Analysis of the Relationship between High School Students' Social Media Addictions and Academic Motivation

Yıl 2025, Cilt: 7 Sayı: 2, 103 - 119, 30.12.2025

Ramazan Karaca , Abdullah Cetin

Öz

The aim of research is to determine the social media addiction levels and academic motivation levels of high school students and to determine the relationship between them. The relational screening model was used in the research. While the universe of the research consists of high school students in the Onikişubat district of Kahramanmaraş in 2023-2024 academic year, the sample consists of 602 students studying in a school in the district. Descriptive statistics were conducted using the SPSS 27.0 statistical software in the analysis of the research data. Additionally, the Pearson Correlation coefficient was calculated to determine the relationship between the social media addiction and academic motivation levels of high school students, and multiple regression analysis was performed to determine whether the social media addiction levels of students predict the level of academic motivation. The results of the study indicate that the students have a low level of social media addiction, despite their moderate level of academic motivation. It was determined that there was a negative, low level and significant relationship between social media addiction and academic motivation. The sub-dimensions of the social media addiction scale significantly explain approximately 6 percent of the variance in the total academic motivation score.

Anahtar Kelimeler

Academic Motivation , Addiction , Adolescent , Social Media

Lise Öğrencilerinin Sosyal Medya Bağımlılıkları ile Akademik Güdülenme Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Bu araştırmanın amacı, lise öğrencilerinin sosyal medya bağımlılık ve akademik güdülenme düzeylerini belirleyerek bu iki değişken arasındaki olası ilişkiyi tespit etmektir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel model kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini 2023-2024 eğitim öğretim yılında Kahramanmaraş’ın Onikişubat ilçesinde liselerde okuyan öğrenciler oluştururken örneklemini aynı ilçede liselerde öğrenim gören 602 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada veriler Sosyal Medya Bağımlılık Ölçeği ve Akademik Güdülenme Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Araştırma verilerinin analizinde SPSS 27.0 istatistik paket programı kullanılarak betimsel istatistik yapılmıştır. Ayrıca lise öğrencilerinin sosyal medya bağımlılıkları ile akademik güdülenme düzeyleri arasındaki olası ilişkiye belirlemek için Pearson Korelasyon katsayısı hesaplanmış, öğrencilerin sosyal medya bağımlılık düzeylerinin akademik güdülenme düzeyini yordayıp yordamadığını tespit etmek için ise çoklu regresyon analizi yapılmıştır. Araştırmanın sonucunda öğrencilerin sosyal medya bağımlılıklarının düşük düzeyde olduğu, akademik güdülenmelerinin ise orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Sosyal medya bağımlılığı ile akademik güdülenme arasında negatif yönde, düşük seviyede ve anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Sosyal medya bağımlılığı akademik güdülenme toplam puanındaki varyansın yaklaşık % 6’sını anlamlı bir şekilde açıklamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Akademik Güdülenme , Bağımlılık , Ergen , Sosyal Medya

Kaynakça

• Aktan, E. (2018). Üniversite öğrencilerinin sosyal medya bağımlılık düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. Erciyes İletişim Dergisi, 5(4), 405-421.
• Alemdağ, C., Öncü, E. ve Yılmaz, A. K. (2014). Beden eğitimi öğretmeni adaylarının akademik motivasyon ve akademik öz-yeterlikleri. Hacettepe Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 25(1), 23-35.
• Babacan, M. E. (2016). Sosyal medya kullanım alanları ve bağımlılık ilişkisi. Addicta: The Turkish Journal on Addictions, 3(1), 7-28.
• Balcı, Ş. ve Baloğlu, E (2018). Sosyal medya bağımlılığı ile depresyon arasındaki ilişki: Üniversite gençliği üzerine bir saha araştırması. Galatasaray Üniversitesi İletişim Dergisi, 29(1), 209-234.
• Bandura, A. (1997). Self efficacy: The exercise of control. W. H. Freeman and Company.
• Başbayram, R. (2021). Üniversite öğrencilerinin sosyal medya bağımlılığı üzerine bir araştırma: Sakarya Üniversitesi örneği [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Sakarya Üniversitesi.
• Bayrakdaroğlu, Y., Türkmen, M. U. ve Öntürk, Y. (2023). Üniversite öğrencilerinin sosyal medya bağımlılık ve yaşam doyum düzeyi arasındaki ilişkinin incelenmesi. Akdeniz Spor Bilimleri Dergisi, 6(4), 1209-1222.
• Bozanoğlu, İ. (2004). Akademik Güdülenme Ölçeği: Geliştirmesi, Geçerliği, Güvenirliği. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 37(2), 83-98.
• Burrow, A. L. ve Rainone, N. (2017). How many likes did I get? Purpose moderates links between positive social media feedback and self-esteem. J Exp Soc Psychol, 69, 232-236.
• Büyüköztürk, Ş., Köklü, N. ve Çokluk Ö., (2024). Sosyal bilimler için istatistik (28. Baskı). Pegem Yayıncılık.
• Cohen, S. ve Wills, T.A. (1985). Stress, socail support, and the buffering hypothesis. Psychological Bulletin, 98(2) , 310-357.
• Çağlayan M. T. ve Arslantaş H. (2023). Üniversite öğrencilerinde sosyal medya bağımlılığını etkileyen faktörler ve sosyal medya bağımlılığının depresyon ve gelişmeleri kaçırma korkusu ile ilişkisi. Bağımlılık Dergisi. 24(3), 334-348. https://doi.org/10.51982/bagimli.1191206
• Daşlı, Y. ve Baloğlu, A.O. (2020). Sosyal medya bağımlılığı üzerine bir alan araştırması, International Social Mentality and Researcher Thinkers Journal, 6(33), 1229-1239.
• Deci, E. L. ve Ryan, R. M. (1985). Intrinsic motivation and self-determination in human behavior. Springer Science & Business Media.
• Demir, M. K. ve Arı, E (2013). Öğretmen adaylarının akademik güdülenme düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Eğitimde Kuram ve Uygulama 9(3), 265-279.
• Dirik, M., Taşkesen, E., Ekin, İ. ve Alp, D. (2012). Bilişim çağında sanal yaşamın gerçek yaşama yansıması. Batman Üniversitesi Yaşam Bilimleri Dergisi, 1(2), 211-223.
• Eccles, J. S. ve Wigfield, A.(2002). Motivational beliefs, values, and goals. Annuel Review of Psychology, 53(1), 109-132
• Eggen, P. ve Kauchak, D. (2012). Educational psychology: Windows on classrooms. Person.
• Erdemir, N. (2022). Ortaokul öğrencilerinin sosyal medya bağımlılığı, yalnızlık ve iyi oluş arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi.
• Franziska, D., Manfred, H. ve Stefan, F. (2007). Individual values, learning routines and academic procrastination. British Journal of Educational Psychology, 77(4), 893-906.
• Grunschel, C., Schwinger, M., Steinmay, R. ve Fries, S. (2016). Effects of using motivational regulation strategies on students academic procrastination, academic performance and well-being. Leaning and İndividual Differences, 49, 162-170.
• Gökbulut, B. ve Bilen, H. (2024). Üniversite öğrencilerinin sosyal medya bağımlılığı ile depresyon, anksiyete ve stres arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 14(1), 66-75. https://doi.org/10.5961/higheredusci.1326038
• Gökdemir, S. ve Uğur, İ. (2020). Sosyal medya kullanımının akademik güdülenme davranışı üzerine etkisi: turizm eğitimi alan üniversite öğrencileri üzerine bir çalışma. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 8(3), 2110-2131.
• Groeneveld, R. A. ve Meeden, G. (1984). Measuring skewness and kurtosis. Journal of the Royal Statistical Society Series D: The Statistician, 33(4), 391-399.
• Güney, M. ve Taştepe, T. 2020). Ergenlerde sosyal medya kullanımı ve sosyal medya bağımlılığı. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi (ASBD), 9(2), 183-190.
• Hopkins, K. D. ve Weeks, D. L. (1990). Tests for normality and measures of skewness and kurtosis: Their place in research reporting. Educational and psychological measurement, 50(4), 717-729.
• Karasar, N. (1999). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar- İlkeler- Teknikler. (10. Baskı). Nobel Yayın Dağıtım.
• Karataş, H. ve Erden, M. (2012). Akademik motivasyon ölçeğinin dilsel eşdeğerlik, geçerlik ve güvenirlik çalışması. E-Journal of New World Sciences Academy, 7(4), 983-1003.
• Kongül, R. (2022). Akademik motivasyonu etkileyen faktörler: çevrimiçi öğrenmede öğrenci engelleri [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Erciyes Üniversitesi.
• Kumcağız, H., Özdemir, T. ve Demir, Y. (2019). Ergenlerde sosyal medya kullanımının akademik başarı ve arkadaşlık ilişkilerine etkisi. International Journal of Social Science Research, 8(2), 1-17.
• Kurt, R. T. (2024). Lise öğrencilerinin sosyal medya bağımlılığı ve şiddet eğilimi ilişkisi: spor lisesi öğrencileri üzerine bir çalışma [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Selçuk Üniversitesi.
• Locke, E. A. ve Latham, G. P. (2002). Building a practically useful theory of goal setting and task motivation: A35- year odyssey. American Psychologist, 57(9), 705-717.
• Makhabbat, A., Çoklar, A. N. ve Gündüz, Ş. (2018). Eğitim araştırmasına yönelik tutum ile akademik güdülenme ve akademik özyeterlik arasındaki ilişki. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(1), 786-801
• Maslach, C. ve Leiter, M.P. (2016). Burnuot: A brief history and what to do about it. John Wiley & Sons.
• Mollaoğlu, M., Hastaoğlu, F., Başer, E. ve Mollaoğlu, S. (2019). Sağlık hizmetleri meslek yüksekokulu öğrencilerinin sosyal medya kullanım özellikleri ve tutumlarının incelenmesi. Uluslararası Bilimsel Araştırmalar Dergisi (IBAD), 4(2), 157-166.
• Özdemir, Ö. (2024). İmam hatip lisesi öğrencilerinde sosyal medya bağımlılığı ile akademik güdülenme ve akademik başarı arasındaki ilişki. Marife Dini Araştırmalar Dergisi, 24(1), 188-215.
• Özdemir, Z. (2019). Üniversite öğrencilerinde sosyal medya bağımlılığı. Beykoz Akademi Dergisi, 7(2), 91-105. https://doi.org/10.14514/byk.m.26515393.2019.7/2.91-105
• Pintrich, P. R. ve Schunk D. H. (2002). Motivation in eduacation: Theory, research and applications. Upper Saddle River, NJ: Prentice Hall.
• Ryan, R. ve Deci, E. (2000). Self-deteremination theory and the facilitation of ıntrinsic motivation, social developments and well-being. American Psychologist, 55(1), 68-78.
• Saracaloğlu, P. D. A. S. (2008). Lisansüstü öğrencilerin akademik güdülenme düzeyleri, araştırma kaygıları ve tutumları ile araştırma yeterlikleri arasındaki ilişki. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(2), 179-208.
• Shah, J., Das, P., Muthiah, N. ve Milanaik, R. (2019). New age technology and social media: adolescent psychosocial implications and the need for protective measures. Current Opinion in Pediatrics. 31(1), 148-156.
• Tavşancıl, E. (2002). Tutumların ölçülmesi ve SPSS ile veri analizi. Nobel Yayıncılık.
• Teyfur, M. Akpunar, B. Safalı, S. ve Ercengiz, M. (2017). Eğitim fakültesi öğrencilerin akademik erteleme davranışları ile sosyal medya bağımlılığı arasındaki ilişkinin farklı değişkenler açısından incelenmesi. Turkish Studies, 12(33), 625-640.
• Tinto, V. (1993). Leaving college: Rethinking the causes and cures of student attrition (2nd Ed.). University of Chicago Press.
• Treadway, M. T. ve Zald, D. H. (2011). Reconsidering anhedonia in depression: Lessons from translational neuroscience. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 35(3), 537- 555
• Tucker, C. M., Zayco, R. A., Herman, K. C., Reinke, W. M., Trujillo, M., Carraway, C. ve Wallack, C. (2002). Teacher and child variables as predıctors of academic engagement among low-income african american children. Psychology in the School, 39(4), 477-488.
• Tutgun Ünal, A. (2015). Sosyal medya bağımlılığı: Üniversite öğrencileri üzerine bir araştırma [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Marmara Üniversitesi.
• Tutgun Ünal, A., ve Deniz, L. (2015). Development of the Social Media Addiction Scale. AJIT-e: Academic Journal of Information Technology, 6(21), 52-68.
• Ünal, M. (2013). Lise öğrencilerinin akademik güdülenme düzeylerinin bazı değişkenler açısından yordanması. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
• Vallerand, R. J., Pelletier, L. G., Blais, M. R. Briere, N. M., Sene-Cal, C. ve Vevallieres, E. F. (1992). The academic motivation scale: a measure of intrinsic, extrinsic, and amotivation in education. Educational and Psychological Measurement, 52(4), 1003-1017.
• Vallerand, R., Pelletier, L., Blais, M., Briere, N., Senecal, C. ve Vallieres, E. (1993). On the assessment of intrinsic, extrinsic, and amotivation in education: Evidence on the concurrent and construct validity of the academic motivation scale. Educational and Psychological Measurement, 53(1), 159-172.
• Yazıcı, H. ve Altun, F. (2013). Üniversite öğrencilerinin içsel ve dışsal motivasyon kaynakları ile akademik başarıları arasındaki ilişki. The Journal of Academic Social Science Studies, 6(6), 1241-1252.
• Yeşilay (2022). Teknoloji bağımlılığı. https://www.yesilay.org.tr/tr/bagimlilik/teknoloji-bagimliligi adresinden 20 Mart 2025 tarihinde alınmıştır.
• Zimmerman, B. J. (2002). Becoming a self-regulated learner: An overview. Theory into Practice, 41(2), 64-70. https://doi.org/10.1207/s15430421tip4102_2
• Zimmerman, B. J. (2000). Öz düzenlemeye ulaşmak: Sosyal bilişsel bir bakış açısı. M. Boekaerts, PR Pintrich ve M. Zeidner (Ed.), Öz düzenleme el kitabı , 13–39. https://doi.org/10.1016/B978-012109890-2/50031-7