Cumhuriyet Döneminde Başlayan Yabancı Dillerden Yapılan Ödünçlemeler Üzerine Bir Araştırma
Öz
Bilindiği gibi tarihin her döneminde, bütün dillerde olduğu gibi Türkçede de yabancı dillerin etkisi altında kalmıştır. Bu etki her yüzyılda farklı düzeyde ve biçimde gerçekleşmiştir. Özellikle çokça etkileşimde bulunduğumuz milletlerin dilleri ile Türkçe arasındaki ciddi söz varlığı ödünçlemeleri yaşanmıştır. Bu yazımızda Cumhuriyet döneminde yapılan dil inkılâbıyla birlikte yabancı kökenli kelimelerin öz Türkçemizde yer edinmesi ve Türkçe üzerindeki etkisinden bahsedilmiştir. Özellikle Cumhuriyet döneminden başlayarak günümüze doğru dilimize giren yabancı kelimeler sanki Türkçenin yavaş-yavaş yok olmasına sebep oluyor. Bütün bu durumlar ister istemez halka yansıyor ve onları endirekt olarak da olsa etkileyebiliyor. Temel gayemiz dillerin en zengini olan öz Türkçemizi yabancı dillerin boyunduruğundan kurtarmak için gereken özveriyi göstermek ve Türkçeye giren yabancı kelimelerin dilimize enjekte edilmeden önce sağduyulu davranma konusunda gereken bilgileri vererek yeterli duyarlılığı göstermektir.
Ayrıca bu yazınımızda Cumhuriyet dönemi basın dilinde Türkçemize giren yabancı kelimelerin oranları ile ilgili sayısal veriler kullanılmıştır. Bu sayısal verilerden yola çıkarak Türkçemizin yabancı dillerin etkisi altında kaldığı, özellikle de daha çok Arapça ve Farsça kelimelerin yoğunlukta olduğu tüm çıplaklığıyla gözler önüne serilmekle beraber modern Türkiye Türkçesinde yapılan ödünçlemelerde ise diğer dillerin etkisinde kaldığı (Latince, Almanca, İspanyolca, Rusça vs.) görülmektedir. Gün geçtikçe alınan yabancı kökenli kelimelerin etkisinin artması ve çözümün ise dil bilginlerine düştüğüne vurgu yapılarak genel bir yargıya ulaşılmaya çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- AKSOY, Ömer Asım (1964). ‘Anayasanın Dili’ Türk Dil Araştırmaları Yıllığı Belleten 1963. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
- BOZKURT, Fuat (2012). Türklerin Dili. 5. Baskı. Konya: Eğitim Yayınevi.
- Cumhuriyet Senatosu, 8. Dönem 51. Cilt 29. Birleşim Sayfa. 82 (C. Senatosu 1.2.1969 B: 29 O: 3), https://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/td_v2.goruntule?sayfa_no_ilk=34&sayfa_no_son=46&sayfa_no=83&v_meclis=7&v_donem=8&v_yasama_yili=&v_cilt=51&v_birlesim=029.
- ÇOTUKSÖKEN, Yusuf (2002). Türkçe Üzerine. İstanbul: Papatya yayıncılık.
- DURMUŞ, Oğuzhan (2004). Alıntı Kelime Bakımından Türkçe Sözlük. A. Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Sayı. 26. s. 1-21, Erzurum.
- EKER, Süer (2003). Çağdaş Türk Dili. 2. Baskı: Ankara: Grafiker Yayınları.
- İMER, Kamile (1976). Dilde Değişme ve Gelişme Açısından Türk Dili Devrimi, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
- İMER, Kamile (1973). Türk Yazı Dilinde Dil Devriminin Başlangıcından 1965 Yılı Sonuna Kadar Özleşme Üzerine Sayıma Dayanan Bir Araştırma. Türkoloji Dergisi. Sayı 1. Cilt 5. s. 175-190. Erişim: https://dergiler.ankara.edu.tr.dergiler10710.pdf.
- İMER, Kamile (1994). Cumhuriyet Döneminde Türkçenin Özleştirilmesi Üzerine Düşünceler, Dilbilim Araştırmaları Dergisi, 1994;5;17-20.
- II. Uluslararası Büyük Türk Dili Kurultayı, Ankara, 2007.