OSMANLI VE CUMHURİYET DÖNEMİ TÜRK TARİHÇİLERİNİN 1789 FRANSIZ DEVRİMİNE YAKLAŞIMLARI

Öz

1789’da meydana gelen Fransız Devrimi kendinden önceki düşünce ve aydınlanma birikiminin tamamlayıcısı; kendinden sonraki devrimler içinde rehber olmuştur. Önce ortaya çıktığı Fransa’da akabinde tüm dünyada hızla yayılan devrim ve kazanımları diğer imparatorlukları etkilediği gibi çok farklı milletleri içinde bulunduran Osmanlı imparatorluğunu da etkilemiştir. Bu etkinin en iyi izlenebildiği alanlardan biri de devrim sonrası süreçte Osmanlı İmparatorluğu ve Cumhuriyet Döneminde kaleme alınan eserler ve bu eserleri ele alan tarihçilerin anlam dünyalarıdır. Fransız Devrimi hakkında yazılan Osmanlı ve Cumhuriyet dönemi eserleri içerik yönünden genellikle devrimin siyasi oluş sürecini ele alan çalışmalardır. Taşıdığı değerler ile dünyayı baştan değiştirecek olan Fransız Devriminin siyasi tarihinin yanında bireyi merkeze alan yapısının değerlendirmesi pek yapılmadığı gözlenen bu çalışmalar tarihçiler perspektifinden bir devrimin yansımasını sunması açısından önem arz etmektedir. Fransız Devriminden sonra ortaya çıkan liberalizm ve muhafazakârlık fikirleri, Osmanlı ve Cumhuriyet aydınlarını etkilemiştir. Fransız Devrimi ile ilgili eserler bu iki temel bağlamda ele alınmış, gelenekçi meşrutiyet anlayışı ile cumhuriyet anlayışının birlikte bazen ebruli sanatı gibi iç içe geçerek günümüze kadar varlıklarını devam ettirmesi tarih yazımında ve devrimin ele alınmasında da kendini göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

• Fransız Devrimi
• Osmanlı İmparatorluğu
• Cumhuriyet Dönemi
• tarihçi

Kaynakça

1. Acar, K. (2008). 1905 Rus Devrimi’nin genel bir değerlendirmesi. Disiplinler arası Çalışmalar Dergisi, 24, 79-99.
2. Afyoncu, E. (2012). Ortaçağ-Yeniçağ Avrupa Tarihi. Anadolu Üniversitesi Yayınları.
3. Ağaoğulları, M. A. (2016). Sokratesten Jakobenlere Batıda Siyasi Düşünceler. İletişim Yayınları.
4. Akçura, Y. (2001). Yeni Türk Devletinin Öncüleri . Kültür Bakanlığı Yayınları.
5. Akın, R. (2001). TBMM Devleti (1920-23). İletişim Yayınları.
6. Akıncı, A. (2016). Milliyetçilik tartışmalarında tarih ve geçmişin rolü: Eric J. Hobsbawm ve Anthony D. Smith’in teorilerinin karşılaştırmalı analizi. İnsan&İnsan Dergisi, 6 (2), 400-423.
7. Akşin, S. (1980). Jön Türkler ve İttihat ve Terakki. İmge Kitabevi.
8. Armaoğlu, F. (1999). 19. Yüzyıl Siyasi Tarihi. Türk Tarih Kurumu Basım Evi.

9. Asker, A. (2014). Kemalist Türkiye'den Nazi Almanyasına Karşılaştırmalı Bakışlar ve Algılar 1929- 1939. Libra Kitap.
10. Ateş, T. (2004). Siyasal Tarih. İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
11. Aydın, T. (2022). Atatürk Döneminde Bürokrasi ve Modernleşme. Palet Yayınları. Konya.
12. Balcı, M., &; Tuzak, M. (2017). Cumhuriyet’in ilk yıllarında nezihe muhiddin özelinde Türk kadınlarının sıyası hakları için mücadelesi. Marmara Üniversitesi Kadın ve Toplumsal Cinsiyet Araştırmaları Dergisi, 1 (1), 43-51.
13. Berkes, N. ( 2002). Türkiye’de Çağdaşlaşma. Yapı Kredi Yayınları.
14. Bey, A. R. (2018). Fransa Büyük İhtilal Tarihi. Ötüken Yayınları.
15. Bozarslan, H. ( 2010). Türkiye Tarihi İmparatorluktan Günümüze. İletişim Yayınları. İstanbul. Burke, E. (2007). Fransız Devriminin hataları. Muhafazakâr Düşünce Dergisi, 3 (11), 9-22.
16. Collingwood, , R. G. (1990). Tarih Tasarımı. Ara Yayıncılık.
17. Çapa, M. (2012). Osmanlı İmparatorluğundan Türkiye Cumhuriyetine geçiş sürecinde Türkiyede tarih öğretiminin tarihçesi. Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakultesi Dergisi, 2 (03), 1-28.
18. Çavdar, T. (1979). 1915-1923 Döneminde New York Times’da yayınlanan Türkiyeye ilişkin haber ve yorumlar. Ülke, 185-205.
19. Çetinkaya, D. (2004). 1908 Osmanlı Boykotu Bir Toplumsal Hareketin Analizi. İletişim Yayınları.
20. Çetinkaya, D. (2024). Osmanlı’yı Müslümanlaştırmak(1909-1914). İletişim Yayınları.
21. Dellaloglu,, B. F. (2020). Poetik ve Politik: Bir Kül Türel Çalışmalar Ansiklopedisi. Timaş Yayınları.
22. Erkan, S. (2008), Fransız İhtilali ve etkileri. Türk Dünya Araştırmaları Dergisi, 177, 130-142.
23. Ersanlı, B. ( 2003). İktidar ve Tarih Türkiye’de “Resmî Tarih” Tezinin Oluşumu (1929-1937). İletişim Yayınları.
24. Ertekin, I. (2024). Napoléon Bonaparte ve İstanbul. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 12 (38), 256-271.
25. Göçgün, Ö. (1987). Namık Kemal. Kültür ve Türizm Bakanlığı Yayınları.
26. Gramsci, A. (1986). Hapishane Defterleri. Onur Yayınları.
27. Hırst, J. (2011). Kısa Avrupa Tarihi. (M. Doğan, Çev.) Say Yayıncılık.
28. Hobsbawn, E. J. (2008). Devrim Çağı Avrupa (1789-1848). (Ş. B. Sina, Çev.) Dost Yayınevi. Hocaoğlu, D. (1998, 07 13). Fransız İhtilali. Zaman, s. 9-26.
29. İnan, A. (2023). Türkiye Cumhuriyeti ve Türk Devrimi. Türk Tarih Kurumu.
30. Kahraman, M. A. (2018). Fransız İhtilali ve Osmanlı İmparatorluğuna etkileri. SDÜ Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 44, 62-79.
31. Kansu, A. (1995). 1908 Devrimi. İletişim Yayınları.
32. Karabekir, K. (2009). İttihat ve Terakki Cemiyeti. Yapı Kredi Yayınları.
33. Karal ve Kral, E. Z. (1940). Halet Efendinin Paris Büyük Elçiliği (1802-1806). İstanbul Üniversitesi Yayınları.
34. Koç, A. K. (2018). İngiliz ve Amerikan Devrimlerine Fransız Devrimi üzerinden bir bakış. Liberal Düşünce Dergisi, 23 (91-92), 53-73.
35. Koç, F., &; Koca, E. (2009). Geleneksel giysi tarzlarının değişimi ve Türk modasının oluşumunda İstanbul. Uluslararası Türk Kültürü Kongresi ve Dünya Konferansı 2167- 2204.https://www.researchgate.net/publication/282613805_Geleneksel_Giysi_Tarzlarinin_Degisimi_ ve_Turk_Modasinin_Olusumunda_Istanbul
36. Kolcu, A. İ. (1979). Ahmet Rasim Matbüat Hatıralarından Muharrir Şair Edip. Kervan Kitapcılık.
37. Kuyaş, A. (2015). Cumhuriyet Kuruluş Öyküsü. Tekno Şirketler Gurubu.
38. Lee, S. J. (2002). Avrupa Tarihinden Kesitler. (S. AKTUR, Çev.). Dost Kitabevi.
39. Lefebvre, G. (2015). Fransız Devrimi. (H. Bucak, Çev.). Hil Yayınları.
40. Lieberman, B. (2016). Korkunç Kader. (D. T. Kurt, Çev.) Heretik Yayınları.
41. Maksudyan, N. ( 2005). Türklüğü Ölçmek. Metis Yayınları.
42. Mann, M. (2012). İktidarın Tarihi I. (Kolektif, Çev.) Phoenix Yayınevi.
43. Mantran, R. (1991). Osmanlı İmparatorluğu Tarihi I. (S. TANİLLİ, Çev.) Say Yayınevi.
44. Mardin, Ş. (1991). Türk Modernleşmesi. İletişim Yayınları.
45. Marx , K., &; Engels, F. (2018,). Komünist Manifesto, Çev. Tanıl Bora,. (B. Tanıl, Çev.) İletişim Yayınları.
46. Merriman, J. (2018). Rönesans’tan Bugüne Modern Avrupa Tarihi . (Ş. Alpagut, Çev.) Say Yayınları.
47. Mizancı , M. M. (2024). Tarih-i Umumi - Genel Dünya Tarihi Cilt: IV Yeniçağ – Yakınçağ, , . (F. Yılmaz, Çev.) Dorlion Yayınları.
48. Nehir, N. (2021). Mehmed Ata Bey’in Erzurum valiliği (1906). Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (28), 661-673.
49. Oral Sander. (1973). Tarihte yöntem. AÜ SBF Dergisi, 28 (4), 59-71.
50. Parla, T. (1989). Ziya Gökalp, Kemalizm ve Türkiye’de Korporatizm. İletişim Yayınları.
51. Parla, T. (1992). Türkiye’de Siyasal Kültürün Resmi Kaynakları, 3.Cilt. İletişim Yayınları.
52. Paşa, A. C. (2011). Osmanlı İmparatorluğu Tarihi I. İlgi Kültür Sanat Yayıncılık.
53. Peker, R. (1984). İnkılap Dersleri. İletişim Yayınları.
54. Rasim, A. (1999). Osmanlı Tarihi VIII. (M. Hasırcı, Dü.). Emir Basım Yayıncılık.
55. Sander, O. (2015). Siyasi Tarih İlkçağlardan 1918’e. İmge Kitabevi.
56. Serdar, E. (2008). Fransız İhtilali ve etkileri. Türk Dünya Araştırmaları Dergisi, 177, 137-148.
57. Şakir, Z. ( 2014). İttihat ve Terakki Nasıl Doğdu. Akıl Fikir Yayınları.
58. Tilly, C. (2016). Avrupa’da Devrimler (1492-1992). (Ö. Arıkan, Çev.). Alfa Yayıncılık. İstanbul.
59. Uçarol, R. (2015). Siyasi Tarih. Der Yayınları.
60. Uzun, H. (2005). Türk Demokrasi tarihinde I. Meşrutiyet Dönemi . Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 6 (2), 145-162.
61. Yetişgin, M. (2014). Modern Avrupa Tarihi. Nobel Akademik Yayıncılık.
62. https://app.trdizin.gov.tr/makale/TWpFek5EZzRPQT09/yabanci-dil-olarak-turkce-ogrenen- ogrencilerin-yazili-anlatimlarina-yonelik-yanlis-cozumlemesi
63. Erdoğan, Ö. &; Yangın, B. (2014). The effects of process based creative writing activities on students’ writing expression and attitude towards writing. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(1), 438-459. Doi:10.17240/aibuefd.2014.14.1-5000091521
64. Göçer, A. (2014). Yazma eğitimi. Pegem Akademi Yayınları.
65. Kapar Kuvanç, E.B. (2008). Yaratıcı yazma tekniklerinin öğrencilerin Türkçe dersine ilişkin tutumlarına ve Türkçe dersindeki başarılarına etkisi, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
66. Karatay, H. (2011). 4+1 planlı yazma ve değerlendirme modelinin öğretmen adaylarının yazılı anlatım tutumlarını ve yazma becerilerini geliştirmeye etkisi. Turkish Studies, 6(3), 1029- 1047. https://app.trdizin.gov.tr/makale/TVRNeE1qUTFOUT09/4-1-planli-yazma-ve-degerlendirme- modelinin-ogretmen-adaylarinin-yazili-anlatim-tutumlarini-ve-yazma-becerilerini-gelistirmeye-etkisi
67. Millî Eğitim Bakanlığı (2012). Ortaokul ve imam hatip ortaokulu yazarlık ve yazma becerileri dersi (5, 6, 7 ve 8. sınıflar) öğretim programı. Devlet Kitapları Müdürlüğü Basım Evi.
68. Nurlu, M. & Kutlu, A. (2015). Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde temel seviye A1 yazma sorunları: Afganistan örneği. Kara Harp Okulu Dergisi, 25, 67-87. https://dergipark.org.tr/tr/pub/khobilim/issue/34217/378219
69. Şengül, K. (2014). Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde alfabe sorunu. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 3(1), 325-339. Doi:10.7884/teke.245
70. Tok, M. (2013). Yabancılara Türkçe öğretimi ders kitaplarındaki yazma çalışmalarının değerlendirilmesi. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(1), 249-279. https://dergipark.org.tr/tr/pub/usaksosbil/issue/21644/232685
71. Ungan, S. (2006). Avrupa Birliğinin dil öğretimine karşı tutumu ve Türkçenin yabancı dil olarak öğretilmesi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15, 217-226.