Kadercilik Eğiliminin Afet Risk Algısı Üzerindeki Yordayıcı Rolü: Kesitsel Bir Çalışma

Yıl 2026, Cilt: 23 Sayı: 1 , 147 - 156 , 30.04.2026

Ömer Demirbilek , Ersin Uzman , Mustafa Ağahan

https://izlik.org/JA73NB43JC

Öz

Bu çalışmanın amacı insanların duygu, düşünce ve eylemleri üzerinde önemli etkileri olabilen kadercilik eğiliminin üniversite öğrencilerinin afet risk algısının yordayıcısı olup olmadığını belirlemektir. Çalışma nicel araştırma desenlerinden ilişkisel desende tasarlanmıştır. Veri toplama aracı olarak kadercilik eğilimi ölçeği ve Üniversite Öğrencileri Afet Risk Algısı Ölçeği kullanılmıştır. Veriler çalışmaya katılıma gönüllü üniversite öğrencilerinden uygun örnekleme yöntemi ile elde edilmiştir. Veri toplama çevrimiçi formlar aracılığı ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya 17 ile 26 yaş arasında (x̄ =19.93±1.80), çoğunluğu (%80.1) kadın 206 öğrenci katılmıştır. Veriler normal dağılım gösterdiği için bağımsız örneklemler t testi, Pearson korelasyon ve çoklu doğrusal regresyon analizleri kullanılmıştır. Çalışmanın sonucunda çalışmaya katılan öğrencilerin kadercilik ve afet risk algılarının ortalamanın üzerinde olduğu görülmektedir. Çalışmada kadercilik eğilimi ve afet risk algısı arasında düşük fakat anlamlı bir ilişki belirlenmiştir. Ulaşılan sonuçlar kadercilik eğiliminin alt boyutlarından olan batıl inancın maruziyetin anlamlı yordayıcısı olduğunu, kişisel kontrol ve batıl inancın anksiyete boyutunun yordayıcısı olduğunu göstermiştir. Afet risk algısının yordayıcısının da batıl inanç olduğu görülmüş ve afet risk algısına ilişkin açıklanan varyansa % 12’lik bir katkı sağlamıştır. Bu çalışmanın sonuçlarının üniversite öğrencilerine yönelik yapılacak afetlerle ilgili dersler, çalışmalar ve programların geliştirmesine katkı sağlayıcı ve yol gösterici olması beklenmektedir.

Anahtar Kelimeler

Afet , Afet risk algısı , Kadercilik , Kadercilik eğilimi , Üniversite öğrencileri.

Etik Beyan

Çalışmanın bilimsel etiğe uygunluğu ile ilgili Sinop Üniversitesi İnsan Araştırmaları Etik Kurulu’ndan onay alınmıştır. Ayrıca Çalışmamızda Helsinki Deklarasyonu 2008 prensipleri dikkate alınmıştır.

The Predictive Role of Fatalism in Perceived Disaster Risk: A Cross-Sectional Study

https://izlik.org/JA73NB43JC

Öz

The aim of this study is to examine whether fatalism, which can influence individuals’ feelings, thoughts, and behaviors, predicts university students’ disaster risk perception. The study employed correlational design, one of the quantitative research methods. Data was collected using the Fatalism Tendency Scale and the University Students’ Disaster Risk Perception Scale. A total of 206 students aged 17–26 years (x̄=19.93±1.80), mostly female (80.1%), voluntarily participated through convenient sampling. Data was gathered via online forms. Since the data were normally distributed, independent samples t-test, Pearson correlation, and multiple linear regression analyses were conducted. Findings indicated that students’ levels of fatalism and disaster risk perception were above average. A low but significant correlation was observed between fatalism tendency and disaster risk perception. Results further revealed that superstitious belief, a sub-dimension of fatalism, significantly predicted exposure, while personal control and superstitious belief predicted anxiety. Superstitious belief was also found to be the main predictor of disaster risk perception, accounting for 12% of the explained variance. The outcomes of this study are expected to provide guidance for developing disaster-related courses and programs targeting university students.

Anahtar Kelimeler

Disaster , Disaster risk perception , Fatalism , Fatalism tendency , University students.

Etik Beyan

Approval has been obtained from the Sinop University Human Research Ethics Committee regarding the scientific ethics of the study. Furthermore, the principles of the Helsinki Declaration 2008 have been taken into consideration in our study.

Kaynakça

• .......................