Toksik Liderliğin Örgütsel İtaat Aracılığıyla Üretkenlik Karşıtı İş Davranışı Ve İşten Ayrılma Niyeti Üzerine Etkileri

Aslı Tenderis; Ülkü Uzunçarşılı

doi:10.35343/kosbed.1128175

Toksik Liderliğin Örgütsel İtaat Aracılığıyla Üretkenlik Karşıtı İş Davranışı Ve İşten Ayrılma Niyeti Üzerine Etkileri

Öz

Bu çalışmada Toksik Liderliğin Örgütsel İtaat aracılığıyla Üretkenlik Karşıtı İş Davranışı ve İşten Ayrılma Niyeti Üzerine Etkileri anket yöntemi ile analiz edilmiştir. Ankette İstanbul ili hizmet sektöründe yer alan ve idari çalışan, orta düzey yönetici, üst düzey yönetici ve işletme sahibi statüsünde bulunan toplam 501 çalışana Toksik Liderlik, Örgütsel İtaat, Üretkenlik Karşıtı İş Davranışı ve İşten Ayrılma Niyeti başlıkları altında sorular sorulmuştur. Analiz kısmında, nicel ve nitel sonuçlara ulaşmak için sosyal bilimler tarafından en fazla tercih edilen anket metodu ile alınan verilerin güvenilirliği, korelasyonu, regresyonu ve yorumlanması yapılarak araştırma hakkında somut bilgiler açıklanmıştır. Bu kapsamda liderliğin karanlık tarafı olan toksik liderliğin gizemini ortaya çıkarmak amaçlanarak, yöneticilerin sergiledikleri toksik liderlik tarzlarının örgütsel itaat değişkenin aracı rolü ile birlikte çalışanların üretkenlik iş karşıtı davranış ve işten ayrılma niyetine nasıl yansıyacağı sorusuna cevap aranmıştır. Bu amaçla toplanan veriler analiz edilmiş ve ilgili literatüre bazı katkılarda bulunulmuştur. Çalışmanın bulguları incelendiğinde, toksik liderliğin kısmi olarak işten ayrılma niyetini etkilediği görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Arendt, Hannah. (1963). Kötülüğün Sıradanliğı Adolf Eichmann Kudüs'te (Eichmann in Jerusalem A Report on the Banality of Evi). Özge Çelik. First Edition. Penguin Books: Metis Yayınları, 2009.
Aryee, S., Chen, Z. X., Sun, L.-Y., ve Debrah, Y. A. (2007). “Antecedents and outcomes of abusive supervision: Test of a trickle-down model”, Journal of Applied Psychology, 92(1): 191–201. doi:10.1037/0021-9010.92.1.191
Barbalet, J. M. (1986). “Weber and Marshall on the State, Politics”. 21(2), 12–19. doi:10.1080/00323268608401991
Bowling, N. A., ve Eschleman, K. J. (2010). “Employee personality as a moderator of the relationships between work stressors and counterproductive work behavior”, Journal of Occupational Health Psychology, 15(1), 91–103. doi:10.1037/a0017326
Bowling, N. A., ve Gruys, M. L. (2010). “Overlooked issues in the conceptualization and measurement of counterproductive work behavior”. Human Resource Management Review, 20(1), 54–61. doi:10.1016/j.hrmr.2009.03.008
Blass, T., ve Schmitt, C. (2001). “The nature of perceived authority in the Milgram paradigm: Two replications”, Current Psychology, 20(2), 115-121.
Cohen, A., ve Diamant, A. (2017). “The role of justice perceptions in determining counterproductive work behaviors”, The International Journal of Human Resource Management, 124. doi:10.1080/09585192.2017.134032
Conger, J. A. (1990). “The dark side of leadership, Organizational Dynamics”, 19(2), 44–55. doi:10.1016/0090-2616(90)90070-6 Cotton, J. L., ve Tuttle, J. M. (1986). “Employee Turnover: A Meta-Analysis and Review with Implications for Research”, Academy of Management Review, 11(1), 55–70. doi:10.5465/amr.1986.4282625

Dilchert, S., Ones, D. S., Davis, R. D., ve Rostow, C. D. (2007). “Cognitive ability predicts objectively measured counterproductive work behaviors”, Journal of Applied Psychology, 92(3), 616–627. doi:10.1037/0021-9010.92.3.616
Dinçer, A. (2013). “Bakmak İtaat Etmektir”, Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (13), 107-122.
Farh, J.-L., Liang, J., Chou, L., ve Cheng, B. (2018). “Paternalistic leadership in Chinese organizations: research progress and future research directions”, Leadership and Management in China, 171–205. doi:10.1017/cbo9780511753763.008
Griffeth, R. W., Hom, P. W., ve Gaertner, S. (2000). “A Meta-Analysis of Antecedents and Correlates of Employee Turnover: Update, Moderator Tests, and Research Implications for the Next Millennium”, Journal of Management, 26(3), 463–488. doi:10.1177/014920630002600305
Göçer, Ş. N. (2020). “Glokal Li̇derli̇k Özelli̇kleri̇: Hali̇l Fi̇kret Kanat Örneği̇”, Uluslararası Liderlik Çalışmaları Dergisi: Kuram ve Uygulama, 3(1), 51-57.
Hemdi, M. A. ve Nasurdin, A. M. (2006). “Predicting Turnover Intentions Of Hotel Employees:The Influence Of Employee Development Human Resource Management Practices And Trust In Organization”, Gadjah MadaInternational Journal of Business January, 8(1), 21–42.
Hollinger, R., ve Clark, J. (1982). “Employee Deviance, Work And Occupations”, 9(1), 97–114. doi:10.1177/0730888482009001006
Indradevi, R. (2016). “Toxic Leadership over the Years – A review”, Journal Sms Varanasi, 9(1), 106-110.
İbicioğlu, P., Özmen, Ö. İ., ve Taş, Y. (2009). “Liderlik Davranışı ve Toplumsal Norrm İlişkisi: Amprik Bir Çalışma”, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14 (2), 1-23.
Jones, D. A. (2009). “Getting even with one’s supervisor and one’s organization: relationships among types of injustice, desires for revenge, and counterproductive work behaviors”, Journal of Organizational Behavior, 30(4), 525–542. doi:10.1002/job.563
Kellerman, B. (2004). “Bad Leadership: What It Is, How It Happens, Why It Matters”, Harvard Business Publishing, 282
Kelloway, E. K., Francis, L., Prosser, M., ve Cameron, J. E. (2010). “Counterproductive Work Behavior As Protest”, Human Resource Management Review, 20(1), 18–25. doi:10.1016/j.hrmr.2009.03.014
Lipman-Blumen, J. (2005). “Toxic Leadership: A Conceptual Framework”, Oxford University Press, 1-12.
Lipman-Blumen, J. (2005). “The Allure Of Toxic Leaders: Why We Follow Destructive Bosses and Corrupt Politicians--And How We Can Survive Them”. New York: Oxford University Press.
Lum, L., Kervin, J., Clark, K., Reid, F., ve Sirola, W. (1998). “Explaining Nursing Turnover Intent: Job Satisfaction, Pay Satisfaction, or Organizational Commitment?”, Journal of Organizational Behavior, 19(3), 305–320. doi:10.1002/(sici)1099-1379(199805)19:3<305::aid-job843>3.0.co;2-n
Malik, M. A. ve Azmat, S. (2019). “Leader And Leadership: Historical Development Of The Terms And Critical Review Of Literature, Annals of hte University of Craiova for Journalism”, Communication and Management, 5(16), 16-32.
Miles, D. E., Borman, W. E., Spector, P. E., ve Fox, S. (2002). “Building an Integrative Model of Extra Role Work Behaviors: A Comparison of Counterproductive Work Behavior with Organizational Citizenship Behavior”, International Journal of Selection and Assessment, 10(1&2), 51–57. doi:10.1111/1468-2389.00193
Milgram, S. (1963). “Behavioral Study of Obedience”, The Journal of Abnormal and Social Psychology, 67(4), 371-378.
Milgram, S. (1974). “Obedience to Authority: An experimental view”. London: Tavistock.
Mount, M., Ilıes, R., ve Johnson, E. (2006). “Relatıonshıp Of Personalıty Traıts And Counterproductıve Work Behavıors: The Medıatıng Effects Of Job Satısfactıon”, Personnel Psychology, 59(3), 591–622. doi:10.1111/J.1744-6570.2006.00048.X
Olalekan, O. N. ve Babatunde, M. O. (2020). “Influence of Toxic Leadership Behaviour on Teachers’ Diligence and Productivity in Lagos State Senior Secondary Schools”, Nigeria, International Journal of Education and Evaluatio, 6(2), 36-46.
Ones, D. S., ve Dilchert, S. (n.d.). “Counterproductive work behaviors: Concepts, measurement, and nomological network”. APA Handbook of Testing and Assessment in Psychology, Vol. 1: Test Theory and Testing and Assessment in Industrial and Organizational Psychology., 643–659. doi:10.1037/14047-035
Özmen, H. İ. (2009). Liderlik Davranışını Etkileyen Toplumsal Normların Analizi, Doktora Tezi, Beykent Üniversitesi, İstanbul
Padilla, A., Hogan, R., ve Kaiser, R. B. (2007). “The toxic triangle: Destructive leaders, susceptible followers, and conducive environments”, The Leadership Quarterly, 18(3), 176–194. doi:10.1016/j.leaqua.2007.03
Pelletier, K. L. (2010). “Leader toxicity: An empirical investigation of toxic behavior and rhetoric”, Leadership, 6(4), 373–389. doi:10.1177/1742715010379308
Podsakoff, P. M., MacKenzie, S. B., ve Podsakoff, N. P. (2003). “Common Method Biases in Behavioral Research: A Critical Review of the Literature and Recommended Remedies”, Journal of Applied Psychology, 88(5), 879–903. doi: 10.1037/0021-9010.88.5.879
Reed, C. G. E. (2004). “Toxic Ledaership”, Military Review, 67-71.
Robinson, S. L., ve Bennett, R. J. (1995). “A Typology of Deviant Workplace Behaviors: A Multidimensional Scaling Study”, Academy of Management Journal, 38(2), 555–572. doi:10.5465/256693
Rost, J. C. (1993). “Leadership Development in the New Millennium”, Journal of Leadership Studies, 1(1), 91–110. doi:10.1177/107179199300100109
Sackett, P. R. (2002). “The Structure of Counterproductive Work Behaviors: Dimensionality and Relationships with Facets of Job Performance”, International.
Schmidt, A. A. (2008). Development and Validation of the Toxic Ledaership Scale, Master Thesis, University of Maryland.
Schmidt, A. A., An Examination Of Toxic Leadership, Job Outcomes, And The Impact Of Military Deployment, Doctoral Dissertation, University of Maryland, 2014.
Schnoor, A. (2019). “Transformational Ethics: The Concept of Obedience in Post-Conciliar Jesuit Thinking”, Religions, 10(5), 342. doi:10.3390/rel10050342
Shaw, J. (2002). “The virtue of obedience”, Religious Studies, 38(01). doi:10.1017/s003441250100590x
Shek, D. T. L., Chung, P., ve Dou, D. (2019). “The Dark Side of Service Leaders”, Dark Sides of Organizational Behavior and Leadership, 126-145. doi:10.5772/intechopen.75086
Tavanti, M. (2011). “Managing Toxic Leaders: Dysfunctional Patterns in Organizational Leadership and How to Deal with Them”. Human Resource Management 6 (83), 127-136
Tett, R. P., ve Meyer, J. P. (1993). “Job Satısfactıon, Organızatıonal Commıtment, Turnover Intentıon, And Turnover: Path Analyses Based On Meta-Analytıc Fındıngs”, Personnel Psychology, 46(2), 259–293. doi:10.1111/J.1744-6570.1993.Tb00874.X
Tepper, B. J., Duffy, M. K., Hoobler, J., ve Ensley, M. D. (2004). “Moderators of the Relationships Between Coworkers’ Organizational Citizenship Behavior and Fellow Employees’ Attitudes”, Journal of Applied Psychology, 89(3), 455–465. doi:10.1037/0021-9010.89.3.455

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İşletme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Aslı Tenderis ^*
0000-0001-6312-7832
Türkiye

Ülkü Uzunçarşılı
0000-0001-7855-2268
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

10 Ocak 2023

Gönderilme Tarihi

9 Haziran 2022

Kabul Tarihi

31 Ekim 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 2 Sayı: 44

DOI

https://doi.org/10.35343/kosbed.1128175

IZ

https://izlik.org/JA67UJ87DD

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Tenderis, A., & Uzunçarşılı, Ü. (2023). Toksik Liderliğin Örgütsel İtaat Aracılığıyla Üretkenlik Karşıtı İş Davranışı Ve İşten Ayrılma Niyeti Üzerine Etkileri. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2(44), 25-53. https://doi.org/10.35343/kosbed.1128175

AMA

1.Tenderis A, Uzunçarşılı Ü. Toksik Liderliğin Örgütsel İtaat Aracılığıyla Üretkenlik Karşıtı İş Davranışı Ve İşten Ayrılma Niyeti Üzerine Etkileri. KOSBED. 2023;2(44):25-53. doi:10.35343/kosbed.1128175

Chicago

Tenderis, Aslı, ve Ülkü Uzunçarşılı. 2023. “Toksik Liderliğin Örgütsel İtaat Aracılığıyla Üretkenlik Karşıtı İş Davranışı Ve İşten Ayrılma Niyeti Üzerine Etkileri”. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 2 (44): 25-53. https://doi.org/10.35343/kosbed.1128175.

EndNote

Tenderis A, Uzunçarşılı Ü (01 Ocak 2023) Toksik Liderliğin Örgütsel İtaat Aracılığıyla Üretkenlik Karşıtı İş Davranışı Ve İşten Ayrılma Niyeti Üzerine Etkileri. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 2 44 25–53.

IEEE

[1]A. Tenderis ve Ü. Uzunçarşılı, “Toksik Liderliğin Örgütsel İtaat Aracılığıyla Üretkenlik Karşıtı İş Davranışı Ve İşten Ayrılma Niyeti Üzerine Etkileri”, KOSBED, c. 2, sy 44, ss. 25–53, Oca. 2023, doi: 10.35343/kosbed.1128175.

ISNAD

Tenderis, Aslı - Uzunçarşılı, Ülkü. “Toksik Liderliğin Örgütsel İtaat Aracılığıyla Üretkenlik Karşıtı İş Davranışı Ve İşten Ayrılma Niyeti Üzerine Etkileri”. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 2/44 (01 Ocak 2023): 25-53. https://doi.org/10.35343/kosbed.1128175.

JAMA

1.Tenderis A, Uzunçarşılı Ü. Toksik Liderliğin Örgütsel İtaat Aracılığıyla Üretkenlik Karşıtı İş Davranışı Ve İşten Ayrılma Niyeti Üzerine Etkileri. KOSBED. 2023;2:25–53.

MLA

Tenderis, Aslı, ve Ülkü Uzunçarşılı. “Toksik Liderliğin Örgütsel İtaat Aracılığıyla Üretkenlik Karşıtı İş Davranışı Ve İşten Ayrılma Niyeti Üzerine Etkileri”. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 2, sy 44, Ocak 2023, ss. 25-53, doi:10.35343/kosbed.1128175.

Vancouver

1.Aslı Tenderis, Ülkü Uzunçarşılı. Toksik Liderliğin Örgütsel İtaat Aracılığıyla Üretkenlik Karşıtı İş Davranışı Ve İşten Ayrılma Niyeti Üzerine Etkileri. KOSBED. 01 Ocak 2023;2(44):25-53. doi:10.35343/kosbed.1128175

Cited By

Örgütlerde Toksik Liderlik ve Bununla Baş Etme Stratejileri Üzerine Bir Değerlendirme

Uluslararası Liderlik Çalışmaları Dergisi: Kuram ve Uygulama

https://doi.org/10.52848/ijls.1472581

ÖRGÜTSEL ADALETİN ÖRGÜTSEL BAĞLILIK ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE ÖRGÜTSEL İTAATİN ARACI ROLÜ: BİR KAMU ÜNİVERSİTESİ ÖRNEĞİ

Dokuz Eylül Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi

https://doi.org/10.24889/ifede.1392034

Lise öğrencilerinin sosyal medya bağımlılık düzeyleri ile sosyal ve akademik yeterlik algıları arasındaki ilişkilerin İncelenmesi

RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi

https://doi.org/10.29000/rumelide.1502190

Toksik Liderliğin Örgütsel İtaat Aracılığıyla Üretkenlik Karşıtı İş Davranışı Ve İşten Ayrılma Niyeti Üzerine Etkileri

Toksik Liderliğin Örgütsel İtaat Aracılığıyla Üretkenlik Karşıtı İş Davranışı Ve İşten Ayrılma Niyeti Üzerine Etkileri

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Örgütlerde Toksik Liderlik ve Bununla Baş Etme Stratejileri Üzerine Bir Değerlendirme

ÖRGÜTSEL ADALETİN ÖRGÜTSEL BAĞLILIK ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE ÖRGÜTSEL İTAATİN ARACI ROLÜ: BİR KAMU ÜNİVERSİTESİ ÖRNEĞİ

Lise öğrencilerinin sosyal medya bağımlılık düzeyleri ile sosyal ve akademik yeterlik algıları arasındaki ilişkilerin İncelenmesi

KALKINMA AJANSLARI PERSONELİNİN İŞTEN AYRILMA NİYETİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER

Sağlık Örgütlerinde Üretkenlik Karşıtı İş Davranışları: Karanlık Dörtlü ve Duygusal Zeka Açısından Bir Değerlendirme

Toksik Liderlik Üzerine Yazılan Lisansüstü Tezlerin Sistematik Analizi