Friedrich Alfred Kühne ve Meslekî Terbiyenin İnkişafına Dair Raporu

Öz

Bu çalışmanın amacı, Cumhuriyet’in ilk yıllarında Türk eğitim sisteminin yeniden yapılandırılması sürecinde davet edilen Alman eğitimci Alfred Kühne ve hazırladığı raporun bir değerlendirilmesidir. Cumhuriyet’in ilk yıllarında Türk eğitim sisteminin modernleştirilmesi amacıyla kapsamlı inkılaplar yapılmıştır. Bu süreçte yabancı uzmanların bilgi ve tecrübelerinden faydalanılmaya çalışılmıştır. Osmanlı Devleti döneminden itibaren devam eden ülkeye yabancı uzman davet etme uygulaması, özellikle eğitim alanında yoğunlaşmıştır. Bu uzmanlardan biri olan Alman eğitimci Dr. Alfred Kühne’dir. Kühne, 1925 yılında Türkiye’ye davet edilmiş, gelerek meslekî eğitim alanında incelemelerde bulunmuştur. Ticaret Bakanlığı’nda uzun yıllar görev yapan ve Almanya’daki meslek okullarının geliştirilmesinde etkili olan Kühne, Türkiye’de Ankara, İstanbul, Bursa, İzmir ve Eskişehir’deki meslek okullarını incelemiş ve gözlemlerini “Meslekî Terbiyenin İnkişafına Dair Rapor” adlı raporunda toplamıştır. Kühne, Türkiye’nin kendi toplumsal ve ekonomik şartlarına uygun bir meslekî eğitim sistemi oluşturması gerektiğini savunmuştur. Raporda temel eğitimin güçlendirilmesi, uygulamalı öğretimin artırılması, öğretmenlerin sanayi, ticaret ve ziraat alanlarında yetiştirilmesi, teknik okulların geliştirilmesi ve Almanya’daki modellerden yararlanılması önerilmiştir. Ayrıca öğretmen okullarında uygulamalı eğitime ağırlık verilmesi, yeni teknik okulların açılması ve zorunlu eğitimin yaygınlaştırılması gerektiği vurgulanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Eğitim Tarihi
• Yabancı Uzmanlar
• Tarih

FRIEDRICH ALFRED KÜHNE AND HIS REPORT ON THE DEVELOPMENT OF VOCATIONAL TRAINING

Öz

The aim of this study is to evaluate the report prepared by the German educator Alfred Kühne, who was invited to Turkey during the restructuring process of the Turkish education system in the early years of the Republic. In the early years of the Republic, comprehensive reforms were implemented to modernize the Turkish education system. During this process, efforts were made to benefit from the knowledge and experience of foreign experts. The practice of inviting foreign experts to the country, which continued from the Ottoman Empire period, was particularly concentrated in the field of education. One of these experts was the German educator Dr. Alfred Kühne. Kühne was invited to Turkey in 1925 and conducted studies in the field of vocational education. Kühne, who served for many years in the Ministry of Commerce and was influential in the development of vocational schools in Germany, examined vocational schools in Ankara, Istanbul, Bursa, Izmir, and Eskişehir in Turkey and compiled his observations in a report titled "Report on the Development of Vocational Education." Kühne argued that Turkey should create a vocational education system suitable to its own social and economic conditions. The report recommends strengthening basic education, increasing practical training, training teachers in industry, commerce, and agriculture, developing technical schools, and utilizing models from Germany. It also emphasizes the need to prioritize practical training in teacher training schools, open new technical schools, and expand compulsory education.

Anahtar Kelimeler

• Education
• foreign experts
• education history

Kaynakça

1. Akdağ, Ö. (2008). Cumhuriyet’in İlk Yıllarında Eğitim Alanında Yabancı Uzman İstihdamı (1923-40). Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 1/1, 45-77.
2. Akkutay, Ü. (1996). Milli Eğitimde Yabancı Uzman Görüşleri. Avni Akyol Kültür ve Eğitim Ümit Vakfı Yayınları.
3. Ayas, N. (1948). Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitim. Millî Eğitim Basımevi. Başgöz, İ. (1999). Türkiye’nin Eğitim Çıkmazı ve Atatürk.
4. Binbaşıoğlu, C. (1999). Cumhuriyet Dönemi Eğitim Bilimleri Tarihi. Eğitim Araştırma ve Geliştirme Merkezi Yayınları.
5. Bostan, A. H., Eryılmaz M. A., Bostan, E. Sargın, K. (2021). Cumhuriyetin İlk Yıllarında Yabancı Uzmanların Mesleki ve Teknik Eğitime Dair Raporları ve Bunların Uygulanabilirliği. International Social Sciences Studies Journal. 7/83, 2482-2491.
6. Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi. (BCA) Fon:180-9-0-0 Kutu:242, Gömlek:1212, Sıra:25. (30.11.1925).
7. Ergün, M. (1982). Atatürk Devri Türk Eğitimi, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Yayınları: 325, Ankara Üniversitesi Basımevi.
8. Hakimiyet-i Milliye, 11 Şubat 1926.

9. Karagöz, S. (2025). Cumhuriyet Eğitimine Yön Veren Yerli ve Yabancı Uzman Raporları (1911-1927). Pegem Akademi.
10. Kız ve Erkek Amelî Hayat Mektepleri Müdürlüklerinden. Cumhuriyet. 14 Eylül 1929. 5.
11. Kühne A. vd. (1929). Handbuch für das Berufs und Fachschulwesen Quelle und Meyer.
12. Kühne, A. (2016). Deutsches Lesebuch für Vorschulen höherer Lehranstalten. Deutsche Nationalbibliothek.
13. Kühne, A. (1920). Über die Notwendigkeit und die Aufgaben der Berufsberatung. Simion.
14. Kühne, A. (1927). Maarif Vekâleti Mecmuası.
15. Kühne, A. (1939). Meslekî Terbiyenin İnkışafına Dair Rapor, Maarif Vekilliği Ana Programa Hazırlıklar. No:2, İstanbul Devlet Basımevi.
16. Kühne, A. (1926). Türk İlk Mekteplerinde Terakkiyat. Maarif Vekâleti Mecmuası, 140-144. Maarif Vekâleti Mecmuası, Ağustos 1927. 1-17.
17. Meşeci Giorgetti, F. (2021). Reformpädagogik in türkischen Elementarschulen. Eine Untersuchung zum türkisch-deutschen Austausch über Erziehung und Unterricht in der ersten Hälfte des 20. Jahrhunderts”, Türken- und Türkeibilder im 19. und 20. Jahrhundert Pädagogik, Bildungspolitik, Kulturtransfer, Verlag Julius Klinkhardt, Bad Heilbrunn.
18. Meslek Mektepleri Hakkında Tetkikat. Hakimiyet-i Milliye. 7 Eylül 1925. 1.
19. Meslek Mektepleri Mütehassısı Geldi. Hakimiyet-i Milliye. 7 Teşrin-i evvel 1925. 2.
20. Şahin, M. (1998). Türk Eğitim Sisteminde Yabancı Eğitim Uzmanlarından Yararlanma. Toplumsal Tarih, 54, s.12-18.