Occupational Health And Safety Measures To Be Taken In Excavation And Filling Works

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 3, 121 - 132, 31.12.2025

Mehmet Kaya , Melike Sultan Açik

https://doi.org/10.33720/kisgd.1624431

Öz

Construction works are among the professions in which the most frequent and highest number of work accidents occur in the world and in Turkey. Construction works, where work is carried out using both manpower and many machines and equipment, are a sector with high risk intensity. Excavation and filling works, which have an important place in construction works, are known as the first work step in construction sites. Since excavation and filling works are activities carried out with the help of manpower and machinery, accidents related to the working environment, machinery-equipment and employees occur. In order to carry out excavation and filling works safely, factors such as environment, people and machinery must be well known. Works that start without taking safety precautions can harm the environment and public health, apart from the workers. In this study, a general evaluation of the causes of accidents in excavation and filling works and the main precautions to be taken was made.

Anahtar Kelimeler

Excavation and Filling , Occupational Health and Safety , Construction Safety , Safety in Excavation Works , Occupational Safety in Construction Works.

Kazı ve Dolgu Çalışmalarında Alınması Gereken İş Sağlığı ve Güvenliği Önlemleri

Öz

Yapı işleri dünyada ve Türkiye’de en sık ve en fazla iş kazalarının yaşandığı meslek kolları arasında yer almaktadır. Hem insan gücü hem de birçok makine ve ekipmanın kullanılarak çalışmaların yürütüldüğü yapı işleri, risk şiddetinin yüksek olduğu bir sektördür. Yapı işlerinde önemli bir yeri olan kazı ve dolgu çalışmaları, yapı sahalarında ilk iş adımı olarak bilinmektedir. Kazı ve dolgu işleri, insan gücü ve makine yardımıyla yapılan bir faaliyet olduğundan, çalışma ortamı, makine-ekipman ve çalışandan kaynaklı kazalar yaşanmaktadır. Kazı ve dolgu işlerinin güvenli şekilde yürütülmesi için ortam, insan ve makine gibi faktörlerin iyi tanınması gerekmektedir. Güvenlik önlemleri alınmadan başlayan çalışmalar, çalışan dışında çevreye ve toplum sağlığına zarar verebilmektedir. Bu çalışmada, kazı ve dolgu işlerinde kazaların nedenleri ve alınması gereken başlıca önlemlerin genel bir değerlendirmesi yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kazı ve Dolgu , İş Sağlığı ve Güvenliği , İnşaat Güvenliği , Kazı İşlerinde Güvenlik , Yapı İşlerinde İş Güvenliği.

Kaynakça

• T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, "Kazı İşleri," Güvenli İnşaat, 2023. [Çevrimiçi]. Erişim adresi: https://guvenliinsaat.csgb.gov.tr/isg-konulari/kazi-isleri/. Erişim tarihi: 3 Kasım 2023.
• The Center for Construction Research and Training (CPWR), "Data Bulletin," May 2024. [Çevrimiçi]. Erişim adresi: https://www.cpwr.com/.
• Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), "2022 yılı verileri," 2023. [Çevrimiçi]. Erişim adresi: https://www.sgk.gov.tr/Istatistik/Yillik/fcd5e59b-6af9-4d90-a451-ee7500eb1cb4. Erişim tarihi: 5 Kasım 2023.
• U. Müngen, "İnşaat Sektörümüzdeki Başlıca İş Kazası Tipleri," Türkiye Mühendislik Haberleri Dergisi, cilt 469, sayı 5, ss. 32-39, 2011.
• Radosavljević, J., Vukadinović, A., & Đorđević, A. (2021). Worker safety during excavation and trenching construction work. Facta Universitatis, Series: Working and Living Environmental Protection, 18(1), 39–47. https://doi.org/10.22190/FUWLEP2101037R
• Kale, Ö. A. (2021). Characteristic analysis and prevention strategy of trench collapse accidents in the U.S., 1995-2020. Revista de la Construcción. Journal of Construction, 20(3), 617-630. https://doi.org/10.7764/RDLC.20.3.617  
• Baykuş, N., Chadee, A. A., Yalçın, N., & Azamathulla, H. M. (2024). Role of the Regulation Framework in Occupational Safety in Construction Excavation Works—A Survey Analysis in Turkey. Safety, 10(4), 87. https://doi.org/10.3390/safety10040087
• Priyadarshini, S., Hameen, E. C., & Shi, Z. (2024). Setu: Safety In Excavation And Trenching For You A Training And Decisıon-Making Tool For Worker Safety In Excavation And Trenching operations in Construction. ın Inted2024 proceedings (pp. 5071-5079). https://doi.org/10.21125/inted.2024.1309
• Yohannes, T., Harris, W., Hooper, J., & Trueblood, A. B. (2024). Trenching injuries, citations and penalties in construction. CPWR – The Center for Construction Research and Training; National Institute for Occupational Safety and Health. https://stacks.cdc.gov/view/cdc/155151
• Block O'Toole & Murphy LLP, "Excavation Accidents," [Çevrimiçi]. Erişim adresi: https://www.blockotoole.com/ny-construction-accidents/excavation-accidents/.
• Ö. Akboğa Kale ve T. Eskisar, "Work-related injuries and fatalities in the geotechnical site works," Industrial Health, cilt 56, sayı 5, ss. 394-406, Ekim 2018, doi: 10.2486/indhealth.2017-0166.
• M. McCann, "Heavy equipment and truck-related deaths on excavation work sites," Journal of Safety Research, cilt 37, sayı 5, ss. 511-517, 2006.
• Infrastructure Health and Safety Association (IHSA), "Excavation Safety," 2021. [Çevrimiçi]. Erişim adresi: https://www.ihsa.ca/PDFs/Products/Id/M026.pdf. Erişim tarihi: 21 Temmuz 2024.
• ARCP, "Construction Inspection Procedures," [Çevrimiçi]. Erişim adresi: http://www.acrp.com/downloads/cip_2.pdf. Erişim tarihi: 21 Temmuz 2024.
• Centers for Disease Control and Prevention (CDC), "Construction solutions: Occupational safety and health issues," 2011. [Çevrimiçi]. Erişim adresi: https://www.cdc.gov/niosh/docs/wp-solutions/2011-208/pdfs/2011-208.pdf.
• T.C. Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, "Kanal Kazısı Çalışmalarında İş Sağlığı ve Güvenliği Rehberi," Ankara, Türkiye, 2018.
• J. Boom, "Trenching is a dangerous and dirty business!" [Çevrimiçi]. Erişim adresi: https://www.elcosh.org/record/document/1972/d000168.pdf. Erişim tarihi: 21 Temmuz 2024.
• B. Kekeç, N. Bilim ve A. Bilim, "Occupational health and safety in excavation works," Proceedings of the 3rd International Civil Engineering and Architecture Congress (ICEARC'23), 2023, doi: 10.31462/icearc.2023.cme224.
• A. A. Marzooq ve H. A. Rashid, "Causes of excavation and consequences accidents in the Rumaila oil field in Basra," AIP Conference Proceedings, cilt 3092, s. 110002, 2024, doi: 10.1063/5.0200435.
• T.C. Resmî Gazete, "Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği," sayı: 28786, 5 Ekim 2013. [Çevrimiçi]. Erişim adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=18928&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5.
• OSHA, "Excavation Safety," 2009. [Çevrimiçi]. Erişim adresi: https://www.safety.duke.edu/sites/default/files/ig14.pdf. Erişim tarihi: 20 Temmuz 2024.
• A. K. Mishra ve P. S. Aithal, "Job safety analysis during tunnel construction," International Journal of Applied Engineering and Management Letters (IJAEML), cilt 5, sayı 1, ss. 80-96, 2021, doi: 10.0000/ijeml.v5i1.0000.
• O. Doğan, "Çok kriterli karar verme yöntemi ile kapalı alan çalışmalarında tehlikelerin değerlendirilmesi: Örnek bir uygulama," Karadeniz Fen Bilimleri Dergisi, cilt 20, sayı 1, ss. 17-25, 2018, doi: 10.31466/kfbd.113888.
• B. Tanyıldızı ve ark., Solunumun Klinik Değerlendirilmesi, Lyon, Fransa: Livre de Lyon, 2022.
• M. Pelit, "Bina yıkım işlerinde tehlikelerin iş sağlığı ve güvenliği yönünden değerlendirilmesi," İş Sağlığı ve Güvenliği Uzmanlık Tezi, T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, 2016.
• D. A. Hughes, A Basic Guide to the OSHA Excavations Standard, Construction Education and Research Institute, N.C. State Univ., 2009.
• Ö. Akboğa Kale ve T. Eskisar, "İnşaat sektöründe kazı işleri sebepli iş kazaları," Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, cilt 20, sayı 1, ss. 265-277, Şubat 2018, doi: 10.25092/baunfbed.398454.
• İ. G. Gönenç, "Yol şantiyelerinde ve çevresinde iş sağlığı ve güvenliği risklerinin değerlendirilmesi," T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, 2016.
• T.C. Millî Eğitim Bakanlığı (MEB), Motorlu Araçlar Teknolojisi İş Makineleri, Ankara, 2013.
• S. Aydınlı ve H. S. Ayberk, "Kazı dolgu çalışması yapılan konut projelerinde çalışanların maruz kaldıkları gürültü, titreşim ve toz maruziyetinin incelenmesi," ABMYO Dergisi, cilt 15, sayı 59, ss. 325-342, 2020.
• J. Lew ve ark., "Excavation and trenching safety: Existing standards and challenges," School of Civil Eng., Purdue Univ., [Çevrimiçi]. Erişim adresi: https://engineering.purdue.edu/CSA/publications/trenching02. Erişim tarihi: 20 Temmuz 2024.
• Royal Red Cross (RRC), "Unit NCC1 Sample Material," [Çevrimiçi]. Erişim adresi: https://www.rrc.co.uk/media/667829/UNIT%20NCC1%20SAMPLE%20MATERIAL.pdf. Erişim tarihi: 17 Temmuz 2023.
• F. Tozlutepe, "Yapı işlerinde iş sağlığı ve güvenliği," Yüksek Lisans Tezi, Bilecik Şeyh Edebali Univ., Fen Bilimleri Enstitüsü, 2019.
• G. S. Hamid, "Küçük ve orta ölçekli inşaat şantiyelerinde iş ekipmanlarının asgari sağlık ve güvenlik şartlarının incelenmesi," Yüksek Lisans Tezi, Balıkesir Univ., Fen Bilimleri Enstitüsü, 2022.
• A. İ. Oral, "İş kazalarının ve meslek hastalıklarının değerlendirilmesi," in İş Sağlığı ve Güvenliği, D. Baybora, Ed., Eskişehir: Anadolu Univ., Yayın No. 3105, 2019, ss. 22-57.
• U. Müngen, Yapımda İnsan Faktörü Ders Notları, İstanbul: İTÜ, 2001.
• T.C. Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, "Sıcak Havalarda Çalışma Su Tüketimi: Bilgi Kart 5," Güvenli İnşaat, [Çevrimiçi]. Erişim adresi: https://guvenliinsaat.csgb.gov.tr/media/2dtpjoye/91-s%C4%B1cak-hava-5.pdf. Erişim tarihi: 10 Temmuz 2024.
• I. Cameron, B. Hare ve R. Davies, "Fatal and major construction accidents: A comparison between Scotland and the rest of Great Britain," Safety Science, cilt 46, ss. 692-708, 2008.
• M. Görgülü, "Yapı üretiminin temel aşamalarında alınacak sağlık ve güvenlik önlemlerinin geliştirilmesine yönelik bir öneri," Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Adana, Türkiye, 2008, ss. 17-20.
• A. V. Korkmaz, "Yapı işleri saha uygulamalarının iş güvenliği risklerinin değerlendirilmesi ve önleyici kontrol metodu uygulaması," Afet ve Risk Dergisi, cilt 2, sayı 1, ss. 20-31, 2019.