Managerial Roles in Hotel Management: A Qualitative Study Based on the Cognitive Structures of Top-Level Managers

Yıl 2025, Cilt: 2 Sayı: 50, 1 - 27, 04.01.2026

Birsel Tepebaşı , Bilsen Bilgili

https://doi.org/10.35343/kosbed.1832460

Öz

Top-level hotel managers’ roles in 5-star hotel organizations in Istanbul were examined qualitatively by employing cognitive mapping method with reference to Mintzberg’s (1973) managerial roles. The study collected data from six top level managers via the Laddering Interview Technique; and the data generated through the cognitive maps were analyzed by using the Decision Explorer 3.3.0 software. Findings suggest that top level hotel managers assume all of Mintzberg's interpersonal, information and decisional roles, and while the leadership role was found to be the most prominent role, the figurehead role has emerged as an important role in relation to the strategic management of corporate image and professional networks. New roles, which go beyond Mintzberg's original typology, have also been established based on the needs of contemporary hotel management. It was concluded that hotel management roles are consistent with the theoretical framework however evolve as a result of sector specific characteristics and dynamics.

Anahtar Kelimeler

Mintzberg’s Managerial Roles , Top-Level Hotel Managers , Cognitive Mapping , Laddering Interview Technique , Hotel Management.

Otel İşletmeciliğinde Yönetsel Roller: Üst Düzey Yöneticilerin Bilişsel Yapılarına Dayalı Nitel Bir Araştırma

Öz

Bu araştırma, İstanbul'daki beş yıldızlı otel işletmelerinde görev yapan üst düzey yöneticilerin Mintzberg'in (1973) yönetsel rolleri çerçevesinde üstlendikleri rolleri bilişsel haritalama yöntemi kullanarak analiz etmeyi amaçlamaktadır. Nitel durum çalışması olarak tasarlanan araştırmada, 6 üst düzey yöneticiyle basamaklı görüşme tekniği kullanılarak veri toplanmış, elde edilen bilişsel haritalar Decision Explorer 3.3.0 programı ile analiz edilmiştir.
Araştırma bulguları, üst düzey otel yöneticilerinin Mintzberg'in tanımladığı kişiler arası, bilgilendirici ve karar verici rollerin çoğunu aktif olarak üstlendiğini göstermektedir. Liderlik rolü en önemli rollerden biri olarak belirginleşirken, temsil rolü kurumsal imaj yönetimi ve profesyonel ağ geliştirme boyutlarında stratejik bir sorumluluk alanı olarak kavramsallaştırılmaktadır. Ayrıca, modern otel işletmeciliğinin gereklilikleri doğrultusunda Mintzberg'in klasik tipolojisinin ötesinde yeni roller tanımlanmıştır.
Araştırma sonuçları, otel işletmeciliğindeki yönetsel rollerin teorik çerçeveyle tutarlılık gösterirken, sektörün kendine özgü dinamikleri doğrultusunda evrimleştiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Mintzberg Yönetici Rolleri , Üst Düzey Otel Yöneticileri , Bilişsel Haritalama , Basamaklı Görüşme Tekniği , Otel İşletmeciliği.

Etik Beyan

Araştırmanın yürütülebilmesi için, araştırmaya başlamadan önce Kocaeli Üniversitesi Sosyal ve Beşerî Bilimler Etik Kurulu’ndan (19.06.2025, 2025/09) etik kurul ve kurum izni alınmıştır.

Destekleyen Kurum

Bu çalışma mali olarak desteklenmemiştir.

Kaynakça

• Abat, E. (2010). Eği̇ti̇m Yöneti̇mi̇ Uzmanlarinin Okul Yöneti̇ci̇leri̇ni̇n Yeterli̇kleri̇ne İ̇li̇şki̇n Zi̇hi̇nsel Modelleri̇. (Yüksek Lisans Tezi). Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kocaeli.
• Akoğlan-Kozak, M. (2016). Otellerde Yönetim. Ankara: Detay Yayıncılık.
• Alexander, L. D. (1979). The effect level in the hierarchy and functional area have on the extent Mintzberg's roles are required by managerial jobs. Academy of Management Proceedings, 1, 186-189. https://doi.org/10.5465/ambpp.1979.4975967 .
• Altun, F. (2021). Turizm Öğrencilerinin Girişimcilik Niyetlerinin Önündeki Algıladıkları Engellere Yönelik Karşılaştırılmalı Bir Bilişsel Haritalama Araştırması. (Yüksek Lisans Tezi). Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kocaeli.
• Ambrosini, V., & Bowman, C. (2005). Reducing causal ambiguity to facilitate strategic learning. Management Learning, 36(4), 493-512. https://doi.org/10.1177/135050760505814
• Andersson, R., & Liliegren, L. (2005). The Role of Micro Business Managers: A Replication of Mintzberg's Study on "The Nature of Managerial Work. (Yüksek Lisans Tezi). Jönköping University, İşletme Yönetimi, İsveç.
• Arnaldo, M. J. (1981). Hotel general managers: A profile. Careers in Hospitality, 22(3), 53-56. https://doi.org/10.1177/001088048102200313
• Atasoy, G. (2007). Using Cognitive Maps For Modeling Project Success. (Yüksek Lisans Tezi). Orta Doğu Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
• Axelrod, R. (1976). Structure of decision: The cognitive maps of political elites. Princeton, NJ: Princeton University Press. https://doi.org/10.2307/1955121
• Baltacı, A. (2017). Nitel veri analizinde Miles-Huberman modeli. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(1), 1-15.
• Başarangil, İ. (2016). Mintzberg'in yönetsel rollerinin yönetici düzeyinde değerlendirilmesi kapsamında bir örnek olay incelemesi. Balkan Sosyal Bilimler Dergisi, 5(10), 156-173.
• Bourne, H., & Jenkins, M. (2005). Eliciting managers' personal values: An adaptation of the laddering interview method. Organizational Research Methods, 8(4), 410-428. https://doi.org/10.1177/1094428105280118
• Buhalis, D., & Law, R. (2008). Progress in information technology and tourism management: 20 years on and 10 years after the Internet—The state of eTourism research. Tourism Management, 29(4), 609–623. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2008.01.005
• Burgaz, B. (1997). Managerial roles approach and the prominent study of Henry Mintzberg and some empirical studies upon the principals work. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13, 9-20.
• Cerit, Y. (2001). Bilgi Toplumunda İlköğretim Okulu Müdürlerinin Rolleri. (Doktora Tezi). Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bolu.
• Chareanpunsirikul, S., & Wood, R. C. (2002). Mintzberg, managers and methodology: Some observations from a study of hotel general managers. Tourism Management, 23(5), 551-556. https://doi.org/10.1016/S0261-5177(02)00016-X
• Clarke, I., & Mackaness, W. (2001). Management 'intuition': An interpretative account of structure and content of decision schemas using cognitive maps. Journal of Management Studies, 38(2), 147-172. https://doi.org/10.1111/1467-6486.00232
• Cossette, P. (2002). Analysing the thinking of F.W. Taylor using cognitive mapping. Management Decision, 40(2), 168-182. https://doi.org/10.1108/00251740210422848
• Çevik, M. S. (2022). Eğitim yöneticilerinin yönetsel rolleri ve kullandıkları güç kaynakları üzerine kavramsal bir inceleme. Academic Social Studies, 6(22), 45-62. https://doi.org/10.31455/asya.1140356
• Çömlekçioğlu, M. E. (2022). Kuşaklar Arasındaki Yönetme ve Yönetilme Farklılıkları: Turizm Çalışanlarına Yönelik Bir Çalışma. (Yüksek Lisans Tezi). Antalya bilim Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Antalya.
• Daft, R. L. (2021). Organization theory and design (13th ed.). Boston, MA: Cengage Learning.
• Dann, D. (1990). The nature of managerial work in the hospitality industry. International Journal of Hospitality Management, 9(4), 319-334. https://doi.org/10.1016/0278-4319(90)90039-Z
• Dann, D. T. (1991). Strategy and managerial work in hotels. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 3(2), 23–25. https://doi.org/10.1108/09596119110143451
• Decision Explorer® User's Guide. (2017). Decision Explorer® User's Guide and Online Reference Manual. https://banxia.com/pdf/de/deguide.pdf
• Dessler, G. (2014). Fundamentals of human resource management (3rd ed.). Pearson Education.
• Eden, C. (1988). Cognitive mapping. European Journal of Operational Research, 36(1), 1-13. https://doi.org/10.1016/0377-2217(88)90002-1
• Eden, C., & Ackermann, F. (2004). Cognitive mapping expert views for policy analysis in the public sector. European Journal of Operational Research, 152(3), 615-630. https://doi.org/10.1016/S0377-2217(03)00061-4
• Fuglseth, A. M., & Gronhaug, K. (2002). Theory-driven construction and analysis of cause maps. International Journal of Information Management, 22(5), 357-376. https://doi.org/10.1016/S0268-4012(02)00030-0
• Genç, N. (2012). Yönetim ve organizasyon: Çağdaş sistemler ve yaklaşımlar (4. Baskı). İstanbul: Seçkin Yayıncılık.
• Goodier, C. I., & Soetanto, R. (2013). Building future scenarios using cognitive mapping. Journal of Maps, 9(2), 203-217. https://doi.org/10.1080/17445647.2013.770997
• Griffin, R. W. (2015). Management (12th ed.). Boston, MA: Cengage Learning.
• Grover, V., Jeong, S. R., Kettinger, W. J., & Lee, C. C. (1993). The chief information officer: A study of managerial roles. Journal of Management Information Systems, 10(2), 107-130. https://doi.org/10.1080/07421222.1993.11518002
• Grunert, K. G., & Sorensen, E. (1996). Perceived and actual key success factors: A study of the yoghurt market in Denmark, Germany and the United Kingdom. (Working Paper No. 40). The Aarhus School of Business.
• Hales, C., & Nightingale, M. (1986). What are unit managers supposed to do? A contingent methodology for investigating managerial role requirements. International Journal of Hospitality Management, 5(1), 3-11. https://doi.org/10.1016/0278-4319(86)90046-0
• Hancock, B., Ockleford, E., & Windridge, K. (2006). An introduction to qualitative research. National Institute for Health Research.
• Hinkle, D. (1965). The change of personal constructs from the viewpoint of a theory of construct implications. (Unpublished PhD thesis). Ohio State University, Columbus, OH.
• Hjortso, C. N., Christensen, S. M., & Tarp, P. (2005). Rapid stakeholder and conflict assessment for natural resource management using cognitive mapping: The case of Damdoi Forest Enterprise, Vietnam. Agriculture and Human Values, 22(2), 149-167. https://doi.org/10.1007/s10460-004-8275-z
• Jenkins, M. (1994). A methodology for creating and comparing strategic causal maps. (Working Paper SWP 23/94). Cranfield University, Cranfield. https://doi.org/10.1111/j.1540-5915.2006.00124.x
• Johnson, R. D., & Lipp, A. (2007). Cognitive mapping: A process to support strategic planning in an academic department. Group Decision and Negotiation, 16(1), 43-60. https://doi.org/10.1007/s10726-006-9031-0
• Kalburan, Ç., Aydın, O., & Haşıloğlu, S. B. (2018). İnternetten alışveriş faktörleri modelinin oluşturulması ve bilişsel haritalama tabanlı karar verme. Tüketici ve Tüketim Araştırmaları Dergisi, 10(1), 79-100.
• Kelly, G. A. (1991). The psychology of personal constructs (Vol. 1). London: Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203405970
• Kıran, F., & Çetinkaya-Bozkurt, Ö. (2021). Mintzberg'in yönetici rolleri modeli kapsamında iş ilanlarının analizi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 17(2), 370-396. https://doi.org/10.17130/ijmeb.808332
• Koçel, T. (2020). İşletme yöneticiliği (18. Baskı). İstanbul: Beta Basım.
• Korenini, B. (2012). Conducting consistent laddering interviews using CLAD. Metodološki Zvezki, 9(2), 155-174.
• Koyuncu, M., & Yılmaz, İ. (2002). Nevşehir'de faaliyet gösteren otel işletmeleri yöneticilerinin profilinin belirlenmesine yönelik bir inceleme. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 13(1), 56-62.
• Laukkanen, M. (1994). Comparative cause mapping of organizational cognitions. Organization Science, 5(3), 322-343. https://doi.org/10.1287/orsc.5.3.322
• Law, R., & Jogaratnam, G. (2005). A study of hotel information technology applications. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 17(2), 170–180. https://doi.org/10.1108/09596110510582369
• Ley, D. A. (1980). The effective GM: Leader or entrepreneur? Cornell Hotel and Restaurant Administration Quarterly, 21(3), 66-67. https://doi.org/10.1177/001088048002100316
• Markoczy, L. (1994). Modes of organizational learning: Institutional change and Hungarian joint ventures. Stanford, CA: Stanford University Press.
• Martin, W. J., & Willower, D. J. (1981). The managerial behavior of high school principals. Educational Administration Quarterly, 17(1), 69-90. https://doi.org/10.1177/0013161X8101700105
• Mavi, D. (2020). Yönetici Rolleri, Örgüt İklimi Ve Duygusal Emek Arasındaki İlişkilere Yönelik Öğretmen Görüşleri. (Doktora Tezi). Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
• Met, Ö. L. (2016). Turizm/Ağırlama İşletmelerinde Yöneticilik. Ankara: Detay Yayıncılık.
• Mintzberg, H. (1973). The nature of managerial work. New York: Harper Collins Publisher, Inc.
• Nebel, E. C., III, & Ghei, A. (1993). A conceptual framework of the hotel general manager's job. Hospitality Research Journal, 17(1), 27–37. https://doi.org/10.1177/10963480930160030
• Nobakht Ramezani, Z., Khabiri, M., Mahdi Alvani, S., & Tondnevis, F. (2011). Use of Mintzberg's model of managerial roles to evaluate sports federations managers of Iran. Middle-East Journal of Scientific Research, 10(5), 559-564.
• Özen, Ü., & Ülengin, F. (2001). Analyzing strategic thoughts of corporations based on cognitive map. The 19th International Conference of The System Dynamics Society, Atlanta, Georgia.
• Pearson, C. A. L., & Chatterjee, S. R. (2003). Managerial work roles in Asia: An empirical study of Mintzberg's role formulation in four Asian countries. Journal of Management Development, 22(7-8), 694-707. https://doi.org/10.1108/02621710310487864
• Pyrko, I., & Dorfler, V. (2018). Using causal mapping in the analysis of semi-structured interviews. Academy of Management Proceedings, 2018(1), 14348. https://doi.org/10.5465/AMBPP.2018.14348abstract
• Rüzgar, N., & Kurt, M. (2013). Yöneticiler aslında ne yapar? Yönetici rolleri hakkında Bursa merkezli işletmelerde bir araştırma. İşletme Araştırmaları Dergisi, 5(4), 35-49.
• Şahin, Ş. Ö., Ülengin, F., & Ülengin, B. (2006). A Bayesian causal map for inflation analysis: The case of Turkey. European Journal of Operational Research, 175(2), 1268-1284. https://doi.org/10.1016/j.ejor.2005.06.036
• Tegarden, D., & Sheetz, S. (2003). Group cognitive mapping: A methodology and system for capturing and evaluating managerial and organizational cognition. Omega, 31(2), 113-125. https://doi.org/10.1016/S0305-0483(03)00018-5
• Tepebaşı, B. (2021). Turizm Öğrencilerinin Toksik Liderlik Algıları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Bilişsel Haritalama Araştırması. (Yüksek Lisans Tezi). Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kocaeli.
• Terzioğlu, C. (2019). İlkokullardaki Okul Yöneticilerinin Mintzberg'in Yönetici Rollerini Yerine Getirme Düzeylerinin Hesap Verebilirlik Açısından Değerlendirilmesi. (Yüksek Lisans Tezi). Bursa Uludağ Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bursa.
• Tok, T. N., & Doğan, H. (2019). Yönetici rolleri, örgüt iklimi ve duygusal emek arasındaki ilişkilerin öğretmen görüşlerine göre incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 34(1), 132-145.
• Tolman, E. C. (1948). Cognitive maps in rats and men. Psychological Review, 55(4), 189-208. https://doi.org/10.1037/h0061626
• Vangen, S., & Huxham, C. (2011). The tangled web: Unraveling the principle of common goals in collaborations. Journal of Public Administration Research and Theory, 22(4), 731-760.
• Walsh, J. P. (1995). Managerial and organizational cognition: Notes from a trip down memory lane. Organization Science, 6(3), 280-321. https://doi.org/10.1287/orsc.6.3.280
• Welch, A. B. (2002). Temperament and competence in the managerial roles of nursing education administrators in the North Carolina Community College System. (Doktora Tezi). North Carolina State University, Graduate Faculty, ABD.
• Yavaş, A. (2009). Strateji Geliştirmede Bilişsel Haritalama Yönteminin Kullanılması: Bir Uygulama. (Doktora Tezi). Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kocaeli.
• Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.