FÂRÂBÎ’NİN SİYASET FELSEFESİNDE DEVLETİN YÜCE AMACI OLARAK MUTLULUK

Yıl 2025, Cilt: 11 Sayı: 2, 355 - 369, 30.12.2025

Onur Yıldırım , Ayman Kara

https://izlik.org/JA83AX47SK

Öz

İslam siyaset felsefesi açısından mutluluk, insani yaşamın, başka bir deyişle toplumsal-siyasal yaşamın yüce amacını teşkil eder. Fârâbî, kendisini Antik Yunan siyaset felsefi geleneğine bağlayan insanı hakiki mutluluğa götürecek en iyi yönetimin hangisi olduğu sorusunu, kendisinden önceki siyaset filozofları gibi bu yönetimin kendisine dayanacağı hakikatin ne olduğu sorusundan bağımsız olarak düşünmez. Bu bakımdan Fârâbî’nin erdemli devlet tasarımında ve bu tasarıma içkin olan amacın gerçekleştirilmesinde insanın hakikati arama serüvenine verilen genel ad olarak felsefe kurucu bir rol oynar. Bu çalışmanın konusunu İslam felsefesinin kurucusu olarak kabul edilen Fârâbî’nin felsefe, siyaset ve devlet arasında kurduğu ilişki teşkil eder. Bu çalışmada kullanılan bilimsel yöntem doküman analizidir. Bu çalışmanın amacı Fârâbî’nin kurduğu bu ilişkiden hareketle devletin yüce amacı olan mutluluk konusunu analiz etmektir.

Anahtar Kelimeler

Fârâbî , Felsefe , Siyaset , Devlet , Mutluluk

HAPPINESS AS THE SUPREME PURPOSE OF THE STATE IN AL-FARABI’S POLITICAL PHILOSOPHY

https://izlik.org/JA83AX47SK

Öz

From the perspective of Islamic political philosophy, happiness constitutes the supreme purpose of human life, in other words, of socio-political life. Al-Farabi, who connected himself to the Ancient Greek political philosophical tradition, does not consider the question of the best form of government that would lead to true happiness independently of the question of the truth upon which this government would be based, as did political philosophers before him. Therefore, philosophy, as the general term for the human quest for truth, plays a constitutive role in al-Farabi's conception of a virtuous state and in the realization of the purpose inherent in this concept. The subject of this study is the relationship between philosophy, politics, and the state established by al-Farabi that is considered the founder of Islamic philosophy,. The scientific method employed in this study is document analysis. The aim of this study is to analyze happiness, the supreme goal of the state, based on this relationship established by al-Farabi.

Anahtar Kelimeler

Al-Farabi , Philosophy , Politics , State , Happiness

Kaynakça

• Adam, J. (2019). Antik Yunan’ın Din Öğretmenleri (Çev. Ö. Orhan). İstanbul: Pinhan Yayıncılık.
• Ağaoğulları, M. A. (2013). Kent Devletinden İmparatorluğa. Ankara: İmge Kitabevi.
• Aristoteles (2019). Metafizik (Çev. Y. G. Sev). İstanbul: Pinhan Yayıncılık.
• Aydın, M. (1976). Farabi’nin Siyasi Düşüncesinde Sa’âdet Kavramı. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt 21, Sayı 1-4, s. 303-316.
• Bayet, A. (2016). Dine Karşı Düşüncenin Tarihi (Çev. C. Süreya). İstanbul: İnkılâp Kitabevi.
• Bayraklı, B. (2008). Fârâbî’de Devlet Felsefesi. İstanbul: Bayraklı Yayınları.
• Bircan, H. H. (2020). İslâm Felsefesinde Mutluluk. Konya: Çizgi Kitabevi.
• Câbirî, M. Â. (2003). Felsefî Mirasımız ve Biz (Çev. A. S. Aykut). İstanbul: Kitabevi.
• Corbin, H. (2017). İslâm Felsefesi Tarihi Cilt 1 (Çev. H. Hatemî). İstanbul: İletişim Yayınları.
• Cornford, F. M. (2020). Dinden Felsefeye: Batı Nazariyatının Kökenleri Üzerine Bir Çalışma (Çev. Ö. Orhan). İstanbul: Albaraka Yayınları.
• Cornford, F. M. (2021). Yunan Dinî Düşüncesi (Çev. Ö. Orhan). İstanbul: Pinhan Yayıncılık.
• Çilingir, L. (2009). Farabi ve İbn Haldun’da Siyaset. Ankara: Araştırma Yayınları.
• Fârâbî, (2002). Kitâbü’l-Mille (Çev. F. Toktaş), Dîvan, 1, s. 258-273.
• Fârâbî, (2015a). Mutluluğun Kazanılması (Tahsîlu’s-Sa’âda) (Çev. A. Arslan). Ankara: Divan Kitap.
• Fârâbî, (2015b). İdeal Devlet (El-Medinü’l-Fâzıla) (Çev. A. Arslan). Ankara: Divan Kitap.
• Fârâbî, (2017). Es-Siyâsetü’l-Medeniyye veya Mebâdi’ül-Mevcûdât (Çev. M. S. Aydın, A. Şener ve M. R. Ayas). İstanbul: Büyüyenay Yayınları.
• Fârâbî, (2019). İlimlerin Sayımı (Çev. M. Uyanık ve A. Akyol). Ankara: Elis Yayınları.
• Gibb, H. A. R. (1982). Studies on the Civilization of Islam. Princeton, New Jersey: Princeton University Press.
• Gutas, D. (2020). Yunanca Düşünce Arapça Kültür (Çev. L. Şimşek). İstanbul: Kitap Yayınevi.
• Korkut, Ş. (2015). Fârâbî’nin Siyaset Felsefesi. Ankara: Atlas Yayınları.
• Kurtoğlu, Z. (2013). İslâm Düşüncesinin Siyasal Ufku. İstanbul: İletişim Yayınları.
• Lapidus, I. M. (2013). İslâm Toplumları Tarihi Cilt 1 (Çev. Y. Aktay). İstanbul: İletişim Yayınları.
• Mahdi, M. (1987). Alfarabi. Strauss, L. ve Cropsey, J. (Ed.) içinde History of Political Philosophy. Chicago, London: The University of Chicago Press, s. 206-227.
• Ruby, C. (2016). Siyaset Felsefesine Giriş (Çev. A. U. Kılıç). İstanbul: İletişim Yayınları.
• Strauss, L. (1989). The Rebirth of Classical Political Ratonalism (Sel. ve Int. T. L. Pangle). Chicago, London: The University of Chicago Press.
• Strauss, L. (2017). Politika Felsefesi Nedir? (Der. ve Çev. S. Zelyüt). İstanbul: Öteki Yayınevi.
• Şenel, C. (2017). Yeni Eflâtunculuğun İslâm Felsefesine Yansımaları. İstanbul: Dergâh Yayınları.
• Toktaş, F. (2002). Fârâbî’nin Kitâbü’l-Mille Adlı Eserinin Takdim ve Çevirisi, Dîvan, 2002, 1, s. 247-258. Ülken, H.Z. (2020). Uyanış Devirlerinde Tercümenin Rolü. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
• Walzer, R. (1962). Greek into Arabic: Essays on Islamic Philosophy. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press. Watt, W. M. (2017). Müslüman Aydın -Gazâlî Hakkında Bir Araştırma- (Çev. H. Özcan). Ankara: Ankara Okulu Yayınları.