Araştırma Makalesi

Günlük Akarsu Akım Verilerinin Destek Vektör Makinesi ve Dalgacık Dönüşümü ile Modellenmesi

Cilt: 6 Sayı: 2 15 Aralık 2024
PDF İndir
EN TR

Günlük Akarsu Akım Verilerinin Destek Vektör Makinesi ve Dalgacık Dönüşümü ile Modellenmesi

Öz

Günlük akarsu akımlarının tahmini su yapılarının işletilmesi, kontrolü ve yönetimi için önemlidir. Kısa süreli akım değerlerinin tahmini birçok parametreye bağlı ve değişkenlik gösteren zor bir görevdir. Günlük, haftalık gibi kısa süreli akış tahminleri, bir havzadaki belirli bir rezervuarın önümüzdeki kısa zaman boyunca akışını tahmin etmek için kullanılır. Bu tahminler, mevcut su kaynaklarının optimum kullanımı için reservuarda depolamasının aktif olarak düzenlenmesini gerektiren hidroelektrik güç planlaması ve taşkın azaltmayı planlamak için kullanılır. Bu sebeple gerek akarsu yapılarının yönetiminde reservuarda ne kadar su biriktirileceği veya bırakılacağının belirlenmesinde gerekse üretilecek enerji miktarının belirlenmesinde kısa süreli akım tahminlerine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu sebeple kısa süreli akımlar için en uygun tahminin yapılabilmesi su yapılarının yönetiminde hayati öneme sahiptir. Bu çalışmada günlük akım verilerinin kısa süreli akım tahminlerinde son yıllarda geliştirilmiş ve sıklıkla tercih edilen makine öğrenmesi yöntemlerinden birisi olan Destek Vektörleri Makineleri (DVM) incelenmiştir. Çoruh havzasında bulunan Büyükdere Çayına ait 1981-2009 yılları arasında ölçülmüş 10168 adet günlük akım verileri kullanılarak bu yöntem ile geliştirilen modeller sonuçlarının iyileştirilmesi için dalgacık dönüşümü kullanılarak hibrit modeller elde edilmiş ve günlük akım verileri için en uygun modeller araştırılmıştır. Geliştirilen modeller arasında 1,2 ve 5 günlük geciktirilmiş akım verilerin kullanılarak geliştirilen Dalgacık dönüşümlü DVM (WDVM04) modeli çeşitli istatistik kriterleri (R:0.998; NSE:0.996; KGE:0.993; PI:0.039; RMSE:0.304 ve MAPE:0.056) kullanılarak en iyi model olarak bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Anonim (2024). Bayburt valiliği, www.bayburt.gov.tr.
  2. Başakın E, Ekmekcioğlu Ö, Özger M (2019). Makine öğrenmesi yöntemleri ile kuraklık analizi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 25(8): 985-991.
  3. Choubin B, Malekian A, Golshan M (2016). Application of several data-driven techniques to predict a standardized precipitation index. Atmosfera, 29(2): 121-128.
  4. Cristianini N, Shawe-Taylor J (2000). An Introduction to Support Vector Machines and Other Kernel-based Learning methods. Cambridge University Press.
  5. Deo RC, Kisi O, Singh VP (2017). Drought forecasting in eastern Australia using multivariate adaptive regression spline, least square support vector machine and M5Tree model. Atmospheric Research, 184: 149-175.
  6. Drucker H, Burges CJC, Kaufman L, Smola A (1997). Support vector regression machines. Advances in Neural Information Processing Systems, 28(7): 779-784.
  7. Erkek C, Ağıralioğlu N (2008). Su Kaynakları Mühendisliği. Beta Yayınevi.
  8. Ersöz A, Özşen S (2011). Uyku EEG Sinyalinin Yapay Sinir Ağ Modeli İle Sınıflandırılması. Elektrik-Elektronik ve Bilgisayar Sempozyumu. Elazığ, Türkiye.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Su Kaynakları Mühendisliği

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

29 Kasım 2024

Yayımlanma Tarihi

15 Aralık 2024

Gönderilme Tarihi

2 Mayıs 2024

Kabul Tarihi

25 Temmuz 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 6 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Ziya, U., & Hınıs, M. A. (2024). Günlük Akarsu Akım Verilerinin Destek Vektör Makinesi ve Dalgacık Dönüşümü ile Modellenmesi. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Dergisi, 6(2), 18-32. https://doi.org/10.55213/kmujens.1477330
AMA
1.Ziya U, Hınıs MA. Günlük Akarsu Akım Verilerinin Destek Vektör Makinesi ve Dalgacık Dönüşümü ile Modellenmesi. KMUJENS. 2024;6(2):18-32. doi:10.55213/kmujens.1477330
Chicago
Ziya, Ulviye, ve Mehmet Ali Hınıs. 2024. “Günlük Akarsu Akım Verilerinin Destek Vektör Makinesi ve Dalgacık Dönüşümü ile Modellenmesi”. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Dergisi 6 (2): 18-32. https://doi.org/10.55213/kmujens.1477330.
EndNote
Ziya U, Hınıs MA (01 Aralık 2024) Günlük Akarsu Akım Verilerinin Destek Vektör Makinesi ve Dalgacık Dönüşümü ile Modellenmesi. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Dergisi 6 2 18–32.
IEEE
[1]U. Ziya ve M. A. Hınıs, “Günlük Akarsu Akım Verilerinin Destek Vektör Makinesi ve Dalgacık Dönüşümü ile Modellenmesi”, KMUJENS, c. 6, sy 2, ss. 18–32, Ara. 2024, doi: 10.55213/kmujens.1477330.
ISNAD
Ziya, Ulviye - Hınıs, Mehmet Ali. “Günlük Akarsu Akım Verilerinin Destek Vektör Makinesi ve Dalgacık Dönüşümü ile Modellenmesi”. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Dergisi 6/2 (01 Aralık 2024): 18-32. https://doi.org/10.55213/kmujens.1477330.
JAMA
1.Ziya U, Hınıs MA. Günlük Akarsu Akım Verilerinin Destek Vektör Makinesi ve Dalgacık Dönüşümü ile Modellenmesi. KMUJENS. 2024;6:18–32.
MLA
Ziya, Ulviye, ve Mehmet Ali Hınıs. “Günlük Akarsu Akım Verilerinin Destek Vektör Makinesi ve Dalgacık Dönüşümü ile Modellenmesi”. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Dergisi, c. 6, sy 2, Aralık 2024, ss. 18-32, doi:10.55213/kmujens.1477330.
Vancouver
1.Ulviye Ziya, Mehmet Ali Hınıs. Günlük Akarsu Akım Verilerinin Destek Vektör Makinesi ve Dalgacık Dönüşümü ile Modellenmesi. KMUJENS. 01 Aralık 2024;6(2):18-32. doi:10.55213/kmujens.1477330

Cited By

Adres: Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi, Yunus Emre Yerleşkesi, Kamil Özdağ Fen Fakültesi 3. Kat, 70200 Merkez/ Karaman
Telefon: 0338 226 20 00
E-mail: fbeditor@kmu.edu.tr