Popüler Kültürün Oyun Alanı: Süper Lig Derbileri Sonrasında X Platformunda Mem Üretimi

Yıl 2025, Sayı: 15, 136 - 165, 31.12.2025

Şerif Arslan

https://doi.org/10.56676/kiad.1783993

Öz

Bu çalışma, Türkiye'de 2024–2025 Süper Lig sezonunda oynanan büyük derbiler (Fenerbahçe–Galatasaray, Galatasaray–Fenerbahçe, Beşiktaş–Fenerbahçe, vb.) sonrasında X Platformunda paylaşılan görsel mem içeriklerini popüler kültür bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır. Mem kültürü, özellikle spor karşılaşmaları sonrasında dijital kamusal alanda hızla yayılan ve kolektif duyguları estetikle harmanlayan güçlü bir anlatı biçimi olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu bağlamda, derbi sonrası üretilen spor mem’lerinin hem taraftar kimliği hem de popüler kültürel göstergeler açısından nasıl bir anlam dünyası sunduğu analiz edilmektedir. Çalışmada söylem analizi ve göstergebilimsel çözümleme yöntemleriyle 8 özgün mem incelenmiş, bu içeriklerin duygusal tonu, hedefi, popüler kültür referansları ve söylemsel yapıları analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, sporun dijitalleşmesiyle birlikte mizahın da kitlesel kültürün önemli bir parçası hâline geldiğini göstermektedir. Çalışma, spor medyasının dönüşen doğasını, mizahın dijital temsillerini ve popüler kültürle kurulan yeni etkileşim alanlarını anlamak açısından katkı sunmayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

mem kültürü , popüler kültür , dijital mizah , futbol , taraftar kimliği

The Playground of Popular Culture: Mem Production on The X Platform After Super League Derbies

Öz

This study aims to examine visual meme content shared on the X platform following major derby matches (Fenerbahçe–Galatasaray, Galatasaray–Fenerbahçe, Beşiktaş–Fenerbahçe, etc.) played during Türkiye’s 2024–2025 Super League season, with a focus on popular culture. Meme culture has become a powerful narrative form in the digital public sphere, particularly in the aftermath of sporting events, where collective emotions are intertwined with aesthetic expression. In this context, the study examines how post-derby sports memes construct meaning in relation to fan identity and popular cultural signifiers. The study examines eight original memes using discourse analysis and semiotic analysis methods, analyzing the emotional tone, target, popular culture references, and discursive structures of these contents. The findings suggest that, as sports become increasingly digitalized, humor has emerged as a significant component of mass culture. The study aims to contribute to discussions on changing nature of sports media, the digital representations of humor, and emerging arenas of interaction established with popular culture.

Anahtar Kelimeler

meme culture , popular culture , digital humor , soccer , fan identity

Kaynakça

• Aktaş, Ö. (2016). Bir iletişim yöntemi olarak caps / memes. İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, 6(14), 1-14. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/317846
• Appadurai, A. (1996). Modernity at large: Cultural dimensions of globalization. University of Minnesota Press.
• Bakhtin, M. (1984). Rabelais and his world. Indiana University Press.
• Barthes, R. (1972). Mythologies. Hill and Wang.
• Barthes, R. (1977). Image, music, text. Fontana Press.
• Baym, N. K. (2015). Personal connections in the digital age. Polity Press.
• Bayrakcı, O. (2021). Covid-19 Pandemi sürecinde oluşturulan capslerin analizi. OPUS International Journal of Society Researches, 17(Pandemi Özel Sayısı), 3501-3521. https://doi.org/10.26466/opus.853718.
• Bourdieu, P. (1984). Distinction: A social critique of the judgement of taste. Harvard University Press.
• Certeau, M. de. (1984). The practice of everyday life. University of California Press.
• Crawford, G. (2004). Consuming sport: Fans, sport and culture. Routledge.
• Creswell, J. W. (2013). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (3rd ed.). SAGE Publications.
• Dawkins, R. (1976). The selfish gene. Oxford University Press.
• Eco, U. (1979). A theory of semiotics. Indiana University Press.
• Fiske, J. (1989). Understanding popular culture. Routledge.
• Foucault, M. (1977). Discipline and punish: The birth of the prison. Pantheon Books.
• Fuchs, C. (2017). Social media: A critical introduction. SAGE Publications.
• Giulianotti, R. (2005). Sport: A critical sociology. Polity Press.
• Hall, S. (1980). Encoding/decoding. In S. Hall, D. Hobson, A. Lowe ve P. Willis (Eds.), Culture, media, language (pp. 128–138). Hutchinson.
• Halversen, A. ve Weeks, B.E (2023). Memeing politics: Understanding political meme creators, audiences, and consequences on social media. Social Media+Toplum, 9 (4), 1-11. https://doi.org/10.1177/20563051231205588
• Highfield, T. (2016). Social media and everyday politics. Polity Press.
• Jenkins, H. (2006). Convergence culture: Where old and new media collide. New York University Press.
• Kahya, Y. (2018). Bir iletişim aracı olarak mizah: Sosyal medyada spor temalı ‘caps’ kültürü. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 6(15), 1020-1030. https://doi.org/10.33692/avrasyad.510079.
• Karataş, Ş., ve Binark, M. B. (2016). Yeni medyada yaratıcı kültür: Troller ve ürünleri ‘caps’ler. TRT Akademi, 1(2), 426-448. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/218499.
• Kemp, S. (2024, 23 Şubat). Digital 2024: Turkey. Datareportal. Erişim adresi: https://datareportal.com/reports/digital-2024-turkey.
• Kırık, A. M. ve Saltık, R. (2017). Sosyal medyanın dijital mizahı: İnternet meme/caps. Atatürk İletişim Dergisi (12), 99-118. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/398240
• Kırmızı, Ö. (2022). Dijital kültür ortamında mizahın yeni bir mecrası: Twitter’daki anonim hesaplar. Kültür Araştırmaları Dergisi (12), 1-17. https://doi.org/10.46250/kulturder.1035835
• Kutlu, M. (2023). Sosyal medyada kitle psikolojisi ve linç kültürü. Kritik İletişim Çalışmaları Dergisi, 5(2), 95-125. https://doi.org/10.53281/kritik.1347651
• Krippendorff, K. (2013). Content analysis: An introduction to its methodology. SAGE Publications.
• Milner, R. M. (2016). The world made meme: Public conversations and participatory media. MIT Press.
• Mirzoeff, N. (1999). An introduction to visual culture. Routledge.
• Önürmen, O. ve Topçu, A. D. (2018). Kültür endüstrisinin eğlencelik yüzleri: Fotoroman’dan caps’e bir bakış. Erciyes İletişim Dergisi, 5(4), 263-283. https://doi.org/10.17680/erciyesiletisim.421698
• Özmen, C. (2024). Sosyal medyada bir mizah unsuru olarak meme/caps kullanımı: Markalar üzerine bir inceleme. Erben, Ş. E. (ed.) Yeni Medyanın Ekonomi Politiği içinde (58-67). Eğitim Yayınevi.
• Papacharissi, Z. (2015). Affective publics: Sentiment, technology, and politics. Oxford University Press.
• Patton, M. Q. (2002). Qualitative research and evaluation methods. Sage Publications.
• Rose, G. (2016). Visual methodologies: An introduction to researching with visual materials. SAGE Publications.
• Rowe, D. (1995). Popular cultures: Rock music, sport and the politics of pleasure. Sage Publications.
• Sadakaoğlu, M.C., Emek Korkmaz, Ö., Vatansever, Ö. & Bayrak, T. (2020). Dijital taraftar: Instagram’dayer alan futbol taraftar sayfalarının futbol dışı konularda üretmiş oldukları içeriklere ilişkin netnografya incelemesi.Turkish Studies - Social, 15(8), 3727-3745. https://dx.doi.org/10.47356/TurkishStudies.45128.
• Sandvoss, C. (2003). A game of two halves: Football, television, and globalization. Routledge.
• Shifman, L. (2014). Memes in digital culture. MIT Press.
• Storey, J. (2018). Cultural theory and popular culture: An introduction. Routledge.
• Şahin, E. ve Duğan, Ö. (2020). Dijital çağın mizahi anlatım türü capslerle sağlık konulu mesajların yayılımı. International Journal of Cultural and Social Studies (IntJCSS), 6(1), 191-207. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1168349
• Tepe, A., Özcan, E., ve Demir, G. (2025). Sosyal medyada K-pop fan kültürü: İdol kimliğinin inşası üzerine bir inceleme. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi (50), 125-152. https://doi.org/10.31123/akil.1708817.
• Toksöz, E. (2022). Pop kültür, mizah ve yeniden üretim etkisinde bir sanat akımı ‘Geek Art’. Sosyal Mucit Academic Review, 3(1), 1-16. https://doi.org/10.54733/smar.1079491
• Whannel, G. (2002). Media sport stars: Masculinities and moralities. Routledge.
• Zizek, S. (2009). Violence: Six sideways reflections. Profile Books.
• Zuboff, S. (2019). The age of surveillance capitalism: The fight for a human future at the new frontierof power. Public Affairs.