Fabrika İşçileri Arasında İşe Bağlı Stres ve Başa Çıkma Stratejilerinin İncelenmesi: Kesitsel Tanımlayıcı Bir Çalışma

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 3, 109 - 119, 31.12.2025

Müncübe Duman Erbakirci , Osman Günay

https://doi.org/10.33720/kisgd.1552517

Öz

Bu çalışmanın amacı çalışanların iş stresi düzeylerini ve stresle baş etme yöntemlerini belirlemek ve bunların çalışanların çeşitli özellikleriyle olan farklarını incelemektir. Kesitsel ve tanımlayıcı tipteki bu çalışma, Kayseri'de Yataş Yatak ve Yorgan A.Ş.’de gerçekleştirildi. Çalışmaya 428 işçi katıldı. Veri toplama aracı olarak sosyo-demografik sorular, İş Stresi Ölçeği ve Başa Çıkma Tarzları Ölçeği kullanıldı. Verilerin istatistiksel analizinde bağımsız örneklemler t- testi, one-way ANOVA testi (post hoc Fisher LSD testi) ve Pearson ki-kare testi kullanıldı. İstatistiksel analizlerde p < 0,05 değerleri anlamlı kabul edildi. Çalışma grubunun ortalama iş stresi puanı 30,4± 5,1 olup, %53,0'ı stresli, %47,0'ı ise yüksek streslidir. Gündüz çalışanlarda ve sağlık algısı orta düzeyde olanlarda iş stresi puanları anlamlı derecede yüksektir. 18-30 yaş grubundaki çalışanlar arasında yüksek stres görülme oranı daha fazladır. En çok tercih edilen baş etme stratejilerinin; dine yönelme, planlama ve olumlu yeniden yorumlama; en az kullanılanların ise madde kullanımı, davranışsal olarak ilgiyi kesme ve mizahi yaklaşım olduğu belirlendi. Fabrika çalışanlarının iş stresi düzeyleri oldukça yüksektir. Çalışanların psikososyal ve ekonomik yönden desteklenmeleri iş stresinin azaltılmasına ve stresle etkin başa çıkabilmelerine yardımcı olabilir.

Anahtar Kelimeler

Fabrika , İşçi , İşe bağlı stres , Başa çıkma

Investigation of Work-Related Stress and Coping Strategies Among Factory Workers: A Cross-Sectional Descriptive Study

Öz

This study aims to determine the levels of work stress among employees, identify their coping methods, and examine the differences between these factors and the employees' various characteristics. This cross-sectional and descriptive study was conducted at Yataş Mattress and Quilt Factory in Kayseri, Turkey, with the participation of 428 workers. Socio-demographic questions the Job Stress Scale, and the Coping Styles Scale were used as data collection tools. The statistical analyses included the unpaired t-test, one-way ANOVA test (post hoc Fisher LSD test), and Pearson's chi-square test. Statistical significance was considered for p-values below 0.05. The mean job stress score of the study group was 30.4 ± 5.1, with 53.0% of workers classified as stressed and 47.0% as highly stressed. The workers on daytime shifts and those with moderate self-perceived health reported significantly higher stress scores. The proportion of highly stressed workers was higher among the 18-30 age group. The most frequently used coping strategies were religious coping, planning and positive reinterpretation while the least used strategies were substance use, behavioral disengagement and humor. The job stress levels among factory workers are notably high. Supporting employees psychosocially and economically could help reduce work-related stress and enable more effective coping.

Anahtar Kelimeler

factory , worker , job stress , stress source , coping

Teşekkür

I would like to express my eternal thanks to my advisor, Prof. Dr. Osman GÜNAY.

Kaynakça

• İ. Kaba, “Stres, ruh sağlığı ve stres yönetimi: Güncel bir gözden geçirme,” Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, vol. 73, pp. 63-81, 2019
• H. Yüksel, “Çalışma yaşamı ve stres kavramı: Durumsal bir yaklaşım”, Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, vol. 3, no. 3, pp. 109-131, 2014
• V. Kalınkara and I. Kalaycı, “Sağlık kurumlarında çalışan personelin iş stresi, yorgunluk ve tükenmişlik ilişkisi,” Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi, “vol. 6, pp. 125-136, 2018.
• N. Ayaz and T. Batı, “Turizm İşletmelerinde Örgütsel Güven ve Örgütsel Stres İlişkisi: Mutfak Departmanı İşgörenleri Örneği,” İşletme Araştırmaları Dergisi, vol. 9, no. 1, pp. 527-541, 2017.
• Y. Özel and A. Bay Karabulut, “Günlük Yaşam ve Stres Yönetimi,” Türkiye Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, vol. 1, no. 1, pp. 48-56, 2018.
• F. E. Örnek, Örgütsel Stresin İş Gören Performansı Üzerinde Etkileri ve Stres Yönetimi: Kamu ve Özel Sektör Bankacılığı Üzerine Bir Uygulama, Yüksek Lisans Tezi, Ufuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara, 2017.
• A. Aktaş and R. Aktaş, “İş stresi,” Milli Prodüktivite Dergisi, vol. 1, pp. 153–171, 1992.
• C. S. Carver, M. F. Scheier, and J. K. Weintraub, “Assessing coping strategies: A theoretically based approach,” Journal of Personality and Social Psychology, vol. 56, no. 2, pp. 267-283, 1989.
• C. S. Carver, “You want to measure coping but your protocol’s too long: Consider the brief COPE,” International Journal of Behavioral Medicine, vol. 4, no. 1, pp. 92-100, 1997.
• H. Bacanlı, M. Sürücü, and T. İlhan, “An investigation of psychometric properties of coping styles scale brief form: A study of validity and reliability,” Educational Sciences: Theory and Practice, vol. 13, no. 1, pp. 90–96, 2013.
• M. Çevik, Y. Çevik, D. Tengilimoğlu, and M. Daş, “İş yerinde oluşan stresin çalışanlar üzerindeki etkileri: Acil servis hizmetleri kapsamında bir uygulama,” Akademik Araştırma Tıp Dergisi, vol. 1, no. 1, pp. 24-34, 2016.
• S. Güney and İ. Kayışyapar, “Davranışsal muhasebe çerçevesinde muhasebe meslek mensuplarında iş stresi (Erzurum ilinde bir araştırma),” İşletme Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, vol. 1, pp. 34-50, 2020.
• N. K. Chuang and S. A. Lei, “Job stress among casino hotel chefs in a top-tier tourism city,” Journal of Hospitality Marketing Management, vol. 20, pp. 551-574, 2011.
• Ş. Üzen, Ö. Doğu, and Ü. Karabacak, “Yoğun bakımda çalışan hemşirelerin örgütsel stres düzeylerinin belirlenmesi,” Yoğun Bakım Hemşireliği Dergisi, vol. 19, no. 1, pp. 15-20, 2015.
• R. Özavcı, A. Korkutata, G. Gözaydın, and Z. Çakır, “Üniversite öğrencilerinde algılanan stresin yaşam doyumu ve rekreasyonel sağlık algısına etkisi,” The Online Journal of Recreation and Sports, vol. 12, no. 3, 2023.
• M. D. Sherman, J. Larsen, and L. M. Borden, “Broadening the focus in supporting reintegrating Iraq and Afghanistan veterans: Six key domains of functioning,” Professional Psychology: Research and Practice, vol. 46, no. 5, pp. 355–365, 2015.
• J. T. Song et al., “The association between long working hours and self-rated health,” Annals of Occupational and Environmental Medicine, vol. 26, no. 1, p. 2, 2014.
• S. A. Sayılan and S. Boğa, “Hemşirelerin İş Stresi, İş Yükü, İş Kontrolü ve Sosyal Destek Düzeyi ile Tıbbi Hataya Eğilimleri Arasındaki İlişkinin Belirlenmesi,” Hemşirelikte Araştırma Geliştirme Dergisi, vol. 20, no. 1, pp. 11-22, 2018.
• N. Torun and P. Ş. Tekin, Ankara ilinde çalışan sağlık kurumları yöneticilerinin iş stresi ve kişilik özellikleri açısından değerlendirilmesi,” Ankara Sağlık Hizmetleri Dergisi, vol. 13, no. 1, pp. 45-56, 2014.
• M. M. Theme Filha, M. A. d. S. Costa, and M. C. R. Guilam, “Occupational stress and self-rated health among nurses,” Revista Latino-Americana de Enfermagem, vol. 21, no. 2, pp. 475-483, 2013.
• P. B. T. Greco, T. S. B. d. S. Magnago, C. L. C. Beck, J. d. S. Urbanetto, and A. Prochnow, “Job stress in agents at the socio-educational service centers in the state of Rio Grande do Sul,” Revista Gaúcha de Enfermagem, vol. 34, no. 1, pp. 94-103, 2013.
• M. Kwiatosz-Muc, A. Fijałkowska-Nestorowicz, M. Fijałkowska, A. Aftyka, and M. Kowalczyk, “Stress prevalence and stressors among anaesthesiology and intensive care unit workers,” Aust Crit Care, vol. 31, no. 6, pp. 391-395, 2018.
• B. Yenihan, M. Öner, and K. Çiftyıldız, “İş stresi ve işten ayrılma niyeti arasındaki ilişki: Otomotiv işletmesinde bir araştırma,” Çalışma İlişkileri Dergisi, vol. 5, no. 1, pp. 38-49, 2014.
• I. Ostan, B. Poljšak, and E. P. Axelsson, “Occupational stress perception and healthy lifestyle in railroad workers,” Promet – Traffic Transportation, vol. 23, no. 3, pp. 195-203, 2011.
• F. Tavlı and G. Ünsal, “Fabrika çalışanlarının stres kaynakları ve stresle başa çıkma tutumlarının değerlendirilmesi,” Hemşirelik Akademik Araştırma Dergisi, vol. 2, no. 1, pp. 9-15, 2016.
• N. Erkmen, “Beden eğitimi öğretmenlerinin stresle başa çıkma tarzlarının bazı değişkenlerle ilişkisi,” Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, vol. 19, pp. 239-241, 2008.
• S. Işıktaş, M. Karafıstan, D. Ayaz, and A. Yılmaz, “Sigara içen ve içmeyen bireylerin stresle başa çıkma tutumları açısından karşılaştırılması,” Cyprus Turkish Journal of Psychiatry & Psychology, vol. 1, no. 2, pp. 102-107, 2017.
• H. Kırımoğlu, Y. Yıldırım, and A. Temiz, “İlk ve ortaöğretim okullarında görev yapan beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin stresle başa çıkma tarzlarının incelenmesi (Aydın il örneği),” Niğde Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, vol. 5, no. 2, pp. 144-154, 2011.
• M. Kayahan and G. Serbaş, “Dahili ve cerrahi kliniklerde yatan hastalarda anksiyete depresyon düzeyleri ve stresle başa çıkma tarzları arasındaki ilişki,” Anadolu Psikiyatri Dergisi, vol. 8, no. 1, pp. 52-61, 2007.
• N. Güngör and S. Nehir, “Hemşirelerin psikososyal sorunlarının ve stresle başa çıkma tarzlarının incelenmesi,” Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, vol. 6, no. 3, pp. 174-180, 2019.
• V. Işıkhan, T. Çömez, and M. Z. Danış, “Kanser hastalarıyla çalışan sağlık personelinin iş stresi ve başa çıkma yöntemleri,” Sağlık ve Toplum Dergisi, vol. 13, pp. 32-41, 2003.
• B. N. Bulut, “İlköğretim öğretmenlerinde stres yaratan yaşam olayları ve stresle başaçıkma tarzlarının çeşitli değişkenlerle ilişkisi,” Kastamonu Eğitim Dergisi, vol. 13, no. 2, pp. 467–478, 2005.
• S. Duran and A. Gözeten, “Üniversite öğrencilerinde sigara içme davranışı, yalnızlık ve stresle baş etme biçimleri arasındaki ilişkinin incelenmesi,” Bozok Tıp Dergisi, vol. 7, no. 1, pp. 1-7, 2017.
• M. Kelleci, Z. Gölbaşı, S. İnal, and Ö. Kavakçı, “Sigara içen ve içmeyen üniversite öğrencilerinin stresle başa çıkma tarzları: Cinsiyetin etkisi,” Cumhuriyet Tıp Dergisi, vol. 34, pp. 9-16, 2012.