DİJİTAL AĞLARDA KOLEKTİF BELLEK İNŞASI: X KULLANICILARININ 28 ŞUBAT POSTMODERN DARBESİNE İLİŞKİN BELLEĞİ

Öz

Bu çalışmada, kolektif belleğin medya aracılığıyla nasıl yeniden inşa edildiği ve aktarıldığına odaklanılmıştır. Sosyal medyada kolektif belleğin inşası ve aktarımına odaklanan çalışmada, 28 Şubat askeri darbesine ilişkin belleğin inşa edilme ve aktarılma biçimlerinin saptanması amaçlanmıştır. Bu amaca uygun olarak X’te paylaşılan #28Şubat etiketiyle paylaşılan içerikler incelenmiştir. Çalışmada dijital ağlarda farklı kolektif belleklerin bir arada inşa edildiği saptanmıştır. Buna ek olarak aynı konudaki karşıt kolektif belleklerin de bir arada olduğu görülmüştür. Çalışmanın en önemli sonuçları arasında 28 Şubat kolektif belleğinin büyük bir oranda hatırlatma temelli olarak inşa edilip aktarılmasına karşın 28 Şubat ile yüzleşme/hesaplaşma isteğinin neredeyse yok denecek kadar az olmasıdır.

Anahtar Kelimeler

• Kolektif bellek
• Dijital bellek
• X
• 28 Şubat
• Hatırlama
• Unutma

COLLECTIVE MEMORY CONSTRUCTION IN DIGITAL NETWORKS: X USERS’ MEMORY OF THE FEBRUARY 28 POSTMODERN COUP

Öz

This study focuses on how collective memory is reconstructed and transmitted through media. Specifically, it examines the construction and transmission of collective memory concerning the February 28 military coup by analyzing content shared under the hashtag #28Şubat on the social media platform X. The research identifies the coexistence of various collective memories within digital networks. Additionally, it reveals the presence of opposing collective memories on the same topic. Among the study’s most significant findings is that the February 28 collective memory is predominantly constructed and transmitted through a reminder-based approach, whereas the desire for confrontation or reckoning with February 28 is almost negligible.

Anahtar Kelimeler

• Collective memory
• digital memory
• X
• February 28
• remembering
• forget

Kaynakça

1. Assmann, J. (2018). Kültürel Bellek: Eski Yüksek Kültürlerde Yazı, Hatırlama ve Politik Kimlik. A. Tekin (Çev.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
2. Auge, M. (2020). Unutma Biçimleri. M. Sert (Çev.). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
3. Birand, M. A. ve Yıldız, R. (2012). Son Darbe: 28 Şubat. İstanbul: Doğan Kitap.
4. Cevizoğlu, H. (2001). Generalinden 28 Şubat İtirafı “Postmodern Darbe”. Ankara: Deniz Kabuğu Yayınlar
5. Connerton, P. (2018). Modernite Nasıl Unutturur. K. Kelebekoğlu (Çev.). İstanbul: Sel Yayıncılık.
6. Connerton, P. (2019). Toplumlar Nasıl Anımsar?. A. Şenel (Çev). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
7. Çakır, E. M. (2020). 1991-2002 Yılları Arasında Koalisyon Hükümetleri Yönetimi. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, (7), 19-37.
8. Demir, O. ve Üzümcü, A. (2002). Türkiye’de Yaşanan Ara Rejimlerin Sebepleri Üzerine Bir İnceleme. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 4(1), 155-182.

9. Garde-Hansen, J. (2011). Media and Memory. Edinburgh: Edinburgh University Press.
10. Garde-Hansen, J. (2020). Friendship Photography: Memory, Mobility And Social Networking. J. Larsen ve M. Sandbye (Eds.), Digital Snaps The New Face of Photography içinde (ss. 87-108), London: Routledge.
11. Gürses, E. (2009). Türk Siyasal Hayatında Milli Güvenlik Kurulu’nun Yeri: 28 Şubat Örneği. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
12. Halbwachs, M. (2016). Hafızanın Toplumsal Çerçeveleri. B. Uçar (Çev.). Ankara: Heretik Yayıncılık.
13. Halbwachs, M. (2018a). Kolektif Bellek. Z. Karagöz (Çev.). İstanbul: Pinhan Yayıncılık.
14. Halbwachs, M. (2018b). Kolektif Hafıza. B. Barış (Çev.). Ankara: Heretik Yayıncılık.
15. Hoskins, A. (2008). Collective Memory and the Media. W. Donsbach (Ed.), The International Encyclopedia of Communication: Vol. II. Bad News in Medicine, Mommunicating-Communication Networks içinde (ss. 554558). Malden, MA: Blackwell.
16. Hoskins, A. (2009). News and Memory: Old and New Media Pasts. S. Allan (Ed.). The Routledge Companion to News and Journalism içinde (ss. 460-470). London: Routledge.
17. Hoskins A (2017) Memory of the Multitude: The End of Collective Memory. A. Hoskins (Ed.). Digital Memory Studies içinde (ss. 85-109). London: Routledge.
18. Hoskins A (2018) 'Digital Media and the Precarity of Memory'. M. L. Meade, C. B. Harris, P. Van Bergen, J. Sutton, ve A. J. Barnier (Eds.), Collaborative Remembering: Theories, Research, and Applications içinde (ss. 371-385). Oxford: Oxford University Press.
19. Hoskins A (2023) New Memory and the Archive. A. Prescott, A. Wiggins (Ed.), Archives: Power Truth and Fiction içinde (ss. 87-99). Oxford: Oxford University Press.
20. Huyssen, A. (1999). Alacakaranlık Anıları Bellek Yitimi Kültüründe Zamanı Belirlemek. K. Atalay (Çev.). İstanbul: Metis Yayınları.
21. Lenz, G. H., Winkler, A. M., Tucker, B., Notoji, M., Hornung, A., & Montgomery, M. E. (2002). Transculturations: American studies in a Globalizing World—the Globalizing World in American Studies. Amerikastudien/American Studies, 47(1), 97-119.
22. Menek, A. (2016). 28 Şubat: Postmodern Darbe. Şehir ve İrfan Araştırmaları Dergisi, (2), 138-149.
23. Neyzi, L. (2020). Giriş. L. Neyzi (Ed.). Nasıl Hatırlıyoruz? Türkiye’de Bellek Çalışmaları içinde (ss. 1-11). İstanbul: Türkiye İş Bankası Yayınları.
24. Nora, P. (2006). Hafıza Mekânları. M. E. Özcan (Çev.). Ankara: Dost Kitabevi.
25. Olick, J. K. (2014). Kolektif Bellek: İki Farklı Kültür. M. Güneşdoğmuş (Çev.). Moment Dergi Hacettepe Üniversitesi İletişim Fakültesi Kültürel Çalışmalar Dergisi, 1(2), 175-211.
26. Ricoeur, P. (2017). Hafıza, Tarih, Unutuş. M. E. Özcan (Çev.). İstanbul: Metis Yayınları.
27. Sancar, M. (2016). Geçmişle Hesaplaşma Unutma Kültüründen Hatırlama Kültürüne. İstanbul: İletişim Yayınları.
28. Schudson, M. (2007). Kolektif Bellekte Çarpıtma Dinamikleri. B. Kovulmaz (Çev.). Cogito: Bellek: Öncesiz, Sonrasız Yapı Kredi Yayınları Üç Aylık Düşünce Dergisi, 50(Bahar), 179-199.
29. Silvestri, L. E. (2018). Memeingful Memories and the Art of Resistance. New Media & Society, 20(11), 3997-4016.
30. Silvestri, L. E. (2021). Start Where You Are: Building Cairns of Collaborative Memory. Memory Studies, 14(2), 275- 287.
31. Susam, A. (2015). Toplumsal Bellek ve Belgesel Sinema. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
32. Tunahan, Ö. (2015). 28 Şubat Süreci:‘Post-Modern Darbe’nin Sosyo-Politik Dinamikleri ve Toplum Desteği. Bilgi Sosyal Bilimler Dergisi, (2), 23-41.
33. Uzun, B. ve Demir, Y. (2024). Sosyal Medya Ağlarının Bellek Mekânı Olarak Konumlandırılması: Kavramsal Bir Değerlendirme. Ş E. Erben (Eds.). Yeni Medyanın Ekonomi Politiği, İçinde (ss. 47-57). İstanbul: Eğitim Yayınevi.
34. Uzun, B. (2023). Toplumsal Bellek ve 12 Eylül: Hafıza, Medya ve İnşa. Konya: Tablet Kitabevi.
35. Üzümcü, A. (2022). 28 Şubat Süreci, E-Muhtıra ve 15 Temmuz Fetö Darbe Girişiminin Ekonomi-Politik Analizi. ESAM Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 3(1), 74-121.
36. We are social. (2024). X Kullanıcı Sayıları. https://www.hootsuite.com/pages/digital-trends-2021#c-2372
37. Wertsch, J. V. (2015). Kolektif Bellek. P. Boyer ve J. V. Wertsch (Eds.). Zihinde ve Kültürde Bellek. Y. A. Dalar (Çev.). İçinde (s. 149-174). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
38. Yüksel, E. (2004). Medya Güvenlik Kurulu: 28 Şubat Sürecinde Medya, MGK ve Siyaset Bağlantısı. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi İletişim Bilimleri Fakültesi Yayınları.