UÇUŞ GÜVENLİĞİ VE TİCARİ HAVAYOLU PİLOTLARININ DUYGU DURUM BOZUKLUKLARI: BİR MODEL ÖNERİSİ

Cem Güney Özveren

doi:10.35343/kosbed.1297513

UÇUŞ GÜVENLİĞİ VE TİCARİ HAVAYOLU PİLOTLARININ DUYGU DURUM BOZUKLUKLARI: BİR MODEL ÖNERİSİ

Öz

Havacılık alanında yapılan kazalar (burada mevzu bahis olan daha çok uçak kazalarıdır) tarih boyunca her dönem özelinde gündemin zirvesindeki temel konulardan birisi haline gelmiştir. Yüzeysel bir açıklama olsa da gerçekliği yadsınamaz bir yargı da şudur: ‘’Doktor bir hata ile bir kişinin hayatına sebep olabilir ancak pilotun yapacağı bir hata ortalama en az üç yüz kişinin ölümüne sebep olabilir’’. Kuşkusuz uçak kazalarında sorumlu olan sadece pilot ya da yardımcı pilot değildir ancak sorumluluğun çok büyük bir kısmının da pilot ve yardımcı pilotta olduğu söylenebilir. Bu çalışmada pilotların yaşadıkları duygudurum bozukluklarının neler olduğuna değinilecek ve bu duygudurum bozukluklarının pilotların performansına etkisi ve havacılık özelinde meydana getirebileceği olası riskler tartışılacaktır. Alan yazında yapılmış araştırmalardan ve güncel olgulardan faydalanılarak nihayetinde bir sentez yaparak araştırmacılara ve uygulayıcılara birtakım önerilerde bulunulacak, yapılan araştırmalar neticesinde alan yazına bir model önerisinde bulunulacaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

American Psychiatric Association (APA). Changes to the reformulation of personality disorders for DSM-5. 2011 Haziran 2021, http://www.dsm5.org/ProposedRevisions/Pages/PersonalityandPersonalityDisorders.aspx
Abramson, Lyn, Lauren Alloy B., Benjamin Hankin, Gerald MacCoon, MacCoon, Gibb Brandon (2002). “Cognitive Vulnerability-Stress Models of Depression in A Self-Regulatory And Psychobiological Context.”. New York. Guildford Press. 1(1):268-294.
Abramson, Lyn Y., Metalsky Gerald I., Lauren B. Alloy (1989). “Hopelessness Depression: A Theory-Based Subtype of Depression.”. Psychological Review, 96(2): 358-372
Bakker, Arnold B.,ve Evangelia Demerouti (2007). "The Job Demands‐Resources Model: State of The Art." Journal of Managerial Psychology 22(3): 309-328.
Band, Pierre, Marc Deschamps, Fang Raymond, Le Neogc-Anh, Richard P. Gallagher. (2008) "Long term Disability Rates in A Cohort of Air Canada Pilots." Aviation, Space, and Environmental Medicine 69 (12):1137-1140
Baysari, Melissa., Andrew S. Mclntosh, & John R. Wilson (2008). “Understanding The Human Factors Contribution to Railway Accidents and Incidents in Australia.” Accident Analysis & Prevention, 40 (5): 1750–1757.
Beck, Aeron (1987).”Cognitive Models of Depression” Journal of CAognitive Psychoteraphy, An International Quartely, 1(1):5-37
Beck, Judith S., & Aeron T. Beck (2011). “Cognitive Behavior Therapy. New York: Basics and Beyond”. Guilford Publication 2(1).

Bor, Robert., Gabby Field, & Peter Scragg (2002). “The Mental Health of Pilots: An Overview.”Counselling Psychology Quarterly, 15(3): 239-256.
DeHoff, Maurice C., & Stephen K. Cusick (2018).” Mental Health in Commercial Aviation-Depression & Anxiety of Pilots.” International Journal of Aviation, Aeronautics, and Aerospace, 5(5): 1-16
Ertemir, Dijan (2021). “Ticari Havayolu Pilotlarının Psikiyatrik Değerlendirmesi”. İstanbul: Clinart Stratejik Araştırmalar 1(1)
Federal Aviation Administration. (2016). Pilot's Handbook of Aeronautical Knowledge. Skyhorse Publishing Inc.
Flight Safety Foundation (FSF). (2016). FSF Statement on Germanwings Accident Report. Press Release, Sabotage/ intentional acts, 2016 FSF press releases. /Erişim Tarihi: 11.09.2023 tarihinde https://flightsafety.org/fsf-statement-ongermanwings-accident-report/ adresinden alınmıştır.
Foushee, H. Clayton (1984) “Dyads and Triads At 35,000 Feet: Factors Affecting Group Process and Aircrew Performance.” American Psychologist, 39(1): 886–893.
Gladstone, Rick (2016). “Pilot of Vanished Malaysian Flight Had Deviant Route on His Simulator, Minister Says.” The New York Times.
Goleman, Daniel (1995). “Emotional Intelligence”. New York: Bantam.
Gramopadhye, Anand K., & Colin G. Drury. (2000). “Human Factors in Aviation Maintenance: How We Got to Where We Are.” International Journal of Industrial Ergonomics, 26(2): 125-131.
Helmreich Robert L., Asleigh C. Merritt, Jeffrey A. Wilhelm (1999). “The Evolution of Crew Resource Management Training in Commercial Aviation”. Int J Aviat Psychol. 9 (1):19-32
Helvacı Çelik, Fatmagül & Çiçek Hocaoğlu (2016). “Major Depresif Bozukluk Tanımı, Etyolojisi ve Epidemiyolojisi: Bir Gözden Geçirme.” Çağdaş Tıp Dergisi, 6(1):51-66.
Holmes, Emily A., & Andrew Mathews (2010). “Mental Imagery in Emotion and Emotional Disorders.” Clinical Psychology Review, 30(3): 349-362.
Huang, Chiung-Yu, Valmi D Sousa, Shu-Yin Tu, Mei-Yi Hwang (2005). “Depressive Symptoms and Learned Resourcefulness Among Taiwanese Female Adolescents.” Archives of Psychiatric Nursing; 19(3):133–140
Hürriyet. (2010) https://www.hurriyet.com.tr/iste-kahraman-pilot-sullenberger-in-hayat-hikayesi-16394650 Erişim Tarihi: 28.10.2022 tarihinde hürriyet.com sayfasından erişilmiştir.
International Civil Aviation Organization (2012). Kluwer Law International BV.
Işık, Erdal., Umut Işık & Yasemin Işık Taner (2013). “Çoçuk, Ergen, Erişkin ve Yaşlılarda Depresif ve Bipolar Bozukluklar”. Ankara, Rotatıp Kitapevi.
Köroğlu, Ertuğrul, ed. (2000). “Amerikan Psikiyatri Birliği. DSMIV-TR Tanı Ölçütleri”, 2. Baskı. Ankara: Hekimler Yayın Birliği, 4(1): 151-163.
Lyons, Joseph B., Tamera R. Schneider (2001) “The Influence of Emotional Intelligence on Performance. Personality and Individual Differences”, 39(4):693-703.
Mearns, Kathryn, Rhona Flin, & Paul O'Connor. (2001). “Sharing'worlds of Risk'; Improving Communication with Crew Resource Management.” Journal of Risk Research, 4(4):377-392.
Mulder, Sanne, & Diederik de Rooy (2018). “Pilot Mental Health, Negative Life Events, and Improving Safety with Peer Support and A Just Culture.” Aerospace Medicine and Human Performance, 89(1):41-51.
Reid, Geoffrey Ewing (2016). “Aviation Psychiatry. Ernsting’s Aviation and Space Medicine”. 1(1): 558-579
Slguera, Jose M., Natalio Extremera, Pablo Fernández-Berroca (2012). “Emotional Intelligence and Depression: The Moderator Role of Gender. Personality and Individual Differences”, 53(1):29-32.
Silva, Miguel, Luis Santos, Rui Melicio, Duarte Valério, Ana Barqueira. (2022). “Aviation’s Approach Towards Pilots’ Mental Health: A Review.” International Review of Aerospace Engineering .15(1): 294-307
Tuna, Ezgi, & Öznur Öncül-Demir. (2022). “Dsm-5’e Göre Anormal Psikoloji”. Ankara: Nobel Yayın.
Wu, Alexander. C., Deborah Donnelly-McLay, Marc G. Weisskopf, Eileen McNeely, Theresa S. Betancourt, & Joseph G. Allen (2016). “Airplane Pilot Mental Health and Suicidal Thoughts: A Cross-Sectional Descriptive Study via Anonymous Web-Based Survey.” Environmental Health, 15(1): 1-12.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Cem Güney Özveren ^*
0000-0001-9435-6662
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

12 Temmuz 2023

Yayımlanma Tarihi

21 Temmuz 2023

Gönderilme Tarihi

16 Mayıs 2023

Kabul Tarihi

1 Haziran 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 1 Sayı: 45

DOI

https://doi.org/10.35343/kosbed.1297513

IZ

https://izlik.org/JA69UL54PK

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Özveren, C. G. (2023). UÇUŞ GÜVENLİĞİ VE TİCARİ HAVAYOLU PİLOTLARININ DUYGU DURUM BOZUKLUKLARI: BİR MODEL ÖNERİSİ. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1(45), 66-77. https://doi.org/10.35343/kosbed.1297513

AMA

1.Özveren CG. UÇUŞ GÜVENLİĞİ VE TİCARİ HAVAYOLU PİLOTLARININ DUYGU DURUM BOZUKLUKLARI: BİR MODEL ÖNERİSİ. KOSBED. 2023;1(45):66-77. doi:10.35343/kosbed.1297513

Chicago

Özveren, Cem Güney. 2023. “UÇUŞ GÜVENLİĞİ VE TİCARİ HAVAYOLU PİLOTLARININ DUYGU DURUM BOZUKLUKLARI: BİR MODEL ÖNERİSİ”. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 1 (45): 66-77. https://doi.org/10.35343/kosbed.1297513.

EndNote

Özveren CG (01 Temmuz 2023) UÇUŞ GÜVENLİĞİ VE TİCARİ HAVAYOLU PİLOTLARININ DUYGU DURUM BOZUKLUKLARI: BİR MODEL ÖNERİSİ. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 1 45 66–77.

IEEE

[1]C. G. Özveren, “UÇUŞ GÜVENLİĞİ VE TİCARİ HAVAYOLU PİLOTLARININ DUYGU DURUM BOZUKLUKLARI: BİR MODEL ÖNERİSİ”, KOSBED, c. 1, sy 45, ss. 66–77, Tem. 2023, doi: 10.35343/kosbed.1297513.

ISNAD

Özveren, Cem Güney. “UÇUŞ GÜVENLİĞİ VE TİCARİ HAVAYOLU PİLOTLARININ DUYGU DURUM BOZUKLUKLARI: BİR MODEL ÖNERİSİ”. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 1/45 (01 Temmuz 2023): 66-77. https://doi.org/10.35343/kosbed.1297513.

JAMA

1.Özveren CG. UÇUŞ GÜVENLİĞİ VE TİCARİ HAVAYOLU PİLOTLARININ DUYGU DURUM BOZUKLUKLARI: BİR MODEL ÖNERİSİ. KOSBED. 2023;1:66–77.

MLA

Özveren, Cem Güney. “UÇUŞ GÜVENLİĞİ VE TİCARİ HAVAYOLU PİLOTLARININ DUYGU DURUM BOZUKLUKLARI: BİR MODEL ÖNERİSİ”. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 1, sy 45, Temmuz 2023, ss. 66-77, doi:10.35343/kosbed.1297513.

Vancouver

1.Cem Güney Özveren. UÇUŞ GÜVENLİĞİ VE TİCARİ HAVAYOLU PİLOTLARININ DUYGU DURUM BOZUKLUKLARI: BİR MODEL ÖNERİSİ. KOSBED. 01 Temmuz 2023;1(45):66-77. doi:10.35343/kosbed.1297513