Araştırma Makalesi

Mesleki Kimyevi Risk: Benzen

Cilt: 10 Sayı: 2 31 Ağustos 2026
PDF İndir
EN TR

Mesleki Kimyevi Risk: Benzen

Öz

Benzen, endüstride geniş kullanım alanına sahip, yüksek çözünürlük kapasiteli ancak alevlenir ve toksik özellikleri nedeniyle ciddi iş sağlığı riskleri barındıran organik bir maddedir. Özellikle kan kanseri, solunum sistemi rahatsızlıkları ve organ hasarlarına yol açabilen bu kimyevi maddenin yönetimi, iş yerlerinde doğru risk önleme stratejilerinin geliştirilmesi açısından kritiktir. Bu doğrultuda, küresel bir halk sağlığı sorunu olan ve yüksek toksisitesi ile bilinen mesleki benzen maruziyeti konusunda 1980 yılından itibaren gerçekleştirilen bilimsel araştırma eğilimleri bibliyometrik analizle kapsamlı bir şekilde incelenmiştir. Web of Science™ (WoS) veri tabanında başlık, konu, anahtar kelimeler ve özet kısımlarında “mesleki benzen maruziyeti” ve “iş yerinde benzen maruziyeti” ifadeleri aranarak belirli sınırlamalar uygulanmış ve toplam 2198 yayın değerlendirmeye alınmıştır. Araştırma sonuçları, bilimsel çalışmaların sürekli arttığını ve multidisipliner bir yapı sergilediğini göstermektedir. Ancak mevcut birikimin çoğunlukla epidemiyolojik ilişkiler, biyolojik izleme ve çevresel toksisiteye odaklandığı; teknik risk değerlendirmesi ve İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) uygulamalarının ise sınırlı kaldığı tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular, gelecekteki çalışmaların teknik risk yönetimi ve İSG politikalarına yoğunlaşmasının uygulama düzeyinde daha etkin sonuçlar doğuracağını göstermekte ve hem ulusal hem de uluslararası literatür için yol gösterici bir zemin oluşturmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. E. E. . McConnell, Environmental Health Criteria 150, Benzene. World Health Organization, 1993.
  2. N. Ditthawat, K. Pornmai, K. Seneesrisakul, P. Ouraipryvan, M. Santikunaporn, and S. Chavadej, “Removal of Mixed Volatile Organic Compounds of Benzene, Toluene, and Xylene in a Multistage Corona Discharge System under Excess Air,” Ind. Eng. Chem. Res., vol. 62, no. 43, pp. 17527–17536, Nov. 2023, doi: 10.1021/acs.iecr.3c02190.
  3. A. M. Niziolek, O. Onel, and C. A. Floudas, “Production of benzene, toluene, and xylenes from natural gas via methanol: Process synthesis and global optimization,” AIChE Journal, vol. 62, no. 5, pp. 1531–1556, May 2016, doi: 10.1002/aic.15144.
  4. W. Wan et al., “Occupational Benzene Exposure and Lung Cancer Risk A Pooled Analysis of 14 Case-Control Studies,” Am. J. Respir. Crit. Care Med., vol. 209, no. 2, pp. 185–196, Jan. 2024, doi: 10.1164/rccm.202306-0942OC.
  5. S. Mangiaterra, P. Boffetta, and M. S. Seyyedsalehi, “Occupational benzene exposure and risk of nervous system cancers: A systematic review and meta-analysis,” Cancer Epidemiol., vol. 95, p. 102779, Apr. 2025, doi: 10.1016/j.canep.2025.102779.
  6. E.-K. Chung et al., “Characteristics of Occupational Exposure to Benzene during Turnaround in the Petrochemical Industries,” Saf. Health Work, vol. 1, pp. 51–60, 2010, [Online]. Available: www.e-shaw.org
  7. R. Snyder, J. J. Kocsis, and R. Drew, “Current concepts of chronic benzene toxicity,” Crit. Rev. Toxicol., vol. 3, no. 3, pp. 265–288, 1975, doi: 10.3109/10408447509079860.
  8. R. Snyder and C. C. Hedli, “An Overview of Benzene Metabolism,” Environ Health Perspect, vol. 104, no. 6, pp. 1165–1171, 1996.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Madenlerde İş Güvenliği ve İşçi Sağlığı

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Ağustos 2026

Gönderilme Tarihi

25 Aralık 2025

Kabul Tarihi

3 Nisan 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 10 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Koçak, Ç. C., Elmacı, D., Özırmak, A., & Kun, S. (2026). Mesleki Kimyevi Risk: Benzen. Karaelmas Journal of Occupational Health and Safety, 10(2), 117-132. https://doi.org/10.33720/kisgd.1849311
AMA
1.Koçak ÇC, Elmacı D, Özırmak A, Kun S. Mesleki Kimyevi Risk: Benzen. kisgd. 2026;10(2):117-132. doi:10.33720/kisgd.1849311
Chicago
Koçak, Çağrı Ceylan, Deniz Elmacı, Anıl Özırmak, ve Sermin Kun. 2026. “Mesleki Kimyevi Risk: Benzen”. Karaelmas Journal of Occupational Health and Safety 10 (2): 117-32. https://doi.org/10.33720/kisgd.1849311.
EndNote
Koçak ÇC, Elmacı D, Özırmak A, Kun S (01 Ağustos 2026) Mesleki Kimyevi Risk: Benzen. Karaelmas Journal of Occupational Health and Safety 10 2 117–132.
IEEE
[1]Ç. C. Koçak, D. Elmacı, A. Özırmak, ve S. Kun, “Mesleki Kimyevi Risk: Benzen”, kisgd, c. 10, sy 2, ss. 117–132, Ağu. 2026, doi: 10.33720/kisgd.1849311.
ISNAD
Koçak, Çağrı Ceylan - Elmacı, Deniz - Özırmak, Anıl - Kun, Sermin. “Mesleki Kimyevi Risk: Benzen”. Karaelmas Journal of Occupational Health and Safety 10/2 (01 Ağustos 2026): 117-132. https://doi.org/10.33720/kisgd.1849311.
JAMA
1.Koçak ÇC, Elmacı D, Özırmak A, Kun S. Mesleki Kimyevi Risk: Benzen. kisgd. 2026;10:117–132.
MLA
Koçak, Çağrı Ceylan, vd. “Mesleki Kimyevi Risk: Benzen”. Karaelmas Journal of Occupational Health and Safety, c. 10, sy 2, Ağustos 2026, ss. 117-32, doi:10.33720/kisgd.1849311.
Vancouver
1.Çağrı Ceylan Koçak, Deniz Elmacı, Anıl Özırmak, Sermin Kun. Mesleki Kimyevi Risk: Benzen. kisgd. 01 Ağustos 2026;10(2):117-32. doi:10.33720/kisgd.1849311