KOCAELİ BÖLGESİNDE BULUNAN ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN SIFIR ATIK BİLİNCİNİN VERİ MADENCİLİĞİ YÖNTEMLERİ İLE ANALİZİ

Yıl 2025, Cilt: 2 Sayı: 50, 125 - 139, 04.01.2026

Tugay Yilan , Ezgi Ekinci , Burcu Özcan Türkkan

https://doi.org/10.35343/kosbed.1723142

Öz

Günümüzde artan çevresel sorunlar karşısında sürdürülebilir çözümler geliştirmek, özellikle genç nesillerin katılımıyla mümkündür. Bu bağlamda Kocaeli bölgesindeki üniversite öğrencilerinin sıfır atık bilincini ölçmeye ilişkin araştırma, 428 öğrencinin katılımıyla gerçekleştirilen anket verilerini analiz ederek, toplumsal cinsiyet ve eğitim düzeyinin çevre bilinci üzerindeki etkilerini ortaya koymuştur. Kadın öğrencilerin erkeklere göre daha duyarlı ve bilinçli davranışlar sergilemesi, üst sınıf öğrencilerinin gösterdiği olumlu performans ise çevre bilinci açısından farklılıkları ortaya koymuştur.
Veri madenciliği teknikleriyle yapılan analizler ise, bilgi düzeyi ve günlük alışkanlıkların (plastik kullanımı, atık ayrıştırma gibi) davranış değişikliğinde kilit rol oynadığını göstermiştir. Özellikle orta düzeyde bilgi sahibi olan öğrencilerin en tutarlı davranışları sergilemesi, aşırı bilgi yükünün değil, dengeli bir farkındalığın etkili olduğunu ortaya koymaktadır.
Bu bulgular ışığında, üniversitelerde çevre eğitimlerinin pratik uygulamalarla desteklenmesi, kampüs altyapısının iyileştirilmesi ve hedef gruplara özel iletişim stratejileri geliştirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Araştırma, gençlerin sürdürülebilir bir gelecek inşasındaki rolünü vurgulayarak, politika yapıcılar ve eğitimciler için yol haritası niteliği taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

Sıfır Atık , Karar Ağaçları , Veri madenciliği , Sürdürülebilirlik

Etik Beyan

Araştırmanın yürütülebilmesi için, araştırmaya başlamadan önce Kocaeli Üniversitesi Sosyal ve Beşerî Bilimler Etik Kurulu'ndan ve kurum izni alınmıştır (Karar No: E-94094268-100-717724). Araştırmaya başlamadan önce katılımcıların yazılı ve sözel izinleri alınmıştır.

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK Bilim İnsanı Destek Programları Başkanlığı (BİDEB) tarafından yürütülen, 2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı 2023 yılı 2. dönem kapsamında 1919B012320462 numaralı başvuru destek almaya hak kazanmıştır.

Proje Numarası

2209-A -919B012320462 numaralı başvuru -

DATA MINING-BASED ANALYSIS OF ZERO-WASTE AWARENESS AMONG UNİVERSITY STUDENTS IN THE KOCAELİ REGION

Öz

Amid growing environmental challenges, sustainable solutions can be effectively developed with the active participation of younger generations. This study examines zero-waste awareness among university students in the Kocaeli region by analyzing survey data from 428 participants, assessing the influence of gender and education level on environmental consciousness. The findings reveal that female students exhibit greater sensitivity and environmentally conscious behaviors compared to their male counterparts, while upper-class students demonstrate higher levels of awareness, underscoring notable disparities in environmental engagement.
Using data mining techniques, the analysis identifies knowledge levels and daily habits—such as plastic consumption and waste segregation—as key determinants of behavioral change. Notably, students with moderate environmental knowledge displayed the most consistent sustainable practices, suggesting that balanced awareness, rather than excessive information, is more impactful.
The study concludes that universities should enhance environmental education through hands-on applications, improve campus sustainability infrastructure, and implement tailored communication strategies for different student groups. By highlighting the pivotal role of youth in shaping a sustainable future, this research provides actionable insights for policymakers and educators.

Anahtar Kelimeler

Sustainability , Zero Waste , Decision Trees , Data Mining

Etik Beyan

For the research to be conducted, ethical approval was obtained from the Kocaeli University Social Sciences and Humanities Ethics Committee, and institutional permission was granted before the study began (Decision No: E-94094268-100-717724). Prior to the start of the research, written and verbal consent was obtained from the participants.

Destekleyen Kurum

The project proposal numbered 1919B012320462 qualified for funding under TÜBİTAK's (The Scientific and Technological Research Council of Turkey) 2209-A Research Project Support Program for University Students, administered by the Science Fellowships and Grant Programs Presidency (BİDEB) in the second term of 2023.

Proje Numarası

2209-A -919B012320462 numaralı başvuru -

Kaynakça

• Ahmad, A., Saeed, Q., Shah, S. M. U., Gondal, M. A., & Mumtaz, S. (2022). Environmental sustainability: Challenges and approaches. In M. K. Jhariya, R. S. Meena, A. Banerjee, & S. N. Meena (Eds.), Natural resources conservation and advances for sustainability (pp. 243–270). Elsevier. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-822976-7.00019-3
• https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B9780128229767000193
• Akande, M. (2023). Sustainable solution for plastic waste management and education campaigns to mitigate plastic consumption and foster behavior change [Master’s thesis, Liberty University]. Liberty University Institutional Repository.
• Ali, I. ve Rahman, A. (2024). Environmental degradation: Causes, effects and solutions. International Journal for Multidisciplinary Research, 6(3).
• Aras, S. ve Ölmez, B. (2021). İzmir İli Konak İlçesi'nde sıfır atık uygulaması. Nevşehir Bilim ve Teknoloji Dergisi, 10(2), 144–156.
• Awasthi, A. K., Cheela, V. S., D'Adamo, I., Iacovidou, E., Islam, M. R., Johnson, M., ve Li, J. (2021). Zero waste approach towards a sustainable waste management. Resources, Environment and Sustainability, 3, 100014.
• Bagui, B. E. ve Arellano, L. R. A. C. (2021). Zero waste store: A way to promote environment-friendly living. International Journal of Qualitative Research, 1(2), 150–155.
• Bulut, A. (2020). Teacher opinions about children's awareness of zero-waste and recycling in the pre-school education years. Review of International Geographical Education Online, 10(3), 351–372.
• Bulut, A. ve Şengül, H. (2023). Atık yönetimi ve sıfır atık projesi'nin değerlendirilmesi: İstanbul ili örneği. Sağlık ve Sosyal Refah Araştırmaları Dergisi, 5(1), 85–97.
• Dal, Ş. ve Okur Akçay, N. (2021). Fen bilimleri öğretmenlerinin sürdürülebilir kalkınma ve sıfır atık ile ilgili görüşlerinin belirlenmesi. E-Kafkas Journal of Educational Research, 8(3), 438–459.
• Dağlı, A. ve Yazıcı, M. (2022). Yaşam temelli öğrenme yaklaşımının öğrencilerin çevre bilinci ve çevresel duyarlılık kazanımına etkisi. Anadolu University Journal of Education Faculty, 6(2), 109–144.
• Eren, Z. ve Taşarsu, N. (2023). Katı atıkların geri dönüşümü için depozito iade sisteminin önemi: Kızılcahamam pilot uygulaması örneği. Çevre İklim ve Sürdürülebilirlik, 24(2), 65–74.
• Gherheş, V., Fărcaşiu, M. A. ve Para, I. (2022). Environmental problems: An analysis of students' perceptions towards selective waste collection. Frontiers in Psychology, 12, 803211.
• Gözen, E. (2023). Kampüste sürdürülebilir atık yönetimi: Bursa Uludağ Üniversitesi örneği [Yüksek lisans tezi, Bursa Uludağ Üniversitesi]. Uludağ Üniversitesi Akademik Arşiv. https://acikerisim.uludag.edu.tr/entities/publication/deefdfff-5634-44b3-9810-6d79a6c7cca2
• Gursoy Haksevenler, B. H., Kavak, F. F. ve Akpinar, A. (2022). Separate waste collection in higher education institutions with its technical and social aspects: A case study for a university campus. Journal of Cleaner Production, 367, 133022.
• Harman, G. ve Yenikalayci, N. (2022). Determination of science students' awareness on waste management. Journal of Science Learning, 5(2), 301–320.
• Iqbal, M. W., Kang, Y. ve Jeon, H. W. (2020). Zero waste strategy for green supply chain management with minimization of energy consumption. Journal of Cleaner Production, 245, 118827.
• Islam, M. T., Dias, P. ve Huda, N. (2021). Young consumers' e-waste awareness, consumption, disposal, and recycling behavior: A case study of university students in Sydney, Australia. Journal of Cleaner Production, 282, 124490.
• Kurokawa, H., Igei, K., Kitsuki, A., Kurita, K., Managi, S., Nakamuro, M. ve Sakano, A. (2023). Improvement impact of nudges incorporated in environmental education on students' environmental knowledge, attitudes, and behaviors. Journal of Environmental Management, 325(Part B), 116612.
• Lee, R. P., Meyer, B., Huang, Q. ve Voss, R. (2020). Sustainable waste management for zero waste cities in China: Potential, challenges and opportunities. Clean Energy, 4(3), 169–201.
• Schmaltz, E., Melvin, E. C., Diana, Z., Gunady, E. F., Rittschof, D., Somarelli, J. A., ve Dunphy-Daly, M. M. (2020). Plastic pollution solutions: Emerging technologies to prevent and collect marine plastic pollution. Environment International, 144, 106067.
• Senarathna, W. G. C. M., Sulaksha, L. G. T., Weerarathna, D. M., Jayathma, W. M. V. A., Gamage, D. G. M. L., Thennakoon, T. M. T. N., ve Perera, M. D. V. (2023). Paper recycling for a sustainable future: Global trends. J. Res. Technol. Eng., 4(3), 169–186.
• Şenel, Ö. (2023). Geri dönüşüm kutusu kullanımının zorunlu tutulmasının yeşil tüketim ve geri dönüşüm davranışları üzerindeki etkisi: Akademik personeller üzerine bir araştırma. Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 15(3), 219–228.
• World Bank. (t.y.). What a waste: Trends in solid waste management. https://datatopics.worldbank.org/what-a-waste/trends_in_solid_waste_management.html
• (27 Haziran 2025 tarihinde erişilmiştir)
• Yaşa, H. (2022). Çevre(cilik) hareketi olarak sosyal medyada sıfır atık hareketi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 49, 212–230.
• Zhan, M. X. (2022). Sustainable consumption and the well-being dividend: Insights from the zero-waste movement in Chinese cities. Sustainability: Science, Practice and Policy, 18(1), 731–748.