EN
TR
Ahlaki Çözülmenin Bir Öncülü Olarak Karanlık Üçlü: Bir Alan Araştırması
Öz
Ahlaki çözülme, insanların suçluluk duymadan başkalarına zarar verebildikleri sosyo-bilişsel süreç olarak değerlendirilirken, karanlık üçlü ortak özellikleri saldırgan eğilimler, sınırlı empatik yetenekler, baskınlık ve düşmanlığın bir karışımını yansıtan kişilerarası ilişkiler, aldatma, yalan söyleme gibi eğilimiler olarak değerlendirilir. Bu araştırmanın amacı karanlık kişilik özelliklerinin ahlaki çözülmenin bir öncülü olarak ortaya konulabilmesi ve karanlık kişilik özelliklerinin ahlaki çözülme üzerindeki etkisini sosyal bilişsel teori kapsamında araştırmaktır. Bu amaç çerçevesinde Ardahan Valiliği’ne bağlı kamu kurumlarında çalışan 226 kişiye kolayda örnekleme yöntemi kullanılarak ölçekler ve kişisel bilgi formu uygulanmıştır. Çalışmada karanlık üçlüyü ölçmek için makyavelizm, narsisizm ve psikopati boyutlarını içeren ölçek ve ahlaki çözülmeyi içeren tek boyutlu ölçek uygulanmıştır. Ölçekler için uygulanan istatistiki analizler sonucunda ortaya konan araştırma modeli sınanmıştır. Yapısal eşitlik modellemesi analizine göre sınanan modelin uyum indekslerinin kabul edilebilir olduğu bulgulanmıştır. Araştırma sonuçlarında karanlık üçlünün ahlaki çözülmeyi anlamlı ve pozitif yönde etkilediği görülmüştür. Karanlık üçlünün alt boyutları olan makyavelist davranışın ahlaki çözülmeyi negatif etkilediği fakat anlamlı olmadığı, psikopati ile narsisist davranışın ahlaki çözülmeyi anlamlı ve pozitif etkilediği görülmüştür.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
yok
Proje Numarası
yok
Teşekkür
yok
Kaynakça
- Bailey, C. D. (2019). The Joint Effects Of Narcissism And Psychopathy On Accounting Students’ Attitudes Towards Unethical Professional Practices. Journal of Accounting Education Volume 49, 1-24. https://doi.org/10.1016/j.jaccedu.2019.08.001
- Bandura, A. (1989). Social cognitive theory. In R. Vasta (Ed.), Annals of child development. Vol. 6. Six theories of child development içinde (ss. 1-60). Greenwich, CT: JAI Press
- Bandura, A. (1990). Mechanisms Of Moral Disengagement In Terrorism. Origins Of Terrorism: Psychologies, ideologies, states of mind, 161-191.
- Bandura, A. (1999). Moral Disengagement In The Perpetration Of Inhumanities. Personality And Social Psychology Review, 3(3), 193-209.
- Bandura, A. (2011). Moral Disengagement. D.J. Christie (Ed.). The Encyclopedia of Peace Psychology içinde. https://doi.org/10.1002/9780470672532.wbepp165
- Bandura, A., Caprara, G. V., Barbaranelli, C., Pastorelli, C. ve Regalia, C. (2001). Sociocognitive Self-Regulatory Mechanisms Governing Transgressive Behavior. Journal of Personality and Social Psychology, 80, 125– 135.
- Bandura, A., Barbaranelli, C., Caprara, G. V. ve Pastorelli, C. (1996). Mechanisms of moral disengagement in the exercise of moral agency. Journal of Personality and Social Psychology, 71(2), 364-374.
- Barsky, A. (2008). Understanding the Ethical Cost of Organizational Goal-setting: A Review and Theory Development. Journal of Business Ethics, 81 (1): 63-81.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
30 Aralık 2022
Gönderilme Tarihi
25 Temmuz 2022
Kabul Tarihi
19 Ekim 2022
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2022 Cilt: 24 Sayı: 43
APA
Aykanat, Z., & Yıldız, T. (2022). Ahlaki Çözülmenin Bir Öncülü Olarak Karanlık Üçlü: Bir Alan Araştırması. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal Ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 24(43), 891-909. https://izlik.org/JA32KS96EH
AMA
1.Aykanat Z, Yıldız T. Ahlaki Çözülmenin Bir Öncülü Olarak Karanlık Üçlü: Bir Alan Araştırması. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal Ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi. 2022;24(43):891-909. https://izlik.org/JA32KS96EH
Chicago
Aykanat, Zafer, ve Tayfun Yıldız. 2022. “Ahlaki Çözülmenin Bir Öncülü Olarak Karanlık Üçlü: Bir Alan Araştırması”. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal Ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi 24 (43): 891-909. https://izlik.org/JA32KS96EH.
EndNote
Aykanat Z, Yıldız T (01 Aralık 2022) Ahlaki Çözülmenin Bir Öncülü Olarak Karanlık Üçlü: Bir Alan Araştırması. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal Ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi 24 43 891–909.
IEEE
[1]Z. Aykanat ve T. Yıldız, “Ahlaki Çözülmenin Bir Öncülü Olarak Karanlık Üçlü: Bir Alan Araştırması”, Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal Ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, c. 24, sy 43, ss. 891–909, Ara. 2022, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA32KS96EH
ISNAD
Aykanat, Zafer - Yıldız, Tayfun. “Ahlaki Çözülmenin Bir Öncülü Olarak Karanlık Üçlü: Bir Alan Araştırması”. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal Ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi 24/43 (01 Aralık 2022): 891-909. https://izlik.org/JA32KS96EH.
JAMA
1.Aykanat Z, Yıldız T. Ahlaki Çözülmenin Bir Öncülü Olarak Karanlık Üçlü: Bir Alan Araştırması. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal Ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi. 2022;24:891–909.
MLA
Aykanat, Zafer, ve Tayfun Yıldız. “Ahlaki Çözülmenin Bir Öncülü Olarak Karanlık Üçlü: Bir Alan Araştırması”. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal Ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, c. 24, sy 43, Aralık 2022, ss. 891-09, https://izlik.org/JA32KS96EH.
Vancouver
1.Zafer Aykanat, Tayfun Yıldız. Ahlaki Çözülmenin Bir Öncülü Olarak Karanlık Üçlü: Bir Alan Araştırması. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal Ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi [Internet]. 01 Aralık 2022;24(43):891-909. Erişim adresi: https://izlik.org/JA32KS96EH