İsrail Tarafından Bombalanan İran Nükleer Tesislerinden Olası Sızıntıların Meteorolojik Verilere Göre Yayılım Bölgelerinin Tahmini
Öz
Nükleer kazalar beraberinde çok ciddi çevresel felaketlere ve yaşamsal sorunlara yol açabilmektedir. Haziran 2025 tarihine kadar bilinen güncel nükleer kaza 11 Mart 2011'de Japonya'nın Fukuşima Daiichi Nükleer Santralinde meydana gelen kazadır. Bu kaza tarihsel olarak en büyük nükleer kazalardan biri olarak kabul edilir. Bu tip kazalarda atmosferik hava olayları ile radyoaktif taşınım söz konusu olduğundan modelleme çalışmaları ile hava olaylarına bağlı olarak radyoaktif serpintinin yayılım bölgelerinin belirlenmesi yaygındır. Bir diğer taraftan 13 Haziran 2025 tarihinde başlayan İsrail’in İran nükleer tesislerine yönelik bombalama olayları Türkiye kamuoyunda kaygı ile izlenmiştir. Bunun sebebi ise Türkiye ve İran’ın komşu ülkeler olması ve bazı İran nükleer tesislerinin ise Türkiye sınırını yakın sayılabilecek uzaklıkta olmasıdır. Bu çalışmada meteorolojik verilere dayalı olarak bombalama eyleminin gerçekleştiği tarihten itibaren 6 günlük sürede hava hareketleri incelenerek olası radyasyon yayılım bölgelerinin tahmini gerçekleştirilmiş ve detaylıca tartışılmıştır. Bu çalışma, Orta Doğu'da sınır ötesi nükleer kirlenme risklerinin değerlendirilmesi için ön bir model sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Nükleer Sızıntı, İran, Atmosferik Hava Hareketleri, Radyasyon Risk Bölgeleri
Destekleyen Kurum
Karadeniz Teknik Üniversitesi
Proje Numarası
FBA-2025-16011
Teşekkür
Bu çalışma Karadeniz Teknik Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi tarafından desteklenmiştir. Proje numarası: FBA-2025-16011
Kaynakça
- ApSimon, H.M., Wilson, J.J.N., (1987). Modelling atmospheric dispersal of the Chernobyl release across Europe. Boundary-Layer Meteorol, 41, 123–133.
- Bayram, T., Zayachuk, Y. ve Gupta, D. K. (2020). Environmental Radioactivity in Turkish Environment. Sivas: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi.
- Cao, B., Zheng, J., Chen, Y., (2016). Radiation Dose Calculations for a Hypothetical Accident in Xianning Nuclear Power Plant. Science and Technology of Nuclear Installations, 3105878.
- Christoudias, T. ve Lelieveld, J. (2013). Modelling the global atmospheric transport and deposition of radionuclides from the Fukushima Dai-ichi nuclear accident. Atmos. Chem. Phys., 13, 1425–1438.
- Draxler, R., Arnold, D., Chino, M., Galmarini, S., Hort, M., Jones, A., Leadbetter, S., Malo, A., Maurer, C., Rolph, G., Saito, K., Servranckx, R., Shimbori, T., Solazzo, E., Wotawa, G., (2015) World Meteorological Organization's model simulations of the radionuclide dispersion and deposition from the Fukushima Daiichi nuclear power plant accident. J Environ Radioact. 139, 172-184.
- Draxler, R.R., ve Hess, G.D., (1998). An overview of the HYSPLIT_4 modeling system of trajectories, dispersion, and deposition. Aust. Meteor. Mag., 47, 295-308.
- Feyzinejad, M., Malakooti, H., Sadrinasab, M., Ghader, S., Yagi, D., (2018). Simulation of atmospheric dispersion and dose assessment by a coupled WRF-HYSPLIT model for Bushehr power plant. Iranian Journal of Geophysics, 12, 19-50.
- Katata, G., Chino, M., Kobayashi, T. vd., (2014). Detailed source term estimation of the atmospheric release for the Fukushima Daiichi Nuclear Power Station accident by coupling simulations of atmospheric dispersion model with improved deposition scheme and oceanic dispersion model. Atmos. Chem. Phys. Discuss., 14, 14725-14832.
- Kusumi, T., Miura, A., Ogura, K., Nishikawa, K., (2023). Attitudes toward possible food radiation contamination following the Fukushima nuclear accident: a nine-year, ten-wave panel survey. Journal of Risk Research, 26, 502-523.
- Murray, R. ve Holbert, K. E. (2015). An introduction to the concepts, systems, and applications of nuclear processes. New York: Butterworth-Heinemann.
kapsamında lisanslanmıştır.