Derleme

HÜNNAP (Z. JUJUBA)’IN SAĞLIK ETKİLERİNE YÖNELİK BİR İÇERİK ANALİZİ

Cilt: 4 Sayı: 3 30 Aralık 2023
PDF İndir
EN TR

HÜNNAP (Z. JUJUBA)’IN SAĞLIK ETKİLERİNE YÖNELİK BİR İÇERİK ANALİZİ

Öz

Türkiye’de hünnap meyvesi olarak bilinen Z. jujuba’nın fenolik bileşenleri ve ikincil metabolit içeriklerinin beslenme ve sağlık etkileri son yıllarda sıkça araştırılmaktadır. Bu nedenle çalışmada hünnap meyvesinin fenolik bileşikler ve ikincil metabolitler açısından sağlık etkileri araştırılmaya çalışıldı. Çalışmada içerik analizi yöntemi kullanılarak Pubmed, Sciencedirect, ClinicalKey, Cochrane Library gibi bilimsel temelli veri tabanları aracılığıyla “Ziziphus jujuba” veya “Jujube” ve “Health effects” anahtar kelimelerini bir arada içeren 2013-2023 yılları arasında yayımlanmış, tam metin erişilebilen çalışmalar içerik analizi yöntemi kullanılarak araştırmacılar tarafından hazırlanan “Ziziphus Jujubanın Sağlık Üzerine Etkileri Yayın Değerlendirme Formu” ile değerlendirildi. Formda makalenin adı, yayın yılı, araştırma tipi, meyvenin kullanım şekli, araştırma değişkenleri, çalışma materyali ve çalışmanın sonucuna dair bilgileri elde etmeye yönelik maddeler yer almaktaydı. 2013-2023 yılları arasında 677 yayınlanmış çalışma mevcuttu. Bu çalışmaların %5.0’ı (n=34) içerik analizi çalışmamıza uygundu ve kabul edilmişti. Araştırma tipi in vitro (%47.1) ve in vivo (%52.9) olarak belirlendi. Yapılan 18 in vivo çalışmanın tümü randomize kontrollü çalışmaydı. Hünnap meyvesinin çalışmalarda en sık %67.6 ile ekstraksiyon formunun kullanıldığı belirlendi. İncelenen çalışmalarda kullanılan diğer formlar ise %17.6 doğal, %5.9 şurup, %2.9 bal formu ve %5.9 toz formuydu. Sağlık etkilerinin araştırılma sıklığı incelendiğinde birinci sırada %29.4 ile antikanserojen etki yer alırken, %14.7 ile kalp damar hastalıkları, %14.7 ile nörolojik hastalıklar, %8.8 ile karaciğer hastalıkları, %5.9 ile gastrointstinal sisteme etkisi ve %5.9 ile diyabet üzerine etkilerinin araştırıldığı saptandı. Çalışmamıza hünnabın 2013-2023 yılları arasında yapılmış ve sağlık etkilerinin araştırıldığı çalışmalar dahil edildi. Çalışmamıza dahil edilen 34 çalışmanın tamamında meyvenin farklı formlarının olumlu sağlık etkileri oluşturduğu gösterildi. Hünnap ile ilgili çalışmaların büyük çoğunluğu ülkemiz de dahil olmak üzere derleme niteliğinde olup; klinik çalışmaların sayısının yeterli olmadığı görüldü. Hünnap meyvesinin sağlık üzerine etkilerinin daha iyi değerlendirilebilmesi için, hayvan ve insan çalışmalarının arttırılmasına ihtiyaç vardır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. El Maaiden E, El Kharrassi Y, Qarah NA, Essamadi AK, Moustaid K, Nasser B. Genus Ziziphus: A comprehensive review on ethnopharmacological, phytochemical and pharmacological properties. Journal of ethnopharmacology. 2020;259:112950.
  2. Liang Q, Wang X, Yang S, et al. Characterization of the antioxidative polysaccharides from Ziziphus jujube cv. Goutouzao and its tumor‐inhibitory effects on human colorectal carcinoma LoVo cells via immunocyte activation. Journal of Food Biochemistry. 2020;44(11):e13462.
  3. Wang M, Gao QH, Shen J, Wang XQ, Ji XL. The jujube (Ziziphus jujuba Mill.) fruit: a review of current knowledge of fruit composition and health benefits. Chinese Dates. 2016:53-82.
  4. Wojdyło A, Carbonell-Barrachina ÁA, Legua P, Hernández F. Phenolic composition, ascorbic acid content, and antioxidant capacity of Spanish jujube (Ziziphus jujube Mill.) fruits. Food chemistry. 2016;201:307-314.
  5. Pareek S. Nutritional composition of jujube fruit. Emirates Journal of Food and Agriculture. 2013;25(6):463-470.
  6. Hu Y, Liu C, Hao Q, Zhang Q, He Y. Building kinetic models for determining vitamin C content in fresh jujube and predicting its shelf life based on near-infrared spectroscopy. Sensors. 2013;13(11):15673-15681.
  7. Yazdanpanah Z, Ghadiri‐Anari A, Mehrjardi AV, Dehghani A, Zardini HZ, Nadjarzadeh A. Effect of Ziziphus jujube fruit infusion on lipid profiles, glycaemic index and antioxidant status in type 2 diabetic patients: a randomized controlled clinical trial. Phytotherapy Research. 2017;31(5):755-762.
  8. Xue X, Zhao A, Wang Y, et al. Composition and content of phenolic acids and flavonoids among the different varieties, development stages, and tissues of Chinese Jujube (Ziziphus jujuba Mill.). Plos one. 2021;16(10):e0254058.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sağlık Kurumları Yönetimi

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2023

Gönderilme Tarihi

16 Mayıs 2023

Kabul Tarihi

28 Eylül 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 4 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Üner Yılmaz, B., Cebirbay, M. A., & Aktaş, N. (2023). HÜNNAP (Z. JUJUBA)’IN SAĞLIK ETKİLERİNE YÖNELİK BİR İÇERİK ANALİZİ. Karya Journal of Health Science, 4(3), 241-248. https://doi.org/10.52831/kjhs.1297908
AMA
1.Üner Yılmaz B, Cebirbay MA, Aktaş N. HÜNNAP (Z. JUJUBA)’IN SAĞLIK ETKİLERİNE YÖNELİK BİR İÇERİK ANALİZİ. Karya J Health Sci. 2023;4(3):241-248. doi:10.52831/kjhs.1297908
Chicago
Üner Yılmaz, Betül, Muhammet Ali Cebirbay, ve Nazan Aktaş. 2023. “HÜNNAP (Z. JUJUBA)’IN SAĞLIK ETKİLERİNE YÖNELİK BİR İÇERİK ANALİZİ”. Karya Journal of Health Science 4 (3): 241-48. https://doi.org/10.52831/kjhs.1297908.
EndNote
Üner Yılmaz B, Cebirbay MA, Aktaş N (01 Aralık 2023) HÜNNAP (Z. JUJUBA)’IN SAĞLIK ETKİLERİNE YÖNELİK BİR İÇERİK ANALİZİ. Karya Journal of Health Science 4 3 241–248.
IEEE
[1]B. Üner Yılmaz, M. A. Cebirbay, ve N. Aktaş, “HÜNNAP (Z. JUJUBA)’IN SAĞLIK ETKİLERİNE YÖNELİK BİR İÇERİK ANALİZİ”, Karya J Health Sci, c. 4, sy 3, ss. 241–248, Ara. 2023, doi: 10.52831/kjhs.1297908.
ISNAD
Üner Yılmaz, Betül - Cebirbay, Muhammet Ali - Aktaş, Nazan. “HÜNNAP (Z. JUJUBA)’IN SAĞLIK ETKİLERİNE YÖNELİK BİR İÇERİK ANALİZİ”. Karya Journal of Health Science 4/3 (01 Aralık 2023): 241-248. https://doi.org/10.52831/kjhs.1297908.
JAMA
1.Üner Yılmaz B, Cebirbay MA, Aktaş N. HÜNNAP (Z. JUJUBA)’IN SAĞLIK ETKİLERİNE YÖNELİK BİR İÇERİK ANALİZİ. Karya J Health Sci. 2023;4:241–248.
MLA
Üner Yılmaz, Betül, vd. “HÜNNAP (Z. JUJUBA)’IN SAĞLIK ETKİLERİNE YÖNELİK BİR İÇERİK ANALİZİ”. Karya Journal of Health Science, c. 4, sy 3, Aralık 2023, ss. 241-8, doi:10.52831/kjhs.1297908.
Vancouver
1.Betül Üner Yılmaz, Muhammet Ali Cebirbay, Nazan Aktaş. HÜNNAP (Z. JUJUBA)’IN SAĞLIK ETKİLERİNE YÖNELİK BİR İÇERİK ANALİZİ. Karya J Health Sci. 01 Aralık 2023;4(3):241-8. doi:10.52831/kjhs.1297908