review of stakeholder management performance attributes in construction projects. International Journal of Project Management, 35(6), 1037–1051.
15. Özdemir, D. (Ed.) (2010), “Kültür ve Turizm Eksenli Dönüşümde Süreç Yönetimi ve Katılım: Temple Bar, Dublin”, KENTSEL DÖNÜŞÜMDE Politika, Mevzuat, Uygulama içinde, Der. Dilek Özdemir, Nobel, İstanbul: 174-191
16. Roberts, P. and Sykes, H. (2000) Urban Regeneration. SAGE Publication, London.
17. Sennett, R. (2018). Building and dwelling: Ethics for the city. Farrar, Straus and Giroux.
18. Shin, H. B. (2009). Property-based redevelopment and gentrification: The case of Seoul, South Korea. Geoforum , 40 ( 5 ) , 906 – 917 . h t t ps:// doi. org/ 10 . 1016 / j.geoforum.2009.06.007.
19. Siddeek, M. S. (2025). Kentsel Dönüşüm ve Kültürdeki Etkileri: Türkiye’den Örnek Olaylar. Urban 21 Journal, 3(2), 71-97.
20. Şahin, Ç. (2015). Türkiye’de Kentsel Dönüşüme Dayalı İnşaat Odaklı Ekonomi Modeli ve Toplumsal Maliyeti: En Temel İnsan Hakları, Sosyal Haklar, Çevre Hakkı ve Kent Hakkı Açısından Eleştirel Bir Değerlendirme. İstanbul Journal of Sociological Studies(51), 51-81. https://doi.org/10.18368/IU/sk.09445
21. Tashakkori, A., & Teddlie, C. (2010). SAGE handbook of mixed methods in social & behavioral research. SAGE Publications, Inc., https://doi.org/10.4135/9781506335193
22. Tarakçı, S., & Özkan, H. A. (2015). Evaluation of law no. 6306 from perspective of public spaces-Gezi Park case. ICONARP International Journal of Architecture and Planning.
23. Taşan‐Kok, T. (2010). Entrepreneurial governance: challenges of large‐scale property‐led urban regeneration projects. Tijdschrift voor economische en sociale geografie -Journal of Economy and Human Geopgraphy-101(2), 126-149.
24. Tuğcu, P., & Vural Arslan, T. (2018). Kentsel Dönüşüm Konulu Tez Çalışmalarında (1999-2017) Öne Çıkan Konular, Sorunlar ve Öneriler. Paradoks Ekonomi Sosyoloji ve Politika Dergisi. 87-127.
25. Ünver, M., Suri, L. (2020). Kentsel Dönüşümün Fikirtepe’ye Yansıması. Teknoloji ve Uygulamalı Bilimler Dergisi, Cilt 02, No 02, s. 11-23
26. Yolcu, F. (2021). Türkiye'de Kentsel Dönüşümün Yasalar ve Aktörler Üzerinden Dönemsel Olarak Değerlendirilmesi. Planlama, 31(3).