Eski Çağ’da Bingöl Coğrafyasının Tarihsel ve Kültürel Dinamikleri

Sırrı Tiryaki

doi:10.35674/kent.1962192

TR EN

Eski Çağ’da Bingöl Coğrafyasının Tarihsel ve Kültürel Dinamikleri

Öz

Bu çalışmada tarih öncesi dönemlerin erken safhalarından başlayarak Bingöl coğrafyasında insan yaşamına dair izler araştırılmıştır. Paleolitik Çağ’da Doğu Anadolu coğrafyasında ortaya çıkan sosyokültürel gelişmelere benzer unsurlar, araştırma sahasında da tespit edilmiştir. Bölgeler arası obsidyen ticaretinde Neolitik Çağ’da Bingöl coğrafyası önemli bir merkez işlevini görmüştür. Kalkolitik Çağ’la birlikte Doğu Anadolu coğrafyasında yaşanmışlıklara dair ciddi bir bilgi artışı söz konusu olmuştur. Bunun en önemli nedeni sahanın Kalkolitik Çağ’da yoğun bir şekilde iskâna sahne olmasıdır. Bu eksende Bingöl coğrafyası Kalkolitik Çağ’da Mezopotamya kökenli kültürlerin yayılımı alanı içerisinde yer almıştır. Tunç Çağlarının erken evrelerinde ise araştırma sahası Karaz kültürünün etkilerini yansıtmıştır. Oldukça geniş coğrafyalara doğru yayılım gösteren bu kültürel paradigma, kendine özgü seramik buluntuları, mimari dokusu ve ölü gömme gelenekleri gibi maddi kültür buluntuları ile ön plana çıkmaktadır. Tunç Çağı’nın sonlarına doğru Hitit varlığıyla birlikte sahada savaş, yağma ve işgal gibi pratikler gözlemlenmeye başlanmıştır. Hitit İmparatorluğu’nun egemenliği sürecinde Bingöl coğrafyasının “Suhme ülkesi” şeklinde tanımlanması tarihsel bağlam içerisinde anlamlıdır. Uruatri ve Nairi beylikleri konfederasyonun ardından önemli bir askerî organizasyon olarak ortaya çıkan Urartu Krallığı’nın egemenliği, bölgede yükselecek güçlü devletler zincirinin temel dayanaklarından biri olmuştur. Urartu sonrasında Bingöl’ün teopolitik coğrafyası; ham madde kaynaklarına erişim ve ticaret yollarını kontrol altında tutmaya çalışan Medler, Persler, Seleukoslar, Parthlar ve Roma gibi militarize devlet yapıları tarafından şekillendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Finansal destek bulunmamaktadır.

Etik Beyan

Bu çalışma için etik kurul iznine gerek yoktur.

Teşekkür

Teşekkür edilecek kişi veya kurum bulunmamaktadır.

The Historical and Cultural Dynamics of the Geography of Bingöl in Antiquity

Öz

This study investigates traces of human life in the Bingöl region, beginning with the early phases of prehistoric times. Elements similar to the socio-cultural developments that emerged in the geography of Eastern Anatolia during the Palaeolithic Age have also been identified in the study area. During the Neolithic Age, the Bingöl region served as a significant centre for inter-regional obsidian trade. With the advent of the Chalcolithic Age, there has been a substantial increase in knowledge regarding human habitation in the geography of Eastern Anatolia. The most significant reason for this is that the site was densely inhabited during the Chalcolithic Period. In this context, the Bingöl region was situated within the area of diffusion of Mesopotamian-origin cultures during the Chalcolithic Period. In the early phases of the Bronze Ages, the study area reflected the influences of the Karaz culture. This cultural paradigm, which spread across quite extensive geographical areas, is characterised by material cultural finds such as distinctive ceramic artefacts, architectural features and burial customs. Towards the end of the Bronze Age, with the arrival of the Hittites, practices such as warfare, plunder and occupation began to be observed in the region. The designation of the Bingöl region as the ‘Land of Suhme’ during the Hittite Empire’s period of rule is significant within its historical context. The rule of the Kingdom of Urartu—which emerged as a major military organisation following the confederation of the Uruatri and Nairi principalities—served as one of the cornerstones for the succession of powerful states that would rise in the region. Following the Urartu period, the geopolitical landscape of Bingöl was shaped by militarised state structures—such as the Medes, Persians, Seleucids, Parthians and Romans—which sought to gain access to raw material resources and maintain control over trade routes.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

There is no financial support available.

Etik Beyan

Ethics committee approval is not required for this study.

Teşekkür

There is no individual or institution to thank.

Kaynakça

Cass. (Cassius, D.). (1914-1927). Rhomaika-Roman History. (English trans. Carry, E.), William Heinemann.
Plut. (Plutarch, P.). (1916). Plutarch’s Lives, Vol. IV: Alcibiades and Coriolanus; Lysander and Sulla. (English trans. Perrin, B.), Harvard University Press; William Heinemann Ltd.
Sall. (Sallustius Crispus, C.). (1994). The Histories: Vol. II. Books III–V. (English trans. McGushin, P.), Oxford University Press.
Strab. (Strabon). (2012). Geographıka. (Çev. Pekman, A.), Arkeoloji ve Sanat Yayınları.
Akın Aras, A. (2018). Bingöl İli Obsidyen Kaynaklarının Yakın Doğu Ticaretindeki Yeri ve Önemi. Bingöl Araştırmaları Dergisi: Arkeoloji Özel Sayısı, 4 (2), 101-117.
Arslan, M. (2007). Roma’nın Büyük Düşmanı: Mithradates VI Eupator. Odin Yayıncılık.
Bahar, H. (2012). Roma ve Bizans Tarihi. Kömen Yayınları.
Belli, O. (2000). Van Bölgesi’nde Boyalı Mağara Resimlerinin Keşfi. In O. Belli (Ed.), Türkiye Arkeolojisi ve İstanbul Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi Yayınları, 291-297.

Benek, M. S. (2016). III. Antiokhos’un Dış Siyasi Politikası (MÖ 223-190). Mavi Atlas, 6, 127-144.
Bilgiç, E. (2012). M.S. III. Yüzyıl Roma-Sasani İhtilaflarına İlişkin Bir Değerlendirme: Pers Kralı I. Şapur’un Roma İmparatoru Valerianus’u Esir Alması. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi, 2 (2), 25-34.
Bingöl, A. (2016). Yüzey Araştırmaları Işığında Borluk Vadisi Kaya Üstü Resimleri. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 39, 347-355.
Braidwood, R. J. (2008). Tarihöncesi İnsanları. (Çev. Altınok, B.), Arkeoloji ve Sanat Yayınları.
Bryce, T. (2020). Hititler: Anadolu Savaşçıları. (Çev. Uysal, Ü. E.), Kronik Kitap.
Cavendish, M. (2011). Ancient Rome: An Illustrated History. Marshall Cavendish Reference.
Ceylan, A. (2001). Sarıkamış: Tarihi ve Arkeolojik Araştırmalar. Atatürk Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Yayınları.
Childe, G. (2010). Kendini Yaratan İnsan: İnsanın Çağlar Boyu Gelişimi. (Çev. Ofluoğlu, F.), Varlık Yayınları.
Colledge, M. A. R. (1969). The Parthıans. Thames and Hudson.
Collins, A. (2016). Göbekli Tepe ve Tanrıların Doğuşu. (Çev. Tonguç Basmacı, L.), Alfa Basım Yayım Dağıtım.
Çiftçi, A. (2012). Urartu’nun Batı Sınırı: Fırat Kıyısında Urartu. Aktüel Arkeoloji, Kasım-Aralık, s. 148-152.
Çilingiroğlu, A. (1994). Urartu Tarihi. Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
Çilingiroğlu, A. (1997). Urartu Krallığı Tarihi ve Sanatı. Yaşar Eğitim ve Kültür Vakfı.
Çilingiroğlu, Ç. & Gürbıyık, C. (2019). İzmir’de Yeni Keşfedilen Kaya Üstü Tasvirleri. PHASELIS: Disiplinlerarası Akdeniz Araştırmaları Dergisi, V, 161-168.
Del Monte, G. F. & Tischler, J. (1978). Die Orts-und Gewässernamen der hethitischen Texte (Répertoire
Géographique des Textes Cunéiformes VI) Tübinger Atlas des Vorderen Orients. Ludwig Reichert.
Demı̇rcı̇oğlu, H. (1967). Roma Devletinin Eyalet (Provincia) Sistemi Hakkında. Tarih İncelemeleri Dergisi, 5(8). 443-459.
Deveci Bozkuş, Y. & Küçüker, S. D. (2011). Armenia: Ermeniler ve Armenia Bölgesi’nin Eskiçağ Tarihi. Genesis Kitap.
Eder, W. (1993). Augustus and The Power of Tradition: The Augustan Principate as Binding Link Between Republic and Empire. In K. A. Raaflaub & M. Toher (Eds.), Between Republic and Empire: Interpretations of Augustus and His Principate, Universty of California Press, 71-122.
Erdem, A. Ü. (2009). Doğu Anadolu’da Demir Çağ Yivli Keramik Geleneği [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Erdoğan, S. (2017). Çivi Yazılı Kaynaklara Göre Zuhma – Suhme – Suhne/i. Bingöl Araştırmaları Dergisi, 3 (2), 11-22.
Ergin, G. (2013). Anadolu’da Roma Hâkimiyeti: Diriliş ve Düzen. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Ferguson, R. J. (2005). Rome and Parthia: Power politics and diplomacy across cultural frontiers. The
Centre for East-West Cultural and Economic Studies, Faculty of Humanities and Social Sciences, Bond University, Australia, 1-38.
Forlanini, M. (2012). Geographica Diachronica 2: dall’alto Eufrate all’alto Tigri. In G. B. Lanfranchi, & D. M. Bonacossi, & C. Pappi, & S. Ponchia (Eds.), Studies Presented to Frederick Mario Faleson the Occasion of His 65 Th Birthday, Harrasowitz Verlag, 273- 292.
Grayson, A. K. (2002). Assyrian Rulers of the Early First Millennium B. C. II (858-745 B. C.). Reprinted Toronto. University of Toronto Press.
Gurney, O. R. (1981). The Hittites. Penguin Books.
Günaşdı, Y. (2019). Doğu Anadolu Kaya Resimleri Işığında Doyumlu Kaya Panoları. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 39, 391-407.
Haas, V. (1986). Die ältesten Nachrichten zur Geschichte des armenischen Hochlands. Das Reich Urartu. Ein altorientalischer Staat im 1. Jahrtausend v. Chr., Konstanzer Altorientalische Symposien Band I (Hrsg.) - Xenia Heft 17, Konstanz, Universitätverlag Konstanz, 21-30.
Howard-Johnston, J. D. (1989). Procopius, Roman defences north of the Taurus and the new fortress of Citharizon. In D. French, & C. S. Lightfoot (Eds.), The eastern Frontier and the Roman Empire, Proceedings of a colloquium held at Ankara in September 1988, BAR International Series 553, Oxford Universty Press, 203-299.
Işıklı, M. & Tavukçu, A. Y. (2008). Muş-Bulanık Bölgesinden Bir Grup Erken Demir Çağ Seramiği. Atatürk Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Sanat Dergisi, 0(14), 81-86.
Işıklı, M. (2015a). Karaz Kültürünün Ortaya Çıkış Hikâyesi. Şehr-i Kadim Aziziye, 4, 46-523.
Işıklı, M. (2015b). Kura-Araxes Culture in the Erzurum Region: The Process of its Development. Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji TÜBA-AR, 18, 51-68.
Işıklı, M. (2015c). The Development of the Kura Araxes Culture in Eastern Anatolia: Problems, Determinations and Suggestions. In M. Işıklı, & B. Can (Eds.), İnternational Symposium on East Anatolia South Caucasus Cultures, Proceedings I, Cambridge Scholars Publishing, 241-249.
Işıklı, M. (2018a). Dağlık Doğu Anadolu Yaylasının Erken Halkları. Aktüel Arkeoloji, 64, 72-79.
Işıklı, M. (2018b). Kura-Aras Kültürel Kompleksinin Güney Yayılımında Bingöl Yöresinin Konumu. Bingöl Araştırmaları Dergisi: Arkeoloji Özel Sayısı, 4 (2), 41-49.
Karahan, Ü. O. (2018). Seleukosların Anadolu´daki Hâkimiyet Mücadelesi. History Studies, 10 (9), 207-230.
Kaya, M. A. (1998). Anadolu’da Roma Egemenliği ve Pompeius’un Siyasal Düzenlemeleri. Tarih İncelemeleri Dergisi, 13(1), 163-173.
Kaya, M. A. (2004). Romalılar, Parthlar ve Armenia Krallığı (İ. Ö. 92- İ. S. 94). Tarih İncelemeleri Dergisi, 19(1), 73-86.
Kaya, M. A. (2005). Anadolu’daki Roma Eyaletleri; Sınırlar ve Roma Yönetimi. Tarih İncelemeleri Dergisi, 24(38), 2005, 11-30.
Kaya, M. A. (2009). Anadolu’da Roma Egemenliği. Doğu Batı Dergisi, 11(49), 195- 233.
Kaya, M. A. (2021). Roma Anadolu İlişkilerinin İlk Yüzyılı. Aktüel Arkeoloji, 79, 25-42.
Kenedy, D. (1996). Parthia and Rome: Eastern Perspectives. In P. Foss, & J. H. Humphery (Eds.), Journal of Roman Archaeology, Supplementary Series Number 18, Ann Arbor, 67-90.
Konyar, E. (2022). Urartu Aşiretten Devlete. Homer Kitabevi.
Korfmann, M. (1982). Tilkitepe. Die ersten Ansätze prähistorischer Forschung in der östlichen Türkei (Istanbuller Mitteilungen 26). Tübingen.
Koşay, H. Z. (1962). Pulur Kazısı 1961. Türk Arkeoloji Dergisi, XI.(I), Türk Tarih Kurumu Basımevi, 25-28.
Köroğlu, K. (1996). Urartu Krallığı Döneminde Elazığ (Alzi) ve Çevresi. Arkeoloji ve Sanat Yayınları.
Köroğlu, K. (2011). Urartu: Krallık ve Aşiretler. In K. Köroğlu, & E. Konyar (Eds.) Urartu: Doğu’da Değişim, Yapı Kredi Yayınları, 12-55.
Kuhrt, A. (2010). Eski Çağ’da Yakındoğu: MÖ 3000-330. Cilt II. (Çev. Şendil, D.), 2. Baskı, Türkiye İş Bankası.
Maffre, F. (2017). Pers Hâkimiyeti Altında Anadolu Halkları. In K. İren, & Ç. Karaöz, & Ö. Kasar. (Eds.), Persler: Anadolu’da Kudret ve Görkem, Yapı Kredi Yayınları, 52-65.
Marro, C. & Özfırat, A. (2003). Pre-Classical Survey in Eastern Turkey. First Preliminary Report: The Ağrı Dağ (Mount Ararat) Region. Anatolia Antiqua, XI, 385-422.
Mayor, A. (2013). Mithradates. (Çev. Ergin, G.), Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Memiş, E. (2009). Eskiçağ Medeniyetleri Tarihi (2. Baskı). Ekin Basım Yayın Dağıtım.
Memiş, E. (2012). Eskiçağda Mezopotamya: En Eski Çağlardan Asur İmparatorluğu’nun Yıkılışına Kadar (Gözden Geçirilmiş 2. Baskı). Ekin Basım Yayın Dağıtım.
Memiş, E. (2018). Eski İran Tarihi (Medler, Persler, Partlar). Ekin Basım Yayın Dağıtım.
Memiş, E. (2020). Eskiçağ Türkiye Tarihi: En Eski Devirlerden Pers İstilasına Kadar (Gözden Geçirilmiş 15. Baskı). Ekin Basım Yayın Dağıtım.
Metin, H. (2018). Pisidia Altıkapılı Kaya Kilisesi’ndeki Kaya Üstü Resimlerine (Petroglif) İlişkin Bir Gözlem. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 5(17), 164-176.
Miyake, Y. (2011). Kalkolitik Çağ: Statü Eşyaları. In N. Karul (Ed.). Arkeo Atlas Özel Koleksiyon, Doğan Burda Dergi Yayıncılık ve Pazarlama A. Ş., 120-121.
Nashef, K. (1982). Die Orts-und Gewässernamen der mittelbabylonischen und mittelassyrischen Zeit (Repertoire Géographique des Textes Cunéiformes V). Tübinger Atlas des Vorderen Orients, Reihe B, Dr. Ludwig Reichert Verlag.
Ozan Karahan, Ü. (2018). Seleukosların Anadolu’daki Hâkimiyet Mücadelesi. History Studies, 10 (9), 207-230.
Özdoğan, M. (2011a). Kalkolitik Çağ: Köyden Kente. In N. Karul (Ed.). Arkeo Atlas Özel Koleksiyon, Doğan Burda Dergi Yayıncılık ve Pazarlama A. Ş., 102-118.
Özdoğan, M. (2011b). Neolitik Çağ: Çanak Çömleksiz. In N. Karul (Ed.). Arkeo Atlas Özel Koleksiyon, Doğan Burda Dergi Yayıncılık ve Pazarlama A. Ş., 56-73.
Özdoğan, M. (2011c). Paleolitik Çağ: İlk Adımlar. In N. Karul (Ed.). Arkeo Atlas Özel Koleksiyon, Doğan Burda Dergi Yayıncılık ve Pazarlama A. Ş., 30-41.
Özfırat, A. & Marro, C. (2004). 2002 Yılı Van, Ağrı ve Iğdır İlleri Yüzey Araştırması. In K. Olşen, & F. Bayram, & A. Özme, & N. Ülgen (Yay. Haz.), 21. Araştırma Sonuçları Toplantısı, I. Cilt, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, 15-32.
Özfırat, A. (2011). Aras Boyalıları. In N. Karul (Ed.). Arkeo Atlas Özel Koleksiyon Sayısı, Doğan Burda Dergi Yayıncılık ve Pazarlama A. Ş., 356-357.
Özfırat, A. (2013). Bozkurt Kurgan Mezarlığı Kazısı 2011. In H. Dönmez (Yay. Haz.), 34. Kazı Sonuçları Toplantısı, 2. Cilt, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, 119-126.
Payne, M. R. (2006). Urartu Çiviyazılı Kataloğu. Arkeoloji ve Sanat Yayınları.
Peker, H. (2013). Hitit Devleti’nin Uluslararası İlişkileri ve Politik Enstrümanları: Savaş ve Diplomasi. In M. D. Alparslan & M. Alparslan (Eds.). Hititler: Bir Anadolu İmparatorluğu, Yapı Kredi Yayınları, 64-83.
Pirson, F. (2019). Pergamon. In O. Tekin. (Ed.), Hellenistik ve Roma Dönemlerinde Anadolu: Krallar-İmparatorlar-Kent Devletleri, Yapı Kredi Yayınları, 70-89.
Reichmuth, S., (2011). Mita von Pahhuwa (CTH 146). Dresdner Beiträge zur Hethitologie (Hethitologie in Dresden), 35, 109-144.
Roaf, M. (1996). Mezopotamya ve Eski Yakındoğu: Atlaslı Büyük Uygarlıklar Ansiklopedisi 9. İletişim Yayınları.
Rothman, M. (2004). Beyond The Frontiers: Muş in the Late Bronze to Roman Periods. In A. Sagona, & D. Mass (Eds.), View From the Highlands: Archaeological Studies in Honour of Charles Burney, Peeters, 123-177.
Rothman, M. S. & Kozbe, G. (1997). Muş In The Early Bronze Age. Anatolian Studies, 47, British Institute, 105-126.
Russell, H. F. (1984). Shalmaneser’s Campaign to Urartu in 856 B.C. and the Historical Geography of Eastern Anatolia According to the Assyrian Sources. Anatolian Studies, XXXIV, 171-201.
Sagona, A. & Zimansky, P. (2015). Türkiye’nin En Eski Kültürleri. (Çev. Başgelen, N. & İris Belik, S. & Payne, M. & Taşkıran, H.), Arkeoloji ve Sanat Yayınları.
Salvini, M. (2006). Urartu Tarihi ve Kültürü. Arkeoloji ve Sanat Yayınları.
Sevin, V. (2011). Orta ve Son Tunç Çağı: Doğu Anadolu. In N. Karul (Ed.). Arkeo Atlas Özel Koleksiyon Sayısı, Doğan Burda Dergi Yayıncılık ve Pazarlama A. Ş., 342-367.
Sevin, V. (1986). Malatya-Elazığ-Bingöl İlleri Yüzey Araştırması 1985. IV. Araştırma Sonuçları Toplantısı, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Eski Eserler ve Müzeler Genel Müdürlüğü, 279-300.
Sevin, V. (1987). Elazığ-Bingöl İlleri Yüzey Araştırması 1986. V. Araştırma Sonuçları Toplantısı, II. Cilt, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Eski Eserler ve Müzeler Genel Müdürlüğü, 1-44.
Sevin, V. (2003). Anadolu Arkeolojisi. 3. Basım, Der Yayınları.
Sıcker, M. (2000). The Pre-Islamic Middle East, Praeger.
Simon B. (2013). Eski Roma: Bir İmparatorluğun Yükselişi ve Çöküşü. (Çev. Duru, E.), Say Yayınları.
Sommer, M. (2010). The Complete Roman Emperor Life: At Court and Campaign. Thames & Hudson. Studies, 11(1), 217-236.
Sönmez Okulmuş, N. (2026). “Cumhuriyetten İmparatorluğa Roma-Parth İlişkilerinde Fırat Nehri’nin
Jeostratejik Rolü”, Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(1), 108-120.
Tarhan, M. T. (1982). Urartu Devleti’nin Kuruluş Evresi ve Kurucu Krallardan Lutipri-Lapturi Hakkında Yeni Görüşler. Anadolu Araştırmaları, VIII (1980), 69-114.
Tekin, O. (2007). Eski Anadolu ve Trakya: Ege Göçlerinden Roma İmparatorluğu’nun İkiye Ayrılmasına Kadar (MÖ 12. – MS 4. Yüzyıllar Arası). İletişim Yayınları.
Tekin, O. (2014). Eski Yunan ve Roma Tarihine Giriş. İletişim Yayınları.
Tiryaki, S. & Uslu Azarak, L. (2022). 2019 Yılı Bingöl Merkez, Adaklı, Kiğı, Yayladere ve Yedisu İlçeleri Tarih Öncesi ve Eski Çağı Yüzey Araştırması. In C. Keskin (Ed.), 2019-2020 Yılı Yüzey Araştırmaları, Cilt 3, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, 239-252.
Tiryaki, S. (2014). Asur Urartu İlişkilerinde Yerel Beylikler ve Onların Rolü [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Tiryaki, S. (2016a). Hititlerin Fırat Politikası. Türk Dünyası Araştırmaları, 113(222), 57-78.
Tiryaki, S. (2016b). Roma İmparatorluğu’nun Fırat (Euphrates) Hattı (M.Ö.129-M.S. 230). Turkish Studies, 11(1), 217-236.
Tiryaki, S. (2018a). Başlangıçtan Orta Demir Çağı’na Kadar Dağlık Doğu Anadolu’nun Sosyo - Ekonomik Yapısı. Tarih Okulu Dergisi (TOD), 11(XXXVII), 621-661.
Tiryaki, S. (2018b). Urartu Krallığı’nın Batı Yayılımında Bingöl Güzergâhı. In Bilcan Gökce & Pınar Pınarcık (Eds.), Eski Yakındoğu’da Ulaşım Üzerine Yazılar, Akademisyen Kitabevi A.Ş., 383-412.
Tiryaki, S. (2019). Eski Çağ’da Muş. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19, 75-114.
Tiryaki, S. (2020a). Arkeolojik Yüzey Araştırmaları Işığında Bingöl Obsidyen Kaynak Alanlarına Yönelik Yeni Değerlendirmeler. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 30(2), 1-14.
Tiryaki, S. (2020b). Bingöl Şerevdin Yaylası’nın Kaya Üstü Resimleri ve Kaya Altı Yerleşiminin Değerlendirilmesi. Seleucia Olba Kazısı Serisi, 10, 251-268.
Tiryaki, S. (2020c). Yazılı ve Arkeolojik Veriler Işığında Roma İmparatorluğu’nun Fırat’ın Doğu Sınırındaki Garnizonu: Citharizon Kalesi. In Erdem Sarıkaya (Ed.), Sosyal ve Beşeri Bilimlerde Teori ve Araştırmalar, Cilt I, Gece Kitaplığı, 257-282.
Toteva, G. D. (2007). On Binlerin Düşü. Arkeo Atlas, VI, 36-53.
Tuplin, C. (2007). The Achaemenid İmpact in Anatolia: A Summary. In İ. Delemen, & O. Casabonne, & Ş. Karagöz, & O. Tekin (Eds.). The Achaemenid İmpact on Local Populations and Cultures İn Anatolia, Turkish Institute of Archaeology, 291-298.
Ünsal, V. (2006). Karaz Kültürünün Kuzey Sınırı. Atatürk Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi, 16, 127-142.
Van Den Hout, T. P. J. (2013). Hitit Krallığı ve İmparatorluğu’nun Kısa Tarihi. In M. Doğan Alparslan, & M. Alparslan (Eds.). Hititler: Bir Anadolu İmparatorluğu, Yapı Kredi Yayınları, 22-47.
Van Zeist, W. & Bottema, S. (1982). Vegetation History of The Eastern Mediterranean and The Near East During The Last 20,000 Years. In J. L. Bintliff & W. Van Zeist (Eds.). Palaeoclimates, Paleoenvirnoments and Human Communities in the Eastern Mediterranean Region in Later Prehistory, British Archaeological Reports, İnternational Series 133, 277-321.
Van Zeist, W. & Stapert, D. & Woldring, H. (1975). Late Quaternary Vegetation and Climate of Southwestern Turkey. Palaeohistoria, 17, 53-143.
Vaux, W. S. W. (2022). Persler-Parthlar-Sasaniler. (Çev. Uzun, B. A.), Say Yayınları.
Vogelsang, W. (1992). Opening Up to the West. In M. Rossabi (Ed.). The People of Asia, Oxford University Press, 97-99.
Wilson, J. V. K. (1962). The Kurba’il Statue of Shalmaneser III. Iraq, XXIV, 90-115.
Yakar, J. (1985). The later prehistory of Anatolia: The late Chalcolithic and early Bronze Age. Part I. BAR international series 268, Oxford University Press.
Yardımcıel, A. & Gizlenci, E. (2016). Kaya Resimleri Örneğinde Borluk Vadisi Ekolojisinin Yansıması: Bir Eski Çağ Kesiti. Kafkas Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 9(2), 52-60.
Yardımcıel, A. (2015). Aras Boyalılarının İşlevselliği. Selevcıa ad Calycadnvm V, Olba Kazısı Serisi, 5(5), 197-206.
Yıldırım, E. (2012). Roma-Part Mücadelesinde Fırat Nehri’nin Jeopolitik Önemi. Tarihin Peşinde Uluslararası Tarih ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7, 45-64.
Yiğitpaşa, D. (2016). Doğu Anadolu Geç Demir Çağı Kültürü. Gece Kitaplığı.
Zımansky, P. (2011). Urartu ve Çağdaşları. In K. Köroğlu, & E. Konyar (Eds.). Urartu: Doğu’da Değişim, Yapı Kredi Yayınları, 106-125.
http://tayproject.org/TAYages.fm$Retrieve?CagNo=10540&html=ages_detail_t.html&layout=web E. T. 24.5.2026.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Kültürel Miras ve Koruma

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Sırrı Tiryaki ^*
0000-0002-1053-0836
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

24 Ekim 2026

Gönderilme Tarihi

3 Haziran 2026

Kabul Tarihi

13 Ekim 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 19 Sayı: 8

DOI

https://doi.org/10.35674/kent.1962192

IZ

https://izlik.org/JA33CG46WK

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Tiryaki, S. (2026). Eski Çağ’da Bingöl Coğrafyasının Tarihsel ve Kültürel Dinamikleri. Kent Akademisi, 19(8), 1-22. https://doi.org/10.35674/kent.1962192

AMA

1.Tiryaki S. Eski Çağ’da Bingöl Coğrafyasının Tarihsel ve Kültürel Dinamikleri. Kent Akademisi. 2026;19(8):1-22. doi:10.35674/kent.1962192

Chicago

Tiryaki, Sırrı. 2026. “Eski Çağ’da Bingöl Coğrafyasının Tarihsel ve Kültürel Dinamikleri”. Kent Akademisi 19 (8): 1-22. https://doi.org/10.35674/kent.1962192.

EndNote

Tiryaki S (01 Ekim 2026) Eski Çağ’da Bingöl Coğrafyasının Tarihsel ve Kültürel Dinamikleri. Kent Akademisi 19 8 1–22.

IEEE

[1]S. Tiryaki, “Eski Çağ’da Bingöl Coğrafyasının Tarihsel ve Kültürel Dinamikleri”, Kent Akademisi, c. 19, sy 8, ss. 1–22, Eki. 2026, doi: 10.35674/kent.1962192.

ISNAD

Tiryaki, Sırrı. “Eski Çağ’da Bingöl Coğrafyasının Tarihsel ve Kültürel Dinamikleri”. Kent Akademisi 19/8 (01 Ekim 2026): 1-22. https://doi.org/10.35674/kent.1962192.

JAMA

1.Tiryaki S. Eski Çağ’da Bingöl Coğrafyasının Tarihsel ve Kültürel Dinamikleri. Kent Akademisi. 2026;19:1–22.

MLA

Tiryaki, Sırrı. “Eski Çağ’da Bingöl Coğrafyasının Tarihsel ve Kültürel Dinamikleri”. Kent Akademisi, c. 19, sy 8, Ekim 2026, ss. 1-22, doi:10.35674/kent.1962192.

Vancouver

1.Sırrı Tiryaki. Eski Çağ’da Bingöl Coğrafyasının Tarihsel ve Kültürel Dinamikleri. Kent Akademisi. 01 Ekim 2026;19(8):1-22. doi:10.35674/kent.1962192

Kent Akademisi, nüfusun %80'ini oluşturan dünya kentlerinde, 'kentin akademisi' sıfatıyla çok disiplinli, disiplinlerarası ve disiplinlerüstü çalışmaları ön plana çıkarmaktadır. Kentlere dair mimari, yönetimsel, ekonomik, çevresel, mühendislik konuları ve kentlerin dili ile kültürü bağlamında edebiyata ilişkin bütünleşik çalışmalar yayımlamayı amaçlamaktadır. Bu çalışmalar, tek bir bilim alanına sığmayacak geniş bir perspektif sunarak Türk ve dünya kentlerinin daha bayındır ve daha yaşanabilir hale gelmesine katkı sağlamayı hedeflemektedir. Kent Akademisi, sürekli yayın modelini benimseyerek, kentsel alanlardaki bilimsel üretimlerin önünü açmayı ve kentlerimizin gelişmesine ve kurumsallaşmasına daha hızlı katkıda bulunmayı, dünya medeniyetine daha hacimli katma değerler sağlayabilmeyi amaçlamıştır.

Bu bağlamda;

Kent Akademisi, çok disiplinli (multidisipliner), disiplinlerarası (interdisipliner, cross-disciplinary) ve disiplinler ötesi (transdisipliner) çalışmaları önemsemekte ve bu tür araştırmaları teşvik etmektedir.
Kentlerin kültürel ve etnografik kimliklerini dünya mirasının bir parçası olarak kabul etmekte ve bu bilincin toplumda yerleşmesine katkı sağlamayı amaçlamaktadır.
İnsanlığın kent kültürü bağlamında dünya mirasına vereceği önemin artırılmasını ve bu kavramın sağlamlaştırılmasını hedeflemektedir.
Anadolu Coğrafyası gibi medeniyetlerin kesişim noktası olan bölgelerde, dünya kentlerinin kültürel çeşitliliğini vurgulamayı; tarih öncesi kalıntıların korunmasına ve tanıtılmasına öncülük etmeyi amaçlamaktadır.

Kent Akademisi, sürekli yayın modelini benimseyen, uluslararası ve çift yönlü kör hakemli (her makalenin en az üç hakem tarafından değerlendirilmesi sağlanan) elektronik bir dergi olarak hizmet vermektedir.

Kent Akademisi, kentleşme ve kentsel gelişimle ilgili geniş bir yelpazede, çok disiplinli (multidisipliner) bilim ve uğraş alanlarında makaleleri kabul etmektedir. Bu alanlar:

Kent Yönetimi ve Politikaları
1. Kamu Yönetimi, Hukuku ve Politikaları
2. Afet Yönetimi
3. Yerel Yönetimi
4. Yerel Yönetimler, Katılımcılık ve Kent Kuramları
5. Yerel Yönetimlerde İletişim
6. Akıllı Kentler ve Dijital Yönetişim
7. Kentsel Göç, Entegrasyon ve Sosyal Politikalar
8. Sürdürülebilir Kentleşme ve İklim Değişikliği Politikaları
9. Kent ve Etik
10. Çevre Hukuku
11. Karşılaştırmalı Yerel Yönetim Uygulamaları
12. Enerji Coğrafyası, Bölgesel Ağlar ve Politikaları
Bölge ve Kent Çalışmaları
1. Beşeri Coğrafya
2. Kent Planlama ve Yer Seçimi Stratejileri
3. Kentsel Dönüşüm
4. Getto Banliyö Yönetimi
5. Konut, Tasarım ve Yaşam Çevresi Planlaması
6. Yapılı Çevre ve Kent Morfolojisi
7. Kentsel – Kırsal Peyzaj
8. Kamusal Alan Tasarımı ve Kent Mobilyaları
9. Endüstriyel Miras, Koruma ve Yeniden İşlevlendirme
10. Kültürel Miras
11. Sürdürülebilir Mimari ve Eko-Kent Tasarımı
12. Kent Kimliği, Sembolizm ve İkonik Mimari
13. Bina Yapım Yönetimi
Kent ve Eğitim
1. Eğitimde Mekânsal Adalet ve Fırsat Eşitsizliği
2. Kent Kültürü, Kimliği ve Sosyalizasyon
3. Öğrenen Kentler (Learning Cities) ve Yaşam Boyu Öğrenme
4. Kentsel Göç, Entegrasyon ve Eğitim Politikaları
5. Vatandaşlık Bilimi Uygulamaları
Kent ve Tarih
1. Kentsel Arkeoloji ve Katmanlaşma
2. Endüstri Mirası ve Post-Endüstriyel Dönüşüm
3. Kentsel Hafıza ve Kolektif Kimlik
4. Tarihi Kent Merkezleri ve Restorasyon Politikaları
5. Kent Tarihçiliği ve Morfolojik Gelişim
6. Uygarlık Tarihi
Kent Sosyolojisi ve Toplum
1. Kentleşme süreçleri ve göç hareketleri
2. Kent ortamında sosyal dışlanma ve entegrasyon
3. Kent kimliği aidiyet ve kültürel çeşitlilik
4. Kentsel suç, mekânsal güvenlik, toplumsal algı ve kentsel şiddet
5. Dezavantajlı grupların kent yaşamına katılımı, sosyal eşitsizlik
Kent Turizmi ve Gastronomi
1. Kentsel Turizm Politikaları ve Destinasyon Yönetimi
2. Aşırı Turizm (Overtourism) ve Kentsel Dirençlilik
3. Kültür Turizmi, Somut Yapılı Miras ve Müzeoloji
4. Kentsel Ekonomi, Turizm ve Soylulaştırma İlişkisi
5. Deneyim Odaklı Turizm ve Akıllı Kent Uygulamaları
6. Sürdürülebilir Turizm Planlaması
Kent ve Siyasal Yönetsel Bilimler
1. Yerel Demokrasi, Katılımcılık ve Kentdaşlığı “Kentli Hakları”
2. Kentsel Kamu Politikaları ve Planlama
3. Merkezi Yönetim ve Yerel Yönetim İlişkileri
4. Yerel Yönetimler Maliyesi ve Kent Ekonomi Politiği
5. Kentsel Yönetişim ve Çok Aktörlü Kent Yönetimi
Kent ve Çevre Bilimi
1. Kentsel Ekoloji ve Biyoçeşitlilik
2. Kentsel Dirençlilik ve İklim Değişikliğine Uyum
3. Kentsel Isı Adası Etkisi ve Mikroiklim Yönetimi
4. Kentsel Metabolizma, Döngüsel Ekonomi ve Atık Yönetimi
5. Çevre Kirliliği, Toksikoloji ve Kentsel Sağlık
6. Çevre Yönetimi
7. Korunan Alan Yönetimi ve Planlama
8. Su-Havza Yönetimi
9. Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri
10. Kamu Sağlığı ve Politikaları
Kent – Lojistik ve Ulaşım
1. Sürdürülebilir Kentsel Hareketlilik
2. Ulaşım Politikaları
3. Kentsel Lojistik
4. Akıllı Ulaşım Sistemleri
5. Ulaşım - Arazi Kullanımı Etkileşimi
6. Kentsel Altyapı, Tedarik Zinciri ve Şehirlerarası Lojistik Ağlar
7. Afet Lojistiği
8. Coğrafi Bilgi Sistemleri
Kent - Ekonomi ve İşletme
1. Kent Ekonomisi, Gayrimenkul Piyasası ve Arazi Rantı
2. Kent Pazarlaması, Markalama ve Şehir Rekabetçiliği
3. Kümelenme, İnovasyon Ağları ve Teknoparklar
4. Kent İçi Girişimcilik ve Esnaf Kültürü
5. Kent Yönetiminde Kamu-Özel Sektör Ortaklığı (KÖO) ve İşletmecilik
Kent ve İletişim
1. Kamusal ve Kitlesel İletişim
2. Kentsel İletişim ve Medya Politikaları
3. Kent ve Markalaşma
4. Kent Diplomasisi

Dergi kapsam sistematiği PDF dosyası

📄 Dergi-kapsam-sistematiği.pdf

1. Makale Formatı ve Teknik Gereklilikler

Dosya Formatı ve Gönderim:
Makaleler Microsoft Word (.doc veya .docx) formatında hazırlanmalı ve DergiPark sistemi üzerinden gönderilmelidir.
Şablon Kullanımı:
Makalelerin hızlı ve sorunsuz yayımlanabilmesi için dergi şablonuna uygun şekilde hazırlanması zorunludur. İki farklı şablon bulunmaktadır.
o 📝 İlk Yükleme Şablonu.docx
o 📝 Son Sürüm Tasarım Şablonu

Bu şablonlara ve makale yükleme süreçleriyle ilgili ayrıntılı bilgilere "Dokümanlar" menüsünden ulaşılabilir.

Dil ve Dil Yapısı:

o Makaleler Türkçe veya İngilizce dillerinde yazılabilir.

o Her makalede başlık (title), öz (abstract) ve anahtar kelimeler (keywords) hem Türkçe hem de İngilizce olarak sunulmalıdır.

o Öz bölümü, makalenin amacını, yöntemi ve temel bulgularını içermeli ve en fazla 150-250 kelime olmalıdır.

Anahtar Kelimeler:

o Makalenin içeriğini ve kapsamını yansıtan en az 5 anahtar kelime sunulmalıdır.
o Anahtar kelimeler, akademik literatürde çalışmanın erişilebilirliğini artıracak şekilde özenle seçilmelidir.

o Makale Yazım Kuralları:

Aşağıdaki teknik format gerekliliklerine dikkat edilmelidir:

Sayfa Düzeni: A4 boyutunda, tek sütunlu format.
Yazı Tipi: Calibri, 11 punto.
Paragraf Aralığı: Önce 0 sonra 8 nk
Paragraf Başı Girintisi: 0 (sıfır).
Satır Aralığı: Kat 1.08 nk
Bölüm Başlıkları:
o Koyu harflerle belirtilmeli ve 1., 1.1., 1.2. şeklinde numaralandırılmalıdır.
Bölüm Yapısı:

Bilimsel makalelerde aşağıdaki bölümlerin bulunmasına dikkat edilmelidir:

o Giriş: Araştırmanın amacı, kapsamı ve önemi açıklanmalıdır.

o Literatür Taraması: Konuyla ilgili mevcut çalışmalar özetlenmeli ve çalışmanın literatürdeki yeri belirtilmelidir.

o Materyal ve Metot: Araştırmanın yöntemi, veri toplama teknikleri ve analiz yöntemleri detaylıca açıklanmalıdır.

o Bulgular: Araştırma sonucunda elde edilen veriler açık, net ve sistematik bir şekilde sunulmalıdır.

o Tartışma: Bulgular literatürle karşılaştırılmalı, sonuçlar yorumlanmalı ve analiz edilmelidir.

o Sonuç ve Öneriler: Araştırmanın ana bulguları özetlenmeli, öneriler sunulmalı ve araştırmanın sınırlılıklarına değinilmelidir.

Dosya Güvenliği:

Elektronik ortamda dosyaların kaybolması durumunda dergi sorumluluk kabul etmemektedir. Herhangi bir ihtilaf durumunda, DergiPark sistemindeki veriler esas alınır.

Klasik makale uzunluğu:

o Fen bilimleri (SCI, AHCI): 3000-5000 kelime
o Sosyal bilimler (SSCI): 5000-8000 kelime
o Disiplinler arası çalışmalar: 5000-7000 kelime

2. Atıf ve Kaynakça Düzeni

Metin içi atıf ve kaynakça düzenlemeleri, APA 7.0 alıntılama sistemine uygun olarak yapılmalıdır.
Makalelerde çizimler, resimler, fotoğraflar ve şekiller içerikte sistematik olarak numaralandırılmalı ve APA 7.0 formatına göre düzenlenmelidir.

3. Benzerlik Oranları

Gönderilen makalelere, iThenticate, Turnitin veya intihal.net gibi programlardan alınmış benzerlik raporu eklenmelidir.
Kabul edilen maksimum benzerlik oranı:
o 2019’dan itibaren toplamda %20
o Her bir atıf için en fazla %1
o Tezlerden üretilen makalelerde bu oran %5’i geçemez.
O Hukuksal düzenlemeler veya tarih içerikli eserlerde tekil atıflarda oran %5'i aşamaz.
Tam metin üzerinden alıntı raporunda, derginin şablonundaki üst ve alt bilgilerden kaynaklanan oranlar hariç tutulur.
Benzerlik raporu, hakemlik sürecinin kabul yönünde ilerlemesi durumunda, alan editörleri tarafından son sürüm üzerinden ikinci kez alınır. Benzerlik oranlarının yayın kriterlerine uygun olması durumunda, rapor süreç dosyalarına eklenir.
Kriterlere uygun olmaması durumunda %22'den fazla ise reddedilir, %22'nin altında ise özgünleştirme için yazara tekrar gönderilir. Bu durumda benzerlik raporu 3. kez çıkarılıp sisteme yüklenir.

4. Genişletilmiş Özet

Türkçe makaleler için İngilizce genişletilmiş özet zorunludur. Genişletilmiş özet formatı, makale şablonlarında yer almaktadır.

5. Yazar Bilgileri

Makale, ilk yükleme aşamasında yazar bilgileri olmadan yüklenmelidir.
Makale kabul edildikten sonra, son sürüm yükleme şablonu kullanılmalı ve aşağıdaki bilgiler yer almalıdır:
o Çalışmanın başlığı ve kısa bir özeti (öz ve abstract)
o Yazar adı, soyadı, unvanı, bağlı olduğu kurum ve iletişim bilgileri

Kent Akademisi'nde uygulanan yayın süreçleri, bilginin tarafsız ve saygın bir şekilde gelişimine ve dağıtımına temel teşkil etmektedir. Bu doğrultuda uygulanan süreçler, yazarların ve yazarları destekleyen kurumların çalışmalarının kalitesine doğrudan yansımaktadır. Hakemli çalışmalar bilimsel yöntemi somutlaştıran ve destekleyen çalışmalardır. Bu noktada sürecin bütün paydaşlarının (yazarlar, okuyucular ve araştırmacılar, yayıncılar, hakemler ve editörler) etik ilkelere ve standartlara uyması önem taşımaktadır. Dergimiz, yayın etiği kapsamında tüm paydaşların aşağıdaki etik sorumlulukları taşıması beklenmektedir.

Aşağıda yer alan etik görev ve sorumluluklar oluşturulurken açık erişim olarak Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından yayınlanan rehberler ve politikalar dikkate alınarak hazırlanmıştır.

COPE Etik İlkeleri ve BASIN ETİK İLKELERİ haricinde, ayrıntılı konularda, dergimizin yayıncı üst kuruluşu ICAM NETWORK ETİK KURULU nihai yetkilidir.

A- Yazarların Etik Görev ve Sorumlulukları

Dergimize te'lif eser gönderen yazar(lar)ın aşağıdaki etik sorumluluklara uyması beklenmektedir:

1- Yazar(lar)ın gönderdikleri çalışmaların özgün olması beklenmektedir. Yazar(lar)ın başka çalışmalardan yararlanmaları veya başka çalışmaları kullanmaları durumunda eksiksiz ve doğru bir biçimde atıfta bulunmaları ve/veya alıntı yapmaları gerekmektedir. Paraphrase vb. yöntemler dergimiz açısından etik ihlali sayılır.
2- Çalışmanın oluşturulmasında içeriğe entelektüel açıdan katkı sağlamayan kişiler, yazar olarak belirtilmemelidir.
3- Telif eserlerde esere en çok katmadeğeri olan eser sahibinin adı birinci ad olarak yazılmalı, akademik camiada yeterli katmadeğeri sağlamasa bile akademik unvanı üstün olan yazar 1. yazar olarak tanımlanmamalıdır.
4- Yayınlanmak üzere gönderilen tüm çalışmaların varsa çıkar çatışması teşkil edebilecek durumları ve ilişkileri açıklanmalıdır.
5- Yazar(lar)dan değerlendirme süreçleri çerçevesinde makalelerine ilişkin ham veri talep edilebilir; böyle bir durumda yazar(lar) beklenen veri ve bilgileri yayın kurulu ve bilim kuruluna sunmaya hazır olmalıdır.
6- Yazar(lar) kullanılan verilerin kullanım haklarına, araştırma/analizlerle ilgili gerekli izinlere sahip olduklarını veya deney yapılan deneklerin rızasının alındığını gösteren belgeye sahip olmalıdır. Dergimiz bunu talep etmemiş olsa bile, bu belgelerin alınmış 'hazır) olması gerekmektedir.
7- Yazar(lar)ın yayınlanmış, erken görünüm veya değerlendirme aşamasındaki çalışmasıyla ilgili bir yanlış ya da hatayı fark etmesi durumunda, dergi editörünü veya yayıncıyı bilgilendirme, düzeltme veya geri çekme işlemlerinde editörle işbirliği yapma yükümlülüğü bulunmaktadır.
8- Yazarlar çalışmalarını aynı anda birden fazla derginin başvuru sürecinde bulunduramaz. Her bir başvuru önceki başvurunun tamamlanmasını takiben başlatılabilir. Başka bir dergide yayınlanmış çalışma tarafımıza gönderilemez.
9- Değerlendirme süreci başlamış bir çalışmanın yazar sorumluluklarının değiştirilmesi (Yazar ekleme, yazar sırasının değiştirilmesi, yazar çıkarma gibi) teklif edilemez. Ne var ki bu talep DERGİPARK süreç yönetiminde eserin 1. veya sorumlu yazarı (corresponding author) tarafından editöre süreç içinde diğer yazarların imzalı taleplerine ilişkin dosya yüklemesi durumunda bunu KENT AKADEMİSİ dikkate alır.

B- Editörlerin Etik Görev ve Sorumlulukları:

Kent Akademisi editör ve alan editörleri, açık erişim olarak Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından yayınlanan "COPE Code of Conduct and Best Practice Guidelinesfor Journal Editors" ve "COPE Best Practice Guidelines for JournalEditors" rehberleri temelinde aşağıdaki etik görev ve sorumluluklara sahip olmalıdır:

1- Editörler, dergide yayınlanan her yayından sorumludur. Bu sorumluluk bağlamında editörler, aşağıdaki rol ve yükümlülükleri taşımaktadır:
2- Okuyucuların ve yazarların bilgi ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik çaba içinde olma,
3- Sürekli olarak derginin gelişimini sağlama ve derginin büyümesi ve kalkınmasına yönelik düşünme,
4- Dergide yayınlanan çalışmaların kalitesini geliştirmeye yönelik süreçlerde beklemeden rol üstlenme,
5- Düşünce özgürlüğünü destekleme, özgün ve yabancı dilde eserlerin makaleye kazandırılmasında gayretli olma,
6- Fikri mülkiyet hakları ve etik standartlardan taviz vermeden iş süreçlerini devam ettirme,
7- Düzeltme, açıklama gerektiren konularda yayın açısından açıklık ve şeffaflık gösterme.
8- Alan editörlerinin yönlendirilmesine destek olmak, onlarla dijital ortamda ve sesli görüşmeler yapmak suretiyle katkıda bulunmak.
9- Okuyucu, araştırmacı ve uygulayıcılardan gelen geri bildirimleri dikkate almak, açıklayıcı ve bilgilendirici geri bildirim vermekle yükümlüdür.
10- Yayın kapsamına uygun olan çalışmaların ciddi bir problemi olmadığı sürece ön değerlendirme aşamasına almalıdır.
11- Editörler, çalışma ile ilgili ciddi bir sorun olmadıkça, olumlu yöndeki hakem önerilerini göz ardı etmemelidir.
12- Yeni editörler, çalışmalara yönelik olarak önceki editör(ler) tarafından verilen kararları ciddi bir sorun olmadıkça değiştirmemelidir.
13- Alan editörlerinin kör hakemlik sürecini yürütmelerinde dikkatli davranmaları için yardımcı olmalı, kör hakemliği ihlal edecek hususlarda onları bilgilendirmeli, gerektiğinde uyarmalı.
14- Yayın Süreçlerinden Sorumlu Editörlerin, Hakemlik ve Editöryal süreçlerin etkin ve verimli kullanılması konusunda müteyakkız olmalı,
15- Hakem havuzunun geliştirilmesinde Alan Editörlerini teşvik etmeli.
16- Editörler, yayınlanan tüm makalelerin fikri mülkiyet hakkını korumakla, olası ihlallerde derginin ve yazar(lar)ın haklarını savunmakla yükümlüdür. Ayrıca editörler yayınlanan tüm makalelerdeki içeriklerin başka yayınların fikrî mülkiyet haklarını ihlal etmemesi adına gerekli önlemleri almakla yükümlüdür.
17- Dergide yayınlanan eserlere ilişkin ikna edici eleştirileri dikkate almalı ve bu eleştirilere yönelik yapıcı bir tutum sergilemelidir.
18- Eleştirilen çalışmaların yazar(lar)ına cevap hakkı tanımalıdır.
19- Editörler, yazarlardan, hakemlerden veya okuyuculardan gelen şikâyetleri dikkatlice inceleyerek aydınlatıcı ve açıklayıcı bir şekilde yanıt vermekle yükümlüdür.
20- Dergi sahibi, yayıncı ve diğer hiçbir politik ve ticari unsur, editörlerin bağımsız karar almalarını etkilemez.
21- Editörler çalışmalarda yer alan hata, tutarsızlık ya da yanlış yönlendirme içeren yargıların hızlı bir şekilde düzeltilmesini sağlamalıdır..

C- Alan (Branş) Editörlerin Etik Görev ve Sorumlulukları:

1- Hakemleri çalışmanın konusuna uygun olarak belirlemelidir.
2- Hakemlerin değerlendirme aşamasında ihtiyaç duyacakları bilgi ve rehberleri sağlamakla yükümlüdür.
3- Yazarlar ve hakemler arasında çıkar çatışması olup olmadığını gözetmek, bu konuda proaktif olmak durumundadır.
4- Kör hakemlik sistemine göre hakemlerin kimlik bilgilerini gizli tutmasına özen göstermeli, hakem değerlendirme formunda içerikte ad, soyad ve kimlik açıklayıcı ibarelerin olup olmamasına dikkat etmeli.
5- Hakemleri tarafsız, bilimsel ve nesnel bir dille çalışmayı değerlendirmeleri için teşvik edici yöntemler kullanmalı.
6- Hakemleri zamanında dönüş ve performans gibi ölçütlerle değerlendirmelidir. Hakemlere teşvik ve motive edici ifadeler kullanmalı, hakemlerle içerik tartışmasına girmemelidir.
7- Hakemlerin performansını artırıcı uygulama ve politikaları belirlemelidir.
8- Hakem havuzunun dinamik şekilde güncellenmesi konusunda gerekli adımları atmalıdır.
9- İki hakemden de olumsuz cevap gelmesi durumunda, makale KENT AKADEMİSİ için ve bilim camiası için çok faydalı olarak görülüyorsa, gerekirse 3. ve 4. hakemlere gönderme inisiyatifinde bulunabilmeli.
10- Süreç yürütümünde düzenli olarak yazarla diyalogunu devam ettirmeli,
11- Reddedilen makalelerde yazarla olan diyaloglarda mümkün olduğunca nezaketli cevap vermeli ve ret gerekçelerini mutlak surette maddeler halinde ifade etmelidir.

D- Hakemlerin Etik Görev ve Sorumlulukları:
1- KENT AKADEMİSİ değerlendirme süreci çift taraflı kör hakemlik ilkesiyle yürütülür. Hakemler yazarlar ile doğrudan iletişime geçemez; değerlendirme ve yorumlar dergi yönetim sistemi aracılığıyla iletilir. Bu süreçte değerlendirme formları ve tam metinler üzerindeki hakem yorumları editör aracılığıyla yazar(lar)a iletilir. Bu bağlamda dergimiz için çalışma değerlendiren hakemlerin aşağıdaki etik sorumluluklara sahip olması beklenmektedir:
2- Uzmanlık alanı ile ilgili değerlendirmeyi kabul etmelidir.
3- Tarafsızlık ve gizlilik içerisinde değerlendirme yapmalıdır.
4- Değerlendirme sürecinde çıkar çatışması ile karşı karşıya olduğunu düşünürse, çalışmayı incelemeyi reddederek, alan dergi editörünü bilgilendirmelidir.
5- Gizlilik ilkesi gereği, inceledikleri çalışmaları değerlendirme sürecinden sonra imha etmelidir. İnceledikleri çalışmaların sadece nihai versiyonlarını ancak yayınlandıktan sonra kullanabilir.
6- Değerlendirmeyi nesnel bir şekilde sadece çalışmanın içeriği ile ilgili olarak yapmalıdır. Milliyet, cinsiyet, dinî inançlar, siyasal inançlar ve ticari kaygıların değerlendirmeye etki etmesine izin vermemelidir.
7- Değerlendirmeyi yapıcı ve nazik bir dille yapmalıdır. Düşmanlık, iftira ve hakaret içeren aşağılayıcı kişisel yorumlar yapmamalıdır.
8- Değerlendirmeyi kabul ettikleri çalışmayı zamanında ve yukarıdaki etik sorumluluklarda gerçekleştirmelidir.
9- Kent Akademisi, yayınlanmış her makalenin mülkiyet ve telif hakkını korur ve yayınlanmış her kopyanın kaydını saklama yükümlülüğünü üstlenir.
10- Akademik yayıncılığa ilişkin her türlü bilimsel suiistimal, atıf çeteciliği ve intihalle ilgili önlemleri alma sorumluluğuna sahiptir.

E- Yayın Kurulunun Etik Görev ve Sorumlulukları:
Kent Akademisi Yayın Kurulu, dergide yayınlanan her makalenin dergi yayın politikaları ve uluslararası standartlara uygun olarak yayınlanmasından sorumludur.

1- Baş Editör, Editörler ve Teknik Editörler ile Yabancı Dil Editörlerinden oluşan Yayın Kurulu üyeleri, derginin genelinden sorumludur.
2- Derginin içerik, teknik ve görsel bakımdan eksik ve aksaklıklarına karşı kayıtsız kalmamalı, hangi alanda ve yerde sorun varsa öncelikle konunun ilgilisine durumu iletmelidir.
3- Yayın kurulu sanal toplantılarda mutlak surette görüşünü ifade etmelidir.
4- Yayın kurulu ile belirli aralıklarla yayın politikaları ve derginin gelişimi için toplantılar düzenlemelidir.
5- Yayıncı veya yayıncı temsilcisi, yayın içeriğine müdahale edemez, süreçlerin yürütülüş insicamının bozulacağı şeklide müdahale bulunamaz.
6- Yayın Kurulu, dergiye gönderilen çalışmaların tüm süreçlerinden sorumludur. Bu çerçevede ekonomik ya da politik kazançlar göz önüne alınmaksızın karar verici kişiler editörlerdir..

F- Kişisel Verilerin Korunması:
1- KENT AKADEMİSİ, değerlendirilen çalışmalarda yer alan deneklere veya görsellere ilişkin kişisel verilerin korunmasını sağlamakla yükümlüdür. Çalışmalarda kullanılan bireylerin açık rızası belgeli olmadığı sürece çalışmayı reddedebilir.
2- Kent Akademisi, alan editörleri, hakemler, yazarlar ve okuyucuların bireysel verilerini korumakla yükümlüdür.
3- Kent Akademisi, değerlendirilen çalışmalarda insan ve hayvan haklarının korunmasını sağlamakla yükümlüdür. Çalışmalarda kullanılan deneklere ilişkin etik kurul onayı, deneysel araştırmalara ilişkin izinlerin olmadığı durumlarda çalışmayı reddetmekle sorumludur.

G- Olası Suistimal ve Görevi Kötüye Kullanmaya Karşı Önlem

Kent Akademisi, olası suistimal ve görevi kötüye kullanma işlemlerine karşı önlem almakla yükümlüdür.
Bu duruma yönelik şikâyetlerin belirlenmesi ve değerlendirilmesi konusunda titiz ve nesnel bir soruşturma yapmanın yanı sıra, konuyla ilgili bulguların paylaşılması editörün sorumlulukları arasında yer almaktadır.

H-Araştırma ve Yayın Etiği

Araştırma etiği, bireylerin sağlığı, esenliği ve haklarının göz ardı edilme endişesini ortadan kaldırmayı hedefler. Bilimsel araştırmaların, yüksek etik ve bilimsel standartlara uygun bir şekilde yapılmasını sağlar. Araştırma etiği, araştırmaların gerçekçi ve ihtiyaçlara uygun şekilde tasarlanmasını, katılımcıların bütünlüğünün korunarak yürütülmesini, araştırmanın uygun bir şekilde sonlandırılmasını ve sonuçların dürüst bir şekilde yayınlanmasını kapsar. Günümüzde bu gereklilikler, temel etik ilkeler üzerine inşa edilmiştir. Özerklik, zarar vermeme, yarar sağlama ve adalet gibi ilkeler, araştırma süreçlerinin etik standartlara uygunluğunu güvence altına alan sağlam bir çerçeve sunar.

Dergimizde yayımlanan makalelerde, editöryal süreçlerden başlayarak makale yayını ve sonrasında yazarların üçüncü taraflarla yaşayabileceği çıkar çatışmaları dahil olmak üzere ortaya çıkabilecek etik sorunlar, sorunsallar ve uyuşmazlıklar, uluslararası evrensel hukuk kuralları, etik ilkeler ve Türkiye'deki genel etik mevzuat çerçevesinde değerlendirilmekte ve ICAM Network Etik Kurulu tarafından nihai olarak karara bağlanmaktadır.

I. Derginin Yapısı ve Yayın Alanı

Kent Akademisi sürekli yayın (continuous publication) modeliyle yayımlanan, çevrimiçi ve açık erişimli bir akademik dergidir. Kabul edilen makaleler, değerlendirme süreci tamamlandıktan sonra aylık periyotlar hâlinde çevrimiçi olarak yayımlanmaktadır. Makale yükleme, değerlendirme ve yayın süreci TÜBİTAK DergiPark sistemi üzerinden yürütülmektedir (https://dergipark.org.tr/tr/pub/kent). Derginin haber portalına https://www.kentakademisi.com/ adresinden erişilebilir.

Kent Akademisi Dergisi, kentleşme, kamu yönetimi, siyaset bilimi, yerel yönetimler, hukuk, şehircilik, mimarlık, çevre mühendisliği, coğrafya, dijital sanatlar, ulaşım, lojistik, yenilenebilir enerji, kamu sağlığı gibi çok disiplinli alanlarda kenti konu edinen özgün bilimsel çalışmaları kabul eder. Derginin kapsadığı alanların tamamı, amaç ve kapsam bölümünde ayrıntılı olarak belirtilmiştir.

J. Makale Kabul ve Yayın Süreci

Gönderilen makaleler, editör incelemesine tabi tutulur ve yayınlanma zorunluluğu yoktur. Editör incelemesi sonucunda uygun görülmeyen makaleler sistemden silinebilir.
Çevrimiçi arayüzde taslak modunda bir yıldan fazla kalan makalelere, veritabanından silinmeme garantisi verilmez.
Yayımlanan makaleler, hukuki zorunluluklar dışında herhangi bir gerekçeyle yayından kaldırılamaz. Yazarlar, mahkeme kararı olmaksızın makalelerini kaldırmayı talep edemezler.

K- Etik Olmayan Bir Durumla Karşılaşılması
Dergimizde yukarıda bahsedilen etik sorumluluklar ve dışında etik olmayan bir davranış veya içerikle karşılaşılması halinde ICAM Network Yayın Grubu Etik Kurulu Teşkilat ve Çalışma Usulleri Yönergesi'nin 7. maddesinin 1., 2., 3. ve 4. bendleri kapsamında hareket edilir. Ayrıca bu durum, ethic@icamnetwork.net e-posta adresine bildirilmelidir. Bu e-posta adresine gelen talepler, ICAM NETWORK ETİK KURULU'nda kesin hükme bağlanır.

1. Dergimiz açık erişimli, editöryal yayın ücreti yazardan karşılanan bir dergidir. I. YAZARDAN ALINAN ÜCRETLER a. Yazarın ödeyeceği yayın ücreti makale yükleme öncesinde talep edilmektedir. b. Yayın Kurulu'nun 01.09.2026 tarihli ve S:145/2026/6/2 sayılı kararı uyarınca, 15.09.2026 tarihinden itibaren makale gönderim ücreti 15.000 Türk Lirası veya 300 ABD Doları olarak belirlenmiştir. Makale gönderim ücretine yapılacak sonraki zam tarihleri, Kent Academy Yayın Kurulu tarafından belirlenecektir. c. Makalenin sözcük sayısının şablonda belirtilen sözcük sayısından fazla olması durumunda veya ilerleyen hakemlik veya editöryal süreçlerde revizyon sonrası belirtilen oranların üzerinde sözcük aşımı durumunda makale bedeline 5.000 TL (100 USD) sözcük aşım bedeli yansıtılmaktadır. d. Dergimize yayın için gönderilen makalelerden talep edilen bedel hiçbir şekilde Kabul/Ret şartına bağlı değildir. Bu şart Yükseköğretim Kurulu’nun 30 Aralık 2021 tarih ve 2021.18 sayılı oturumunda Yağmacı/Şaibeli Dergiler hakkında alınan 2021.18.643 sayılı karar gereğince yürütülmektedir. e. Ücret ödeme şartı bütün yazarlar için geçerlidir. Ödemeler, her yazara eşit uygulanacağı şekilde, şeffaf ve denetlenebilir bir yapıdadır. Buna ilişkin raporlar dergimizde her yıl sonunda yayınlanmaktadır. Ücret yazarlar tarafından kendi aralarında müştereken (ortaklaşa) eşit oranlarda hesaplanır. Ödeme, yetkili yazarın hesabından yapılır. f. Dergimizde, bir yılda en az üç alan editörlüğü süreci yürütüp tamamlayan alan editörlerinin yayın ücretinde %50 indirim uygulanmaktadır. Bu indirim, çok yazarlı makalelerde her bir yazarın kendi payı için geçerlidir. g. Yayın ücretleri, sekreterya, yayına hazırlık işlemleri ve dergi akreditasyonu maliyetleri için kullanılmaktadır. h. Ücret ödemeleri, dergimizin yayıncı kuruluşu olan Karadeniz Şairler ve Yazarlar Derneği'nin TL ve USD hesapları üzerinden yapılabilecektir. ı. Ön kontrol aşamasında (hakemlik süreci öncesi) reddedilen makalelerin yükleme ücretlerinin yarısı iade edilir. i. Dergi ücretleri, dergimizin bilimsel yayıncılıkta daha kaliteli yayıncılık yapabilmesi için, editöryal süreçler, dil editörleri, grafiker ve mizanpaj işlemleri, hosting, domain ve çevrimiçi sistem abonelikleri için kullanılmaktadır. II. OKURLARDAN ve / veya ABONELİK SİSTEMLERİNDEN ALINAN ÜCRETLER a. Kent Akademisi Dergisi'nin, okurlardan herhangi bir ücret talebi bulunmamaktadır. b. Kent Akademisi Dergisi’nin kütüphane ve özel dizinler konusunda talep edeceği hükümler saklıdır. Karadeniz Şairler ve Yazarlar Derneği İBAN HESAPLARI: IBAN NUMARASI (TL) TR: 070001500158007316964344 IBAN NUMARASI (USD) TR: 530001500158048021390124 Ayrıntılı Kent Akademisi Ücret Politikasına aşağıdaki linkten veya Dokümanlar menümüzdeki D-2 numaralı dosyadan erişim sağlanabilir: https://dergipark.org.tr/tr/download/journal-file/26111

	Scientific Indexing Services
	Directory of Science
	Journal Factor
	Scientific World Index
	TR Dizin
	COSMOS IF
	Kaynakça.info
	CiteFactor
	SOBIAD

	OpenAlex (2017-......)
	Academindex (2023-......)
	EBSCO Academic Search Ultimate Database(2023-....)
	SOBİAD 2017-...
	MIAR \| Information Matrix for the Analysis of Journals (2019-.....)
	İDEAL ONLİNE 2019-...
	OJOP Dırectory Platform 2021-...
	Scientific World Index 2019-...
	KAYNAKÇA İNFO 2019-...
	ERIH PLUS European Reference Index for the Humanities
	GOOGLE SCHOLAR
	Index Copernicus (2023-...
	Crossref DOI Directory 2019-....
	Türk Eğitim İndeksi 2019-...
	Scilit
	Acarindex (2013-.....)
	Academic Resource Index (2019-....)
	ASCI Database (2023-....)
	TR Dizin (2019-......>)
	EBSCO (2023-....) Art Index Database Coverage List

Eski Çağ’da Bingöl Coğrafyasının Tarihsel ve Kültürel Dinamikleri

Öz

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Etik Beyan

Teşekkür

The Historical and Cultural Dynamics of the Geography of Bingöl in Antiquity

Öz

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Etik Beyan

Teşekkür

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Amaç ve Kapsam

Yazım Kuralları

Etik İlkeler ve Yayın Politikası

Ücret Politikası

Dizinler

Atıf Dizinleri

Diğer Dizinler

Dergi Kurulları

Yayıncı (ICAM Network Adına)

Başeditör

Baş Editör Yardımcısı

Yazı İşleri Müdürü

Editörler

Yayın Kurulu

Siyasal ve Yönetsel Bilimler

Kent Planlama ve Çevre Sorunları

Mimarlık ve Tasarım

Ulaştırma ve Lojistik Bilimleri

Turizm ve İletişim

Tarih, Kültür ve Turizm

Dil Editörleri

İstatistik Editörleri

Icam Network | Etik Kurulu

Bilim Danışma Kurulu

Asya Temsilcisi