Türkçenin genel sözlüklerinin parçacıl yapısı üzerine bir değerlendirme
Öz
Bu çalışmanın amacı, Türkçe genel sözlüklerin madde düzenlemelerinin (parçacıl yapı) evrensel sözlük ilkelerine göre hazırlanıp hazırlanmadığını araştırmaktır. Bunun için Türkçenin genel sözlükleri arasından amaçlı örnekleme yoluyla belirlenen Türkçe Sözlük ve Misalli Büyük Türkçe Sözlük çalışmanın temel veri havuzunu oluşturmuştur. Bu sözlüklerdeki madde içlerinin gereken niteliklere göre hazırlanıp hazırlanmadığını ortaya çıkarmak için önce 20 maddelik bir kontrol listesi hazırlanmıştır. Sonra sözlüklerden 5 isim, 5 fiil, 3 sıfat, 3 zarf, 3 zamir, 3 edat, 3 ünlem, 3 bağlaçtan oluşan toplam 28 madde incelenmiştir. Yapılan incelemede yirmisekiz maddenin parçacıl yapısı düzenlenirken iyi hazırlanmış bir Türkçe genel sözlüğün en az 237 sözlüksel girdiye sahip olması gerektiği ama Türkçe Sözlük’ün bu sayının %54,43’ünü (129 tane), Misalli Büyük Türkçe Sözlük ise bunun %61,18’ini (145) karşıladığı görülmüştür. Sözlüklerdeki eksiklikler belirlenmiş, bunların giderilme biçimi de örnek beş örnek madde üzerinden gösterilmiştir. Yeni hazırlanacak sözlüklerin, bu beş maddedeki önerilere benzetilerek yazılması sözlükleri evrensel sözlük bilimi ilkelerine uygun hale getirecektir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Arıkan, R. (2013). Araştırma Yöntem ve Teknikleri. 2. Basım. Ankara: Nobel Yayınları.
- Aslan, E. (2020). Sözlükleri oluşturan temel yapılar (terim ve tanım denemeleri), Uluslararası Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, 9 /23, 155-169.
- Böler, T. (2006). Türkçe Sözlük (TDK) ile Örnekleriyle Türkçe Sözlük’ü (MEB) Karşılaştırma Denemesi, Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 1, 101-118.
- Dash, N. S. (2007). The Art Of Lexicography, Muhvic, V. ve Socanac, D. (Editör). Encylopedia of Life Support Systems (s.224-276). Oxford: EoLSS Publishers.
- Doğan, D., M. (2020). Doğan Büyük Türkçe Sözlük -Osmanlıca Yazılışlı -, Ankara: Yazar Yayınları
- Elbir, B. ve Yıldız, H. (2013). Türkçe Öğretiminde Sözlük Kullanımı Ve Sözlükçülük, Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi,11, 249-268.
- Hartmann, R.R.K. & James, G. (1998). Dictionary of Lexicography. London: Routledge.
- Hadebe, S.(2005). Improvıng Dıctıonary Crıtıcısm In Ndebele. Journal O African Lexicogrphy,1-18.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Dilbilim
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
31 Ağustos 2022
Gönderilme Tarihi
21 Mart 2022
Kabul Tarihi
20 Haziran 2022
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2022 Cilt: 19 Sayı: 2
APA
Bekdaş, M., & Baskın, S. (2022). Türkçenin genel sözlüklerinin parçacıl yapısı üzerine bir değerlendirme. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(2), 628-649. https://doi.org/10.33437/ksusbd.1090935
AMA
1.Bekdaş M, Baskın S. Türkçenin genel sözlüklerinin parçacıl yapısı üzerine bir değerlendirme. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2022;19(2):628-649. doi:10.33437/ksusbd.1090935
Chicago
Bekdaş, Müjgan, ve Sami Baskın. 2022. “Türkçenin genel sözlüklerinin parçacıl yapısı üzerine bir değerlendirme”. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 19 (2): 628-49. https://doi.org/10.33437/ksusbd.1090935.
EndNote
Bekdaş M, Baskın S (01 Ağustos 2022) Türkçenin genel sözlüklerinin parçacıl yapısı üzerine bir değerlendirme. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 19 2 628–649.
IEEE
[1]M. Bekdaş ve S. Baskın, “Türkçenin genel sözlüklerinin parçacıl yapısı üzerine bir değerlendirme”, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 19, sy 2, ss. 628–649, Ağu. 2022, doi: 10.33437/ksusbd.1090935.
ISNAD
Bekdaş, Müjgan - Baskın, Sami. “Türkçenin genel sözlüklerinin parçacıl yapısı üzerine bir değerlendirme”. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 19/2 (01 Ağustos 2022): 628-649. https://doi.org/10.33437/ksusbd.1090935.
JAMA
1.Bekdaş M, Baskın S. Türkçenin genel sözlüklerinin parçacıl yapısı üzerine bir değerlendirme. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2022;19:628–649.
MLA
Bekdaş, Müjgan, ve Sami Baskın. “Türkçenin genel sözlüklerinin parçacıl yapısı üzerine bir değerlendirme”. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 19, sy 2, Ağustos 2022, ss. 628-49, doi:10.33437/ksusbd.1090935.
Vancouver
1.Müjgan Bekdaş, Sami Baskın. Türkçenin genel sözlüklerinin parçacıl yapısı üzerine bir değerlendirme. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 01 Ağustos 2022;19(2):628-49. doi:10.33437/ksusbd.1090935