Yapay Zekâ Kullanım Politikası

Genel İlkeler

Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Uluslararası Sanat ve Tasarım Dergisi, yapay zekâ teknolojilerinin bilimsel araştırma, akademik yazım ve sanatsal üretim süreçlerindeki gelişimini dikkate almakta; bu teknolojilerin kullanımında bilimsel özgünlük, şeffaflık, hesap verebilirlik ve yayın etiği ilkelerini esas almaktadır.

Derginin yapay zekâ kullanım politikası, Committee on Publication Ethics (COPE), International Committee of Medical Journal Editors (ICMJE) ve World Association of Medical Editors (WAME) tarafından ortaya konulan bilimsel yayıncılık ilkeleri dikkate alınarak oluşturulmuştur.

Yapay zekâ destekli araçların kullanımı, araştırmanın bilimsel doğruluğunu, özgünlüğünü ve etik bütünlüğünü zedelememeli; insan araştırmacıların bilimsel değerlendirme ve karar verme sorumluluğunun yerini almamalıdır.

Yazarların Yapay Zekâ Kullanımına İlişkin Sorumlulukları

Yazarlar, çalışmalarının hazırlanmasında yapay zekâ destekli araçlardan yararlanabilirler. Ancak bu araçların kullanımı, araştırmanın bilimsel özgünlüğünü, akademik niteliğini ve etik uygunluğunu olumsuz etkilememelidir.

Yapay zekâ araçları; dil ve anlatım düzenleme, çeviri, veri işleme, analiz, görselleştirme ve araştırmayı destekleyici diğer işlemlerde kullanılabilir. Bununla birlikte, elde edilen içeriklerin doğruluğunun, güvenilirliğinin ve bilimsel uygunluğunun kontrol edilmesi yazarların sorumluluğundadır.

Yazarlar, yapay zekâ tarafından üretilen veya düzenlenen içeriklerin hatalı, eksik, yanıltıcı, önyargılı ya da gerçekte var olmayan kaynaklar içerebileceğini dikkate almalı; kullanılan tüm bilimsel kaynakları doğrulamalıdır.

Yapay zekâ araçları yazar veya ortak yazar olarak gösterilemez. Çalışmanın bilimsel içeriğine, kullanılan verilere, bulgulara, yorumlara ve etik uygunluğuna ilişkin sorumluluk yazarlara aittir.

Yapay Zekâ Kullanımının Beyan Edilmesi

Yazarlar, makalenin hazırlanmasında üretken yapay zekâ araçlarından yararlanmaları durumunda kullanılan aracın adını, kullanım amacını ve kapsamını açık biçimde beyan etmelidir.

Yapay zekâ kullanımının araştırma yöntemine, veri analizine, bulguların oluşturulmasına, görselleştirmeye veya içerik üretimine doğrudan katkı sağladığı durumlarda bu kullanımın ilgili yöntem bölümünde açıklanması gerekmektedir.

Yalnızca yazım, dil bilgisi ve imla denetimi amacıyla kullanılan geleneksel otomatik düzeltme araçlarının ayrıca beyan edilmesi zorunlu değildir. Bununla birlikte, üretken yapay zekâ aracılığıyla gerçekleştirilen kapsamlı metin düzenlemeleri, çeviriler ve içerik üretimine yönelik işlemler beyan edilmelidir.

Yapay zekâ kullanımının beyan edilmesi, çalışmanın bilimsel değerlendirme sürecinde tek başına olumlu veya olumsuz bir karar gerekçesi olarak kabul edilmez.

Sanat ve Tasarım Araştırmalarında Yapay Zekâ Kullanımı

Dergi, sanat ve tasarım disiplinlerinde yapay zekânın araştırma, tasarım geliştirme, görsel üretim, sanatsal uygulama ve yaratıcı süreçlerde kullanılabileceğini kabul etmektedir.

Yapay zekâ destekli görsel, tasarım, animasyon, müzik, dijital sanat ürünü ve benzeri içeriklerin araştırma kapsamında kullanılması durumunda, bu içeriklerin üretim süreci ve yapay zekânın katkısı açık biçimde belirtilmelidir.

Yapay zekâ aracılığıyla oluşturulan veya değiştirilen görsel ve işitsel materyallerin araştırma bulgularını yanıltıcı biçimde yansıtmaması, eser sahipliği konusunda yanlış izlenim oluşturmaması ve üçüncü kişilerin fikrî mülkiyet haklarını ihlal etmemesi gerekmektedir.

Yapay zekâ kullanımının doğrudan araştırma konusu olduğu çalışmalarda kullanılan araçlar, üretim süreçleri ve yöntemsel tercihler, araştırmanın bilimsel olarak değerlendirilebilmesine olanak sağlayacak açıklıkta sunulmalıdır.

Hakemlerin ve Editörlerin Yapay Zekâ Kullanımı

Hakemler ve editörler, değerlendirme süreçlerinde bilimsel tarafsızlığı, gizliliği ve akademik sorumluluğu korumakla yükümlüdür.

Değerlendirme sürecindeki makaleler, yazarların açık izni olmaksızın gizliliğin güvence altına alınamadığı yapay zekâ sistemlerine yüklenemez. Bu kapsamda yayımlanmamış araştırma verileri, görseller, hakem raporları ve diğer gizli belgeler korunmalıdır.

Hakemler, bilimsel değerlendirme ve karar verme sorumluluğunu yapay zekâ sistemlerine devredemez. Hakem raporlarının bilimsel içeriğinden ve değerlendirme sonuçlarından ilgili hakemler sorumludur.

Editörler, yapay zekâ destekli araçlardan yararlandıkları durumlarda değerlendirme süreçlerinin gizliliğini ve tarafsızlığını korumakla yükümlüdür. Makalenin kabulüne veya reddine ilişkin nihai karar, insan editörler tarafından verilir.

Bilimsel Özgünlük, Telif Hakları ve Etik Sorumluluk

Yapay zekâ destekli araçların kullanımı, yazarları bilimsel araştırma ve yayın etiğine ilişkin sorumluluklarından muaf tutmaz.

Yapay zekâ aracılığıyla üretilen metin, görsel, tasarım, veri, kod ve diğer içeriklerin kullanımı sırasında intihal, veri uydurma, veri çarpıtma, yanıltıcı görsel düzenleme ve telif hakkı ihlallerinden kaçınılmalıdır.

Yazarlar, çalışmalarında kullanılan yapay zekâ destekli içeriklerin doğruluğunu kontrol etmek, gerekli kaynak gösterimini yapmak ve ilgili fikrî mülkiyet haklarına ilişkin yükümlülükleri yerine getirmekle sorumludur.

Yapay Zekâ Kullanımına İlişkin Etik İhlaller

Yapay zekâ kullanımının gizlenmesi, yapay zekâ tarafından oluşturulan içeriklerin yanıltıcı biçimde sunulması, gerçekte var olmayan kaynakların kullanılması veya araştırma bulgularının yapay zekâ aracılığıyla çarpıtılması gibi durumlar, bilimsel yayın etiği açısından değerlendirilir.

Bu tür durumlarda ihlalin niteliği ve etkisi dikkate alınarak yazarlardan açıklama veya düzeltme talep edilebilir; gerekli görülmesi hâlinde çalışma reddedilebilir.

Yayımlanmış makalelerde sonradan tespit edilen etik sorunlar, derginin Etik İlkeler ve Yayın Politikası doğrultusunda incelenir ve uygun yayın sonrası işlemler uygulanır.

Yapay Zekâ Kullanım Beyanı

Yazarlar, makale hazırlama ve araştırma süreçlerinde üretken yapay zekâ araçlarından yararlanmaları durumunda, bu kullanımı derginin Yapay Zekâ Kullanım Politikası doğrultusunda beyan etmekle yükümlüdür.

Bu kapsamda yazarlar, makale başvurusu sırasında Yapay Zekâ Kullanım Beyanı formunu doldurmalı ve kullanılan yapay zekâ aracının adını, kullanım amacını ve kapsamını açıkça belirtmelidir.