Disaster Governance in Healthcare Services: A Content Analysis of Post-Earthquake Practices in Turkey After February 6, 2023

Öz

This study aims to systematically examine disaster governance practices within the Turkish health system following the Kahramanmaraş-centered earthquakes of 6 February 2023, which affected 11 provinces. Disasters impose severe infrastructural and organizational burdens on health systems, making the effective management of such processes contingent upon robust governance mechanisms. Within this framework, the study evaluates decisions taken by health authorities, implemented policies, and crisis management processes in light of core disaster governance principles, including effectiveness, equity, coordination, participation, transparency, and accountability. Adopting a qualitative research approach, the study employs a descriptive case study design. Official documents and reports published up to May 2025 were analyzed using the document analysis method. The findings indicate that the Turkish health system was rapidly and effectively mobilized in the post-earthquake period, delivering health services in a timely and sustainable manner. In terms of the equity principle, it was observed that fair access to health services was ensured, particularly in rural and disadvantaged areas. In line with the principles of coordination and participation, strong cooperation and effective communication mechanisms were established among central government institutions, local authorities, non-governmental organizations, and healthcare professionals. This enabled the implementation of a multi-stakeholder and coherent disaster governance approach. In conclusion, the Turkish health system demonstrated a successful disaster governance practice in the post-disaster period by adopting an effective, equitable, coordinated, and participatory governance model. Nevertheless, enhancing preparedness capacity for future disasters and further strengthening the existing governance structure at an institutional level remain of critical importance.

Anahtar Kelimeler

• Disaster Governance
• Health Services
• February 6
• 2023 Earthquakes
• Content Analysis.

Sağlık Hizmetlerinde Afet Yönetişimi: Türkiye’de 6 Şubat 2023 Depremleri Sonrası Uygulamaların İçerik Analizi

Öz

Bu çalışma, 6 Şubat 2023’te Kahramanmaraş merkezli meydana gelen ve 11 ili etkileyen büyük depremler sonrasında Türk sağlık sisteminin afet yönetişimi uygulamalarını sistematik biçimde incelemeyi amaçlamaktadır. Afetler, sağlık sistemleri üzerinde ağır altyapısal ve örgütsel yükler oluşturmakta olup bu süreçlerin etkin şekilde yönetilmesi, güçlü yönetişim mekanizmalarını zorunlu kılmaktadır. Araştırmada, sağlık otoriteleri tarafından alınan kararlar, uygulanan politikalar ve kriz yönetimi süreçleri; etkinlik, eşitlik, koordinasyon, katılım, şeffaflık ve hesap verebilirlik gibi temel afet yönetişimi ilkeleri çerçevesinde değerlendirilmiştir. Çalışmada nitel araştırma yaklaşımı ve tanımlayıcı vaka çalışması yöntemi benimsenmiş, Mayıs 2025’e kadar yayımlanan resmî belge ve raporlar doküman analizi yöntemiyle incelenmiştir. Bulgular, Türk sağlık sisteminin deprem sonrası dönemde hızlı ve etkili biçimde seferber olduğunu, sağlık hizmetlerini zamanında, sürdürülebilir şekilde sunduğunu ortaya koymaktadır. Eşitlik ilkesi kapsamında, özellikle kırsal ve dezavantajlı bölgelerde sağlık hizmetlerine adil erişimin sağlandığı belirlenmiştir. Koordinasyon ve katılım ilkeleri doğrultusunda, devlet kurumları, yerel yönetimler, sivil toplum kuruluşları ve sağlık çalışanları arasında güçlü iş birliği ve etkili iletişim mekanizmaları kurulmuş; bu durum, çok paydaşlı ve uyumlu bir afet yönetişimi yaklaşımının hayata geçirilmesini mümkün kılmıştır. Sonuç olarak, Türk sağlık sistemi afet sonrası süreçte etkin, eşitlikçi, koordineli ve katılımcı bir yönetişim modeli benimseyerek başarılı bir afet yönetişimi uygulaması sergilemiştir. Bununla birlikte, gelecekte benzer afetlere hazırlık kapasitesinin artırılması ve mevcut yönetişim yapısının kurumsal olarak daha da güçlendirilmesi kritik önem taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Afet Yönetişimi
• Sağlık Hizmetleri
• 6 Şubat 2023 Depremleri
• İçerik Analizi.

Kaynakça

1. Aalikhani, R., Rasouli, M. R., Ghanbari, H., Fathian, M., &; Ali Ahmadi, A. (2025). Network governance in healthcare systems: a systematic review of the network-level factors. Journal of Health Organization and Management, 39(3), 420-446
2. Agu, J. C., Nkwo, F. N., &; Eneiga, R. U. (2024). Governance and anti-corruption measures in Nigeria: Strategies for enhancing transparency, accountability and public trust. International Journal of Economics and Public Policy, 8(1), 1-15.
3. Arı, F. (2018). Yönetişim Yaklaşımı ve Yönetişimin Türkiye’deki Yansımaları Bağlamında Yasal Düzenlemelerin İncelenmesi: Yönetişim Yaklaşımı ve Yönetişimin Türkiye’deki Yansımaları Bağlamında Yasal Düzenlemelerin İncelenmesi. Uluslararası Akademik Birikim Dergisi, 1(1), 1-14.
4. Aydıner, T., &; Özgür, H. (2014). Yönetişim ve doğal afetler: Türkiye’de doğal afet yönetişimi ne kadar ve hangi biçimde mümkün? In F. N. Genç (Ed.), 12. Kamu Yönetimi Forumu (KAYFOR) Bildiriler Kitabı (ss. 395–404). Aydın, Türkiye.
5. Benson, S.A. (2022). A review of corporate governance practices in the service industry in modern-day business. ADRRI Journal of Arts and Social Sciences, 19(1 (7), 147-158.
6. Brown, A. (2019). Understanding corporate governance of healthcare quality: a comparative case study of eight Australian public hospitals. BMC health services research, 19, 1-14.
7. Cingi, P. G. (2021). İyi yönetişim ilkeleri çerçevesinde Türkiye'de Kamu Denetçiliği Kurumu (Yüksek lisans tezi, Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kamu Politikası ve İşletmeciliği Anabilim Dalı).
8. Considine, M. and Lewis, J.M. (2003). Bureaucracy, network, or enterprise? Comparing models of governance in Australia, Britain, The Netherlands, and New Zealand, Public Administration Review, 63(2),131-40.

9. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı (2023). 06 Şubat 2023 Kahramanmaraş Depremleri Asrın Felaketi. https://www.iletisim.gov.tr/images/uploads/dosyalar/Asrin-Felaketi-TR.pdf Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı Yayınları: İstanbul.
10. Çakıroğlu, O. Ç., &; Seren, A. K. H. (2016). Sağlıkta Dönüşüm Programı’nın sağlık sistemi ve sağlık çalışanları üzerindeki etkileri. Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi, 3(1), 37-43.
11. Delaney, L. (2015). The challenges of an integrated governance process in healthcare. Clinical Governance: An International Journal, 20(2), 74-81.
12. Dilaveroğlu, A., &; Üzmez, U. (2025). On İkinci Kalkınma Planı’nın İyi Yönetişim İlkeleri Açısından Analizi. Kent Akademisi, 18(2), 635-653.
13. Efunniyi, C. P., Abhulimen, A. O., Obiki-Osafiele, A. N., Osundare, O. S., Agu, E. E., &; Adeniran, I. A. (2024). Strengthening corporate governance and financial compliance: Enhancing accountability and transparency. Finance & Accounting Research Journal, 6(8), 1597-1616.
14. Elo, S., &; Kyngäs, H. (2008). The qualitative content analysis process. Journal of advanced nursing, 62(1), 107-115.
15. Eraslan N, Hayran O, Yüksel S. (2022). Klinik Yönetişim İkliminin Hasta Güvenliği Kültürü ile İlişkisinin Yapısal Eşitlik Modeliyle İncelenmesi. ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi, 7(3), 444-60
16. Fernandes, F. A., Chaltikyan, G., Adib, K., Caton-Peters, H., &; Novillo-Ortiz, D. (2024). The role of governance in the digital transformation of healthcare: Results of a survey in the WHO Europe Region. International Journal of Medical Informatics, 189, (105510), 1-11.
17. Güler, T., &; Şahnagil, S. (2017). Dijital demokrasi ve yönetişim ilişkisi çerçevesinde e- demokrasi/e-devlet uygulamaları. Journal of Emerging Economies and Policy, 2(2), 16-29.
18. Jerjes, W., &; Harding, D. (2024). Telemedicine in the post-COVID era: balancing accessibility, equity, and sustainability in primary healthcare. Frontiers in Digital Health, 6, 1432871.
19. Kim, J. Y., Boag, W., Gulamali, F., Hasan, A., Hogg, H. D. J., Lifson, M., ... &; Sendak, M. (2023, June). Organizational governance of emerging technologies: AI adoption in healthcare. In proceedings of the 2023 ACM conference on fairness, accountability, and transparency (pp. 1396-1417).
20. Krippendorff, K. (2018). Content analysis: An introduction to its methodology. Sage publications.
21. Melo Zurita, M. D. L., Cook, B., Harms, L., &; March, A. (2015). Towards new disaster governance: Subsidiarity as a critical tool. Environmental Policy and Governance, 25(6), 386-398.
22. Memişoğlu, D., &; Kalkan, B. (2016). Sağlık hizmetlerinde yönetişim, inovasyon ve Türkiye. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 21(2), 645-665.
23. Muchtar, R. U., &; Syamsu, S. (2023, June). Analysis of the Effectiveness and Efficiency of Good Governance in the Department of Community Empowerment and Village of Gowa Regency. In 3rd International Conference on Linguistics and Cultural (ICLC 2022) (pp. 451-464). Atlantis Press.
24. Ölmez, M., &; Bayrak, B. (2025). Doğal Afetler Sonrası Sürdürülebilir Bir Akıllı Kent Planlamasında Yerel Yönetişimin Rolü: Tokyo Kent Örneği Ve Malatya’nın Akıllı Kent Planlamasına Öneriler. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal Ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 27(48), 185- 209.
25. Peters, D. H., Hanssen, O., Gutierrez, J., Abrahams, J., &; Nyenswah, T. (2019). Financing common goods for health: core government functions in health emergency and disaster risk management. Health Systems & Reform, 5(4), 307-321.
26. Planitz, A. (2015). Disaster risk governance and the principles of good governance. In I. Davis, K. Yanagisawa, & K. Georgieva (Eds.), Disaster risk growth and livelihoods: Investing in resilience and development (pp. 225–237). Routledge.
27. Pyone, T., Smith, H., &; van den Broek, N. (2017). Frameworks to assess health systems governance: a systematic review. Health policy and planning, 32(5), 710-722. Sağlık Bakanlığı (2024). e-Nabız Kişisel Sağlık Sistemi. https://enabiz.gov.tr/document/WebKILAVUZ.pdf.
28. Soerensen, E. and Torfing, J. (Eds) (2007), Theories of Democratic Network Governance, Palgrave, Chippenham
29. T.C. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı. (2023, 9 Şubat). Depremden etkilenen 10 ilde 77 sahra hastanesi kuruldu. İletişim Başkanlığı. https://www.iletisim.gov.tr/turkce/yerel_basin/detay/depremden-etkilenen-10-ilde-77-sahra- hastanesi-kuruldu
30. TC. Sağlık Bakanlığı Acil Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü, (2025) Kahramanmaraş Depremi Çalışmalarımız. https://acilafet.saglik.gov.tr/TR-94867/kahramanmaras-depremi- calismalarimiz.html.
31. Tierney, K. (2012). Disaster governance: Social, political, and economic dimensions. Annual review of Environment and Resources, 37(1), 341-363.
32. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı (2023). 2023 Kahramanmaraş Ve Hatay Depremleri Raporu. https://www.sbb.gov.tr/wp- content/uploads/2023/03/2023-Kahramanmaras-ve-Hatay-Depremleri-Raporu.pdf
33. Vij, S., Russell, C., Clark, J., Parajuli, B. P., Shakya, P., &; Dewulf, A. (2020). Evolving disaster governance paradigms in Nepal. International Journal of Disaster Risk Reduction, 50, 101911.
34. World Health Organization. (2000). The World Health Report 2000: Health systems-Improving performance. Geneva: World Health Organization. https://www.who.int/whr/2000/en/.
35. Zamzaireen, Z. A., &; Natalia, C. I. (2018). Post disaster governance and disease surveillance following earthquake. International Journal of Public Health and Clinical Sciences, 5(3), 49-55.