Araştırma Makalesi

Sosyal Medya Kullanımının Çevre Okuryazarlığı Üzerindeki Etkisi: Üniversite Gençliği Üzerine Bir İnceleme

Sayı: 16 30 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

Sosyal Medya Kullanımının Çevre Okuryazarlığı Üzerindeki Etkisi: Üniversite Gençliği Üzerine Bir İnceleme

Öz

Çevre okuryazarlığı, bireylerin çevresel sorunları anlaması, çözüm üretmesi ve sürdürülebilir bir yaşam biçimi benimsemesi açısından kritik bir beceridir. Bu araştırmanın temel amacı, üniversite gençliği arasında sosyal medya kullanımının çevre okuryazarlığı üzerindeki etkisini ortaya koymaktır. Çalışmanın ana odak noktası ise sosyal medya kullanımının üniversite gençliği arasında çevre bilinci oluşturma, çevresel kaygıyı artırma ve çevresel farkındalığı geliştirmedeki rolünü incelemektir. Bu çalışma, dijital çağda çevre eğitiminin sosyal medya aracılığıyla nasıl desteklenebileceğine dair bilgiler sunarken, sosyal medyanın gençlerin çevresel sorunlara karşı duygusal bağ kurarak harekete geçmelerini sağlayan bir platform işlevi gördüğünü de belirtmektedir. Araştırmada, nicel araştırma yöntemi kullanılmış ve ilişkisel tarama modeli temel alınmıştır. Bu bağlamda, Ankara’da öğrenim gören Ankara Üniversitesi, Gazi Üniversitesi, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi ve Hacettepe Üniversitesi’nde 430 gönüllü öğrenciyle yüz yüze ve çevrim içi anketler gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulgularına göre, sosyal medya kullanımı çevre bilinci oluşturma, çevresel kaygıyı artırma ve çevresel farkındalık gibi davranışları teşvik etme açısından güçlü bir araçtır. Çalışma ayrıca, dijital çağda çevre eğitiminin sosyal medya aracılığıyla nasıl desteklenebileceğine dair önemli bulgular sunmaktadır. Bununla birlikte, çevre okuryazarlığı ile çevreye yönelik tutumların cinsiyete göre farklılaştığı tespit edilmiştir. Analizler sonucunda, kadınların çevre bilinci, çevresel kaygı ve çevresel farkındalık düzeylerinin erkeklere kıyasla daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak, sosyal medyanın üniversite gençliği arasında kullanımının, çevre okuryazarlığı ve onun alt boyutları üzerinde pozitif anlamlı bir etkiye sahip olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Çevre okuryazarlığı, çevre bilinci, çevresel kaygı, çevresel farkındalık, sosyal medya

Kaynakça

  1. Akçay, S., & Şengül, H. (2023). A study on environmental literacy of middle school students. Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi (AKEF) Dergisi, 5(1), 139–169. https://doi.org/10.38151/akef.2023.48
  2. Ali, M., Ullah, S., Ahmad, M. S., Cheok, M. Y., & Alenezi, H. (2023). Assessing the impact of green consumption behavior and green purchase intention among millennials toward sustainable environment. Environmental Science and Pollution Research, 30, 23335–23347. https://doi.org/10.1007/s11356-022-23811-1
  3. Anderson, A. (2017). Effects of social media use on climate change opinion, knowledge, and behavior. Oxford Research Encyclopedia of Climate Science. https://oxfordre.com/climatescience/view/10.1093/acrefore/9780190228620.001.0001/acrefore-9780190228620-e-369. (Erişim tarihi: 15 Ağustos 2025).
  4. Atabek-Yiğit, E., Köklükaya, N., Yavuz, M., & Demirhan, E. (2014). Development and validation of environmental literacy scale for adults (ELSA). Journal of Baltic Science Education, 13(3), 425–435. https://doi.org/10.33225/jbse/14.13.425
  5. Biswas, A. (2016). Impact of social media usage factors on green consumption behavior based on Technology Acceptance Model. Journal of Advanced Management Science, 4(2), 92–97. https://doi.org/10.12720/joams.4.2.92-97
  6. Bogan, M. B., & Kromrey, J. D. (1996). Measuring the environmental literacy of high school students. Florida Journal of Educational Research, 36(1), 62–70. https://journals.flvc.org/fjer/article/view/133653
  7. Bogner, F. X. (1998). The influence of short-term outdoor ecology education on long-term variables of environmental perspective. The Journal of Environmental Education, 29(4), 17–29. https://doi.org/10.1080/00958969809599124
  8. Boulianne, S., Lalancette, M., & Ilkiw, D. (2020). “School Strike 4 Climate”: Social media and the international youth protest on climate change. Media and Communication, 8(2), 208–218. https://doi.org/10.17645/mac.v8i2.2768
  9. Boyagoda, E. W. M. S., & Sammani, D. M. B. R. (2023). Social media and environmental activism: Exploring the influence of Facebook on pro-environmental behaviour of undergraduates. International Journal of Innovative Research & Development, 12(7), 97–100. https://doi.org/10.24940/ijird/2023/v12/i7/JUL23019
  10. Byrne, B. M. (2016). Structural Equation Modeling with AMOS: Basic Concepts, Applications, and Programming. Routledge.

Kaynak Göster

APA
Balcı, Ş., Okur, M. S., & Zeynalov, J. (2026). Sosyal Medya Kullanımının Çevre Okuryazarlığı Üzerindeki Etkisi: Üniversite Gençliği Üzerine Bir İnceleme. Kastamonu İletişim Araştırmaları Dergisi, 16, 270-295. https://doi.org/10.56676/kiad.1766377
AMA
1.Balcı Ş, Okur MS, Zeynalov J. Sosyal Medya Kullanımının Çevre Okuryazarlığı Üzerindeki Etkisi: Üniversite Gençliği Üzerine Bir İnceleme. KİAD. 2026;(16):270-295. doi:10.56676/kiad.1766377
Chicago
Balcı, Şükrü, Muhsin Samet Okur, ve Javid Zeynalov. 2026. “Sosyal Medya Kullanımının Çevre Okuryazarlığı Üzerindeki Etkisi: Üniversite Gençliği Üzerine Bir İnceleme”. Kastamonu İletişim Araştırmaları Dergisi, sy 16: 270-95. https://doi.org/10.56676/kiad.1766377.
EndNote
Balcı Ş, Okur MS, Zeynalov J (01 Haziran 2026) Sosyal Medya Kullanımının Çevre Okuryazarlığı Üzerindeki Etkisi: Üniversite Gençliği Üzerine Bir İnceleme. Kastamonu İletişim Araştırmaları Dergisi 16 270–295.
IEEE
[1]Ş. Balcı, M. S. Okur, ve J. Zeynalov, “Sosyal Medya Kullanımının Çevre Okuryazarlığı Üzerindeki Etkisi: Üniversite Gençliği Üzerine Bir İnceleme”, KİAD, sy 16, ss. 270–295, Haz. 2026, doi: 10.56676/kiad.1766377.
ISNAD
Balcı, Şükrü - Okur, Muhsin Samet - Zeynalov, Javid. “Sosyal Medya Kullanımının Çevre Okuryazarlığı Üzerindeki Etkisi: Üniversite Gençliği Üzerine Bir İnceleme”. Kastamonu İletişim Araştırmaları Dergisi. 16 (01 Haziran 2026): 270-295. https://doi.org/10.56676/kiad.1766377.
JAMA
1.Balcı Ş, Okur MS, Zeynalov J. Sosyal Medya Kullanımının Çevre Okuryazarlığı Üzerindeki Etkisi: Üniversite Gençliği Üzerine Bir İnceleme. KİAD. 2026;:270–295.
MLA
Balcı, Şükrü, vd. “Sosyal Medya Kullanımının Çevre Okuryazarlığı Üzerindeki Etkisi: Üniversite Gençliği Üzerine Bir İnceleme”. Kastamonu İletişim Araştırmaları Dergisi, sy 16, Haziran 2026, ss. 270-95, doi:10.56676/kiad.1766377.
Vancouver
1.Şükrü Balcı, Muhsin Samet Okur, Javid Zeynalov. Sosyal Medya Kullanımının Çevre Okuryazarlığı Üzerindeki Etkisi: Üniversite Gençliği Üzerine Bir İnceleme. KİAD. 01 Haziran 2026;(16):270-95. doi:10.56676/kiad.1766377