6 ŞUBAT 2023 KAHRAMANMARAŞ DEPREMLERİ SONRASINDA PSİKOSOSYAL DESTEK HİZMETLERİNDE YER ALAN SOSYAL HİZMET UZMANLARININ MESLEKİ DENEYİMLERİ

Yıl 2025, Cilt: 27 Sayı: 49, 1077 - 1103, 29.08.2025

Rauf Yanardağ

https://doi.org/10.18493/kmusekad.1569642

Cited By: 1

Öz

Afetlerde psikososyal destek hizmetleri, afetten hayatta kalanlara yönelik çok boyutlu müdahaleleri içeren multidisipliner sosyal hizmet uygulamalarıdır. Bu çalışmada 6 Şubat 2023 tarihinde Kahramanmaraş merkezli meydana gelen depremler sonrasında psikososyal destek hizmeti vermiş olan sosyal hizmet uzmanlarının mesleki deneyimlerini incelemeyi amaçlanmaktadır. Nitel araştırma yönteminin tercih edildiği bu araştırmada fenomenolojik desen kullanılmıştır. Veriler Kahramanmaraş (8), Adıyaman (5) ve Malatya (3) illerinde psikososyal destek hizmeti vermiş toplam 16 sosyal hizmet uzmanı ile yapılan bireysel görüşmelerden elde edilmiştir. Veriler tümevarımsal bir yaklaşımla Maxqda veri analiz programı kullanılarak analiz edilmiştir. Analizlerde “sosyal hizmet uzmanlarının psikososyal destek sunma sürecindeki tutum ve davranışları”, “psikososyal destek hizmeti sağlamada karşılaşılan zorluklar”, “yaşanılan zorluklarla baş etme yöntemleri” ve “katılımcıların önerileri” olmak üzere 4 ana tema elde edilmiştir. Araştırmanın bulguları doğrultusunda mikro, mezzo ve makro düzeyde araştırma önerileri sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kahramanmaraş Depremleri , Sosyal Hizmet Uzmanı , Psikososyal Destek , Mesleki Deneyim

PROFESSIONAL EXPERIENCES OF SOCIAL WORKERS INVOLVED IN PSYCHOSOCIAL SUPPORT SERVICES AFTER THE KAHRAMANMARAS EARTHQUAKES OF 6 FEBRUARY 2023

Öz

Psychosocial support practices in disasters are multidisciplinary social work practices that include multidimensional interventions for disaster survivors. This study aims to examine the professional experiences of social workers who provided psychosocial support services after the Kahramanmaraş earthquakes that occurred on February 6, 2023. In this study, where qualitative research method was preferred, phenomenological design was used. The data was obtained from individual interviews with 16 social workers who provided psychosocial support services in the provinces of Kahramanmaraş (8), Adıyaman (5) and Malatya (3). The data were analyzed using the Maxqda data analysis program with an inductive approach. In the analysis, four main themes were obtained: "attitudes and behaviors of social workers in the process of providing psychosocial support", "Difficulties encountered in providing psychosocial support services", "methods of coping with the difficulties experienced" and "suggestions of the participants". In line with the findings of the research, research suggestions were presented at micro, mezzo and macro levels.

Anahtar Kelimeler

Kahramanmaraş Earthquakes , Social Worker , Psychosocial Support , Professional Experience

Kaynakça

• Acar, H. ve Polat, G. (2023). Social Work Education in Turkey At The Crossroads: An Analysis of Educational Trends and Socio-Political Context in A Historical Perspective. International Social Work, 66(1), 52-64. https://doi.org/10.1177/0020872821993520
• Acar, H., Yakut Çakar, B., Baykara Acar, Y. ve Çiftçi, D. B. (2024). Contemporary Challenges Facing Social Work in Turkey: Would Global Agenda Be Relevant?. Practice, 36(2), 111-126. https://doi.org/10.1080/09503153.2023.2213426
• Alakara Özcan, G. (2018). Afetlerde Psikososyal Destek Hizmetlerinin AFAD'da Çalışan Sosyal Çalışmacılar Tarafından Değerlendirilmesi. (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi) Hacettepe Üniversitesi, SBE. Ankara.
• Ali, I., Hatta, Z. A. ve Azman, A. (2014). Transforming The Local Capacity on Natural Disaster Risk Reduction in Bangladeshi Communities: A Social Work Perspective. Asian Social Work and Policy Review, 8(1), 34-42. https://doi.org/10.1111/aswp.12023
• Alipour, F. ve Ahmadi, S. (2020). Social Support and Posttraumatic Stress Disorder (PTSD) in Earthquake Survivors: A Systematic Review. Social Work in Mental Health, 18(5), 501-514. https://doi.org/10.1080/15332985.2020.1795045
• Alston, M. ve Chow, A. Y. (2021). Introduction—When Social Work Meets Disaster: Challenges and Opportunities. The British Journal of Social Work, 51(5), 1525-1530. https://doi.org/10.1093/bjsw/bcab154
• Araki, C. (2013). Earthquake and Disaster Response in The Japanese Community: A Strengths and Community Perspective. Journal of social work in disability & rehabilitation, 12(1-2), 39-47. https://doi.org/10.1080/1536710X.2013.784174
• Arslankoç, S., Doruk, Ç. S. ve Koçak, O. (2024). Deprem Bölgesindeki Psiko-Sosyal Hizmetlerin Değerlendirilmesi. Afet ve Risk Dergisi, 7(1), 108-127. https://doi.org/10.35341/afet.1306045
• Artan, T. ve Özkan, A. O. (2020). Afetler ve Sosyal Hizmet. Journal of ADEM, 1(1), 47-54. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1082684
• Aydın, D. (2012). Afet Sonrası Psikososyal Destek Uygulamaları. İnsani ve Sosyal Araştırmalar Merkezi, 1-9. https://sksdb.bandirma.edu.tr/Content/Web/Yuklemeler/Sayfa/Dosya/16694/d9867aa5-7ce6-af81-63dc- 1e99b819f68a.pdf
• Baydar, V. (2021). Afetlerde Sosyal Hizmet Uygulaması. A. Aydıner Boylu (Ed.), Blok Uygulama II içinde (s. 169- 193). Erzurum: Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayınları.
• Boetto, H., Bell, K. ve Ivory, N. (2021). Disaster Preparedness in Social Work: A Scoping Review of Evidence For Further Research, Theory and Practice. The British Journal of Social Work, 51(5), 1623-1643. https://doi.org/10.1093/bjsw/bcab103
• Bilgin, N. (2014). Sosyal Bilimlerde İçerik Analizi Teknikler ve Örnek Çalışmalar. Siyasal Kitabevi. Ankara.
• Braun, V. ve Clarke, V. (2006). Using Thematic Analysis in Psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101. https://www.tandfonline.com/doi/epdf/10.1191/1478088706qp063oa?needAccess=true
• Creswell, J. W. ve Creswell, J. D. (2017). Research Design: Qualitative, Quantitative, and Mixed Methods Approaches. Sage publications.
• Çarıkcı, K., Meral, H., Berkil, S., Çalışır, A., Önala, L. ve Arslan, Ö. (2024). Nitel Araştırmalarda Tematik Analiz. Socrates Journal of Interdisciplinary Social Studies, 10(37), 127-140.
• Dominelli, L. (2015). The Opportunities and Challenges Of Social Work Interventions in Disaster Situations. International Social Work, 58(5), 659-672. https://doi.org/10.1177/0020872815598353
• Frederico, M., Muncy, S., Young, J. ve Picton, C. (2024). Responding to The Needs of Internally Displaced Persons: A Social Work Perspective. Australian Social Work, 77(1), 47-59. https://doi.org/10.1080/0312407X.2022.2142142
• Gómez-García, R., Alonso-Sangregorio, M. ve Llamazares-Sánchez, M. L. (2020). Burnout in Social Workers and Socio-Demographic Factors. Journal of Social Work, 20(4), 463-482. https://doi.org/10.1177/1468017319837886
• Grant, K. ve Kinman, G. (2020). Developing Emotional Resilience and Wellbeing: A Practical Guide For Social Workers. The Community Care Inform Tea. https://hampshirecare.org/wp- content/uploads/2021/05/Community-Care-Inform-emotional-resilience-guide.pdf
• Hay, K. ve Pascoe, K. M. (2021). Social Workers and Disaster Management: An Aotearoa New Zealand Perspective. The British Journal of Social Work, 51(5), 1531-1550. https://doi.org/10.1093/bjsw/bcab127
• IASC, (2007). Guidelines on Mental Health and Psychosocial Support in Emergency Settings.
• Javadian, R. (2007). Social Work Responses to Earthquake Disasters: A Social Work İntervention in Bam, Iran. International Social Work, 50(3), 334-346. https://doi.org/10.1177/0020872807076047
• Karataş, Z. ve Tüccar, E. (2024). The Mediating Effect of Rumination in The Relationship between Secondary Traumatic Stress and Self-Compassion in Psychosocial Support Providers. Journal of Social Service Research, 1-15. https://doi.org/10.1080/01488376.2024.2407606
• Kılıç Ceyhan, E. (2023). Afetlere Müdahalede Sosyal Hizmetin Çok Boyutlu Rolü. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 8(2), 779-786. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/3012388
• Kızılayı, T. (2008). Afetlerde Psikososyal Uygulama Rehberi. Afetlerde Psikososyal Uygulama Rehberi, Ankara, 1.
• Merriam, S. B. (2018). Nitel Araştırma. S. Turan (Çev.). Nobel Akademik Yayıncılık. Ankara.
• Nikku, B. R. (2015). Living Through and Responding to Disasters: Multiple Roles For Social Work. Social Work Education, 34(6), 601-606. https://doi.org/10.1080/02615479.2015.1090942
• Özçelik, E. (2020). Afetlerde Sosyal Hizmetler. Afet ve Risk Dergisi, 3(1), 46-55. https://doi.org/10.35341/afet.680665
• Patton, M. Q. (2014). Qualitative Research & Evaluation Methods: Integrating Theory And Practice. Sage publications.
• Pei, Y., Zhang, H. ve Ku, B. H. (2009). Guangzhou Social Workers in Yingxiu: A Case Study of Social Work Intervention in The Aftermath of The Sichuan 5.12 Earthquake in China. China Journal of Social Work, 2(3), 151- 163. https://doi.org/10.1080/17525090903211705
• Saunders, B., Sim, J., Kingstone, T., Baker, S., Waterfield, J., Bartlam, B., Burroughs, H. ve Jinks, C. (2018). Saturation in Qualitative Research: Exploring Its Conceptualization and Operationalization. Quality & quantity, 52(4), 1893–1907. https://doi.org/10.1007/s11135-017-0574-8.
• Sim, T., He, M., Chen, H. ve Yang, W. (2023). Roles and Tasks of Social Workers in Chinese Disaster Management. The British Journal of Social Work, 53(1), 471-489. https://doi.org/10.1093/bjsw/bcac110
• T.C. İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, 2024. https://www.afad.gov.tr/kahramanmarasta-meydana-gelen-depremler-hk-36 , (20.05.2024).
• T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Afet ve Acil Durumlarda Psikososyal Destek Daire Başkanlığı, 2024a. https://www.aile.gov.tr/athgm/kurumsal/daire-baskanliklari/afet-ve-acil-durumlarda-psikososyal-destek- daire-baskanligi/, (20.05.2024).
• T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Afet ve Acil Durumlarda Psikososyal Destek Daire Başkanlığı, 2024b. https://www.aile.gov.tr/sss/afet-ve-acil-durumlarda-psikososyal-destek/, (20.05.2024).
• T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Afet ve Acil Durumlarda Psikososyal Destek Daire Başkanlığı, 2024c. https://www.aile.gov.tr/haberler/depremden-etkilenen-10-ile-psikososyal-destek-personeli-sevk-edildi/, (20.05.2024).
• T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Afet ve Acil Durumlarda Psikososyal Destek Daire Başkanlığı, 2024d. https://aile.gov.tr/haberler/depremzedeler-icin-psikososyal-destek-ekipleri-devrede/, (20.05.2024).
• TRT Haber Web Sitesi, 2024. https://www.trthaber.com/haber/gundem/bakan-yerlikaya-asrin-felaketini- asrin-dayanismasina-donusturduk-834903.html, (20.05.2024).
• Türk, A. ve Kaya, S. (2023). Deprem Sonrası Psikososyal Destek Uygulamalarında Merhamet Yorgunluğunun Psikolojik Sağlamlığa Etkisi: Sosyal Hizmet Uzmanları Üzerine Bir Araştırma. Uluslararası Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 3(2), 81-91. https://doi.org/10.57114/jswrpub.1312507
• Yılmazer, Y. ve Yavuz, E. C. (2024). Kahramanmaraş̧ Depremi Sonrası Akut Dönemde Psikososyal Destek Uygulamalarında Görev Alan Çocuk Gelişimcilerin Mesleki Deneyimlerine Yönelik Görüşlerinin İncelenmesi: Sağlık Kuruluşları Örneği. Çocuk ve Gelişim Dergisi, 7(13), 23-37. https://doi.org/10.36731/cg.1404457
• Zakour, M. J. ve Harrell, E. B. (2003). Access to Disaster Services: Social Work Interventions For Vulnerable Populations. Journal of Social Service Research, 30(2), 27-54. https://doi.org/10.1300/J079v30n02_03