Municipal Responsibilities Regarding Stray Animals

Bu makalenin ilk hali 16 Mart 2026 tarihinde yayımlandı. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kent/article/1848697

Düzeltme Notu

"A correction has been published for this article as the errors identified in the title have been rectified."

Öz

The abstract should be between 150-300 words. It should provide a concise explanation of the problem, theory, aim, material and methods, findings, discussion, and conclusions. Whether the article is research or review does not affect the word count. The abstract should be written in a single paragraph. It is the part of the article where the reader first gets a general idea about the paper, so it is important for the abstract to be compelling and informative enough to encourage the reader to continue with the article. Since the abstract reflects the strong connection between the author(s)’ interests and the work, it is crucial to maintain the inclusiveness of the abstract and ensure that the content is drawn into it. Abstracts are not only the part that the reviewers and editors primarily focus on when evaluating the article, but they also establish the paper's connection with the external world. Therefore, it is important that the abstract is written in simple and clear language. References to other works should not be included in the abstract but can be made in the extended summary. The extended English summary should only be written for articles originally in Turkish. The extended summary should appear after the references section. Our journal's practice of including English extended summaries started from issue 2022/2.

Anahtar Kelimeler

• Stray Animals
• Animal Rights
• Municipal Responsibilities
• Animal Welfare
• Law No. 5199

Belediyelerin Sahipsiz Hayvanlarla İlgili Sorumluluğu

Bu makalenin ilk hali 16 Mart 2026 tarihinde yayımlandı. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kent/article/1848697

Düzeltme Notu

"Bu makalede başlıkta tespit edilen hatalar giderilmiş olup söz konusu nedenle düzeltme yayımlanmıştır."

Öz

Türkiye genelinde sahipsiz evcil hayvanların karşılaştıkları zorluklar ve bu hayvanlara yönelik gerçekleştirilen toplama uygulamaları, hayvan haklarını savunan gruplar ile yetkili kurumlar arasında yoğun tartışmalara yol açmış, bu durum toplumda derin bir ikilem yaratmış ve kutuplaşmayı artırmıştır. Sahipsiz hayvanlar sorunu, günümüz kentlerinde halk sağlığı, çevre güvenliği ve sosyal yaşam açısından belediyelerin en çok karşılaştığı sorunlardan biri haline gelmiştir. Özellikle sokak köpekleri, saldırı riski, zoonotik hastalıkların yayılması, çevre kirliliği ve trafik kazaları gibi çok yönlü olumsuzluklara yol açmaktadır. Belediyeler, 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu kapsamında sahipsiz hayvanlara yönelik kısırlaştırma, aşılama, barınak kurma ve rehabilitasyon gibi görevlerle yükümlü kılınmış olsa da mevcut barınak kapasitesinin yetersizliği, personel eksikliği, mali kaynakların başka alanlara kaydırılması ve uygulama süreçlerindeki denetim zafiyetleri nedeniyle etkin bir çözüm üretilemediği görülmektedir. Çalışmanın amacı, belediyelerin sahipsiz hayvanlara ilişkin hukuki sorumluluklarını ve uygulamada karşılaştıkları sorunları ortaya koymaktır. Bulgular, belediyelerin mevzuatla verilen yükümlülüklerini tam anlamıyla yerine getiremediklerini, koordinasyon eksiklikleri nedeniyle sorunun giderek büyüdüğünü ve toplumda güvenlik ile sağlık kaygılarının arttığını göstermektedir

Anahtar Kelimeler

• Sahipsiz Hayvanlar
• Hayvan Hakları
• Belediyelerin Sorumluluğu
• Hayvan Refahı
• 5199 Sayılı Kanun

Kaynakça

1. Altun, Z. (2019). Türk Kültüründe “Kurt Kavramı” Üzerine Bir İnceleme. 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum, 8(22), 91-108.
2. Armutçu, O. (2024). Fatma Şahin’den belediyelere barınak çağrısı: Projeyi verelim hemen yapın. 05 Ağustos 2025 tarihinde https://www.hurriyet.com.tr/gundem/fatma-sahinden-belediyelere-barinak-cagrisi-projeyi-verelim-hemen-yapin-42511560. adresinden erişildi.
3. Aykanat, M. (2024). Osmanlı Hukukunda ve Uygulamasında Sokak Köpekleri. Ombudsman Akademik, (20), 47-80.
4. Binder, R. (2010). Beiträge zu aktuellen Fragen des Tierschutz-und Tierversuchsrechts. Nomos Verlagsgesellschaft mbH & Co. KG.
5. Bismuth, R. (2019). “Animal Rights: Slow but Definite Progress”, 06 Eylül 2025 tarihinde https://www.sciencespo.fr/en/news/animal-rights-slow-but-definite-progress/adresinden erişildi.
6. Blumer, K. (2007). Ethical aspects of animal experiments and the principle of solidarity. Deutsche Forschungsgemeinschaft (DFG). Animal Experiments in Research; Exner, C., Bode, H.-J., Blumer, C., Giese, C., Eds.
7. Bodson, L. (1983). Attitudes toward animals in Greco-Roman antiquity.
8. Bousquet, G. H. (1958). Des animaux et de leur traitement selon le judaïsme, le christianisme et l'islam. Studia Islamica, 31-48.

9. Bote K, Nadal D, Abela B., (2023). WHO’s latest rabies recommendations and guidance save lives and reduce the cost of treatment. One Health Implement Res 2023;3:11-4. https://dx.doi.org/10.20517/ohir.2022.46
10. Broom, David M. (2011). “A History of Animal Welfare Science.” Acta Biotheoretica, 59(2), 121–137.
11. Cansız, D. (2021). II. Meşrutiyet Döneminde Hayvan Hakları (1908-1918). Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi, 5(2), 187-215.
12. Clarke, N. (2023). “An overview of animal rights around the world”, 06 Eylül 2025 tarihinde https://earth.fm/earth-stories/animal-rights/adresinden erişildi.
13. Çakmak, C. (2024). Hisbah. In: Ustaoğlu, M., Çakmak, C. (eds) The Palgrave Encyclopedia of Islamic Finance and Economics. Palgrave Macmillan, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-030-93703-4_137-1.
14. Çalışkan, F. (2024). Sokak Köpekleri Sorunu Raporu. Saadet Partisi Yayınları, 06 Eylül 2025 tarihinde (https://admin.saadet.org.tr/dosyalar/bc036dd1bd38ff5a6676210b940042b1.pdf ) adresinden erişildi.
15. Danıştay 8. D. E. 2020/7528, K.2021/1532, T. 12.03.2021.
16. Danıştay 8. D. E. 2011/1249, K. 2015/2041, T. 19.03.2015.
17. Danıştay İDDK, E. 1657/3421, K. 03.11.2014.
18. Danıştay 8. D., E. 2010/324, K. 2010/3782, T. 25.06.2010.
19. Demirel-Acar, S. (2024). “Sahipsiz Evcil Hayvanların Sorunları ve Çözüm Önerileri”, K. Şahin Editör, Sokak Hayvanları: Toplumsal Sorunlar ve Halk Sağlığı içinde (s. 1-20). Ankara: TÜBA Yayınları
20. Deniz-Özgen, E. (2024). “Sokak Hayvanlarının Sahiplenilmesi, Bakımı ve Korunmasına İlişkin Yasal Düzenlemeler ve Güncel Sorunlara Çözüm Önerileri”, K. Şahin Editör, Sokak Hayvanları: Toplumsal Sorunlar ve Halk Sağlığı içinde (s. 41-61). Ankara: TÜBA Yayınları.
21. Erden, Y. (2021). Osmanlı Dönemi Hayvan Hakları Ve Refahı Bağlamında Bir Bibliyografya Denemesi. Süleyman Demirel Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, (47), 22-33.
22. Erkoç, H. İ. (2018). Çin ve Tibet kaynaklarına göre Göktürk mitleri. Belleten, 82(293), 51-82.
23. Ertaş, Ş. (2012). Çevre Hukuku ve Hayvan Hakları Hukuku, Birleşik Matbaacılık Ltd. Şti., İzmir.
24. Francione, G. L. (2022). Hayvan Haklarına Giriş: Çocuğunuz mu? Köpeğiniz mi?. (R. Akman ve E. Gen,
25. Çev.) İstanbul: İletişim Yayınları.
26. Fraser, D. (2008). Understanding animal welfare. Acta Veterinaria Scandinavica, 50(1), 1-7.
27. GAL Association (2025). “Animal Legislations in The World at National Level”, 6 Eylül 2025 tarihinde https://www.globalanimallaw.org/database/national/index.htmladresinden erişildi.
28. Garner, R. (2012). Toward a theory of justice for animals. Journal of Animal Ethics, 2(1), 98-104.
29. Grimm, H. (2012). Ethik in der Nutztierhaltung: Der Schritt in die Praxis. In Das Tier an sich: Disziplinenübergreifende Perspektiven für neue Wege im wissenschaftsbasierten Tierschutz (pp. 276-296). Vandenhoeck & Ruprecht.
30. Güvenli Sokaklar Derneği (2026). Makaleler, 2 Mart 2026 tarihinde https://guvenlisokaklar.org/kategori/makaleler/ adresinden erişildi.
31. Hakan, A. (2024, 24 Mayıs). “Öldürerek değil yaşatarak çözelim”, Hürriyet, 8 Eylül 2025 tarihinde https://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/ahmet-hakan/oldurerek-degil-yasatarak-cozelim-42466726 adresinden erişildi.
32. Hargis, E., (2025). How Many People Are Killed by Dogs Each Year?,26 Ağustos 2025 tarihinde https://www.lilawyer.com/blog/how-many-people-are-killed-by-dogs-each-year/?utm_source adresinden erişildi.
33. Hauss leiter, J. (1935) Der Vegetarismus in der Antike, Topelmann, Berlin, pp. 22-53.
34. Hayvan Hakları İzleme Komitesi [HAKİM]. 2025, Türkiye Geneli Belediye Hayvan Barınakları Raporu, 23 Şubat 2026 tarihinde https://hakimkomite.org/wp-content/uploads/2025/02/Turkiye-Geneli-Belediye-Hayvan-Barinaklari-Raporu-2025.pdf adresinden erişildi.
35. Hayvanların Korunması Hakkında Uygulama Yönetmeliği (13 Aralık 2024), Resmi Gazete, Sayı: 32751.
36. Hirt, A., Maisack, C., Moritz, J., ve Felde, B. (2016). TierSchG Tierschutzgesetz-Kommentar 3. Auflage. München: Verlag Franz Vahlen.
37. İzmir BİM 6. İDD, E. 2016/601, K. 2017/47, T. 12.01.2017.
38. Kadıgil, S. (2024). TİP Sözcüsü Sera Kadıgil'in talebiyle "ötanazi" yasa teklifinde kediler kapsam dışına alındı, t24, 2 Mart 2026 tarihinde https://www.youtube.com/watch?v=ZrErab1SPN0 adresinden erişildi.
39. Kayser, M., Böhm, J., ve Spiller, A. (2011). Die Agrar-und Ernährungswirtschaft in der Öffentlichkeit–Eine Analyse der deutschen Qualitätspresse auf Basis der Framing-Theorie. Yearbook of Socioeconomics in Agriculture, 4(1), 59-83.
40. Keten, A. (2022). “İnsan Kontrolü dışındaki Köpekler için Kullanılan Kavramların Karışıklığı”, Avrasya Terim Dergisi, 10 (3), ss. 66-74.
41. Koçhisarlioğlu, C. & Söğütlü- Erişgin, Ö. (2013). “Hayvanın Hukuki Konumu”, The Legal Status of Animal”, Yaşar Üniversitesi E-Dergisi 8 (Özel): 1691-1724. https://doi.org/10.19168/jyu.65809.
42. Kunt, R. (2024). “Sahipsiz Hayvanlar Tartışması: Kanun Teklifinin Getirdikleri”, 2 Mart 2026 tarihinde https://www.dogrulukpayi.com/bulten/sahipsiz-hayvanlar-tartismasi-kanun-teklifinin-getirdikleri adresinden erişildi.
43. Ladwig B. (2023). Do Animals Have Rights? Animals (Basel). 31;13(7):1220. doi: 10.3390/ani13071220. PMID: 37048476; PMCID: PMC10093145.
44. Marmara Belediyeler Birliği (2024). Sokak Hayvanları Araştırma Raporu. İstanbul: Marmara Belediyeler Birliği Yayınları.
45. Melikoğlu, B. (2009). Türkiye’de kurulan ilk hayvanları koruma derneğinin tarihsel gelişimi. Veteriner Hekimler Derneği Dergisi, 80(1), 37-44.
46. Menekşe, M. (2022). Osmanlı medeniyetinde hayvan sevgisinin mesleğe dönüşümü: mancacılık. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, (55), 84-101.
47. Morrill, K, Hekman, J, Xue, L, et al. (2022) Ancestry-inclusive dog genomics challenges popular breed stereotypes. Science 376, 475, 29 April 2022. 23 Şubat 2026 tarihinde https://www.science.org/doi/10.1126/science.abk0639 adresinden erişildi.
48. National Canine Research Council. (2023). Report on dog bite-related fatalities that occurred in 2021. 23 Şubat 2026 tarihinde https://nationalcanineresearchcouncil.com/wp-content/uploads/2023/07/REPORT-ON-DOG-BITE-RELATED-FATALITIES-THAT-OCCURRED-IN-2021.pdf adresinden erişildi.
49. (National Canine Research Council, (2025). Dog bite related fatalities a literatüre Review. 23 Şubat 2026 tarihinde https://nationalcanineresearchcouncil.com/research_library/dog-bite-related-fatalities-a-literature-review/ adresinden erişildi.
50. Nettesheim, M., (2014). Artikel 13 AEUV. In Das Recht der Europäischen Union: EUV/AEUV (eds. Grabitz, E., Hilf, M., Nettesheim, M.), volume 1. C.H. Beck, Munich, Germany, pp. 1-6.
51. Orman Kanunu (Kanun No. 6831). (1956). T.C. Resmî Gazete, 9402 (8 Eylül 1956).
52. Özgenç, Ö. (2024). CHP’den sokak hayvanları yönetmeliğine karşı belediyelerine genelge: “Amaç tepkiyi belediyeye yöneltmek”, 02 Mart 2026 tarihinde https://medyascope.tv/2024/12/19/chpden-sokak-hayvanlari-yonetmeligine-karsi-belediyelerine-genelge-amac-tepkiyi-belediyeye-yoneltmek/ adresinden erişildi.
53. Patronek, G. J., Sacks, J. J., Delise, K. M., Cleary, D. V., & Marder, A. R. (2013). Co-occurrence of potentially preventable factors in 256 dog bite-related fatalities in the United States (2000-2009). Journal Of The American Veterinary Medical Association, 243(12), 1726-1736. doi:10.2460/javma.243.12.1726
54. PETA (2025). “Spay and Neuter”, 26 Şubat 2026 tarihinde https://www.peta.org/issues/animal-companion-issues/overpopulation/spay-neuter/ adresinden erişildi.
55. Regan, T. (1986). A case for animal rights. In M.W. Fox & L.D. Mickley (Eds.), Advances in animal welfare science 1986/87 (pp. 179-189). Washington, DC: The Humane Society of the United States.
56. Remele, K. (2016). Die Würde des Tieres ist unantastbar: Eine neue christliche Tierethik. Butzon & Bercker.
57. Richter, D. (2007). Die Würde der Kreatur. Rechtsvergleichende Betrachtungen. Zeitschrift für ausländisches öffentliches Recht und Völkerrecht, 67, 319-349.
58. Schmidt, F., (2012). Artikel 13 AEUV. In: EU-Kommentar (ed. Schwarze, J.). Nomos, Baden-Baden, Germany, pp. 431–435.
59. Singer, P. (1987). Animal liberation or animal rights?. The Monist, 70(1), 3-14.
60. Steiger, A., (2007). Tierschutz zwischen Ethik und Profit – Wandlungen der Mensch-Tier-Beziehungen in den letzten Jahrzehnten. Report of the DVG conference “Verhaltenskunde, Tierhaltung und Tierschutz“, 12–14 April 2007, Munich, Germany, pp. 59–79.
61. Stilt, K. (2008). Animal welfare in Islamic law. Cairo: Animal People.
62. Sümer, M. (2021). Osmanlı modernleşmesini hayvanlar üzerinden okumak: Abdullah Cevdet’in İstanbul’da köpekler risalesi. Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi, 5(4), 2628-2652
63. Tam B, Matsushima K, Chiba H, Park T, Slocum C, Lam L, Inaba K, Demetriades D. (2021). Nationwide Analysis of Dog Bite Injuries: Different Age Groups, Different Injury Patterns. Am Surg.,87(10), pp. 1612-1615.
64. Tamzok, H., Kük, M. ve Çobanoğlu, N., (2013). “Hukuki ve Etik Boyutlarıyla Sokak Hayvanları”, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 4(1), 245-280.
65. Tarakçı, A. (2025). “Köpek Satıcığılından Köpek Düşmanlığına Nasıl Evrildi?”, 2 Mart 2026 tarihinde https://www.youtube.com/watch?v=3w5-wVZcdUk adresinden erişildi.
66. Tlili, S. (2015). ‘Animal Would Follow Shāfiism: Legitimate and Illegitimate Violence to Animals in Medieval Islamic Thought’ in Robert Gleave and István T. Kristó-Nagy (eds), Violence in Islamic Thought from the Qur’ān to the Mongols, Edinburgh University Press.
67. Tobias, M. C. & Morrison, J. G., (2015). Pope Francis on Animal Liberation. https://mahb.stanford.edu/blog/pope-francis-on-animal-liberation/
68. Türkiye Belediyeler Birliği (2025). “Sahipsiz Hayvanlara Yönelik Belediye Hizmetleri”, Ankara: Türkiye Belediyeler Birliği Yayınları.
69. Üner Kaya, A. (2024). Descartes’ın bilinçsiz makineleri: hayvanlar. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 55, 70-80. https://doi.org/10.52642/susbed.1473436
70. Ünlü, E. (2012). Erken çağ Orta Asya Türk şaman geleneğinde hayvan figürleri ve onların seramik sanatında yorumları (Yüksek Lisans Tezi), Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir, Türkiye
71. Verbeke, W. (2009). Stakeholder, citizen and consumer interests in farm animal welfare. Animal Welfare, 18(4), 325-333.
72. Voslárvá, E. ve Passantino, A. (2012). Stray dog and cat laws and enforcement in Czech Republic and in Italy. Ann Ist Super Sanità, 48(1), 97-104, doi: 10.4415/ANN_12_01_16.
73. Yaşar, A., & Yerlikaya, H. (2004). Dünya’da ve Türkiye’de hayvan haklarının tarihsel gelişimi. Veteriner Bilimleri Dergisi, 20(4), 39-48.
74. Wescoat Jr, J. L. (1995). The ‘right of thirst’for animals in Islamic law: a comparative approach. Environment and Planning D: Society and Space, 13(6), 637-654.
75. WHO (2023). Animal bites, 26 Ağustos 2025 tarihinde https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/animal-bites?utm_source