Türkiye’nin Savunma Sanayiinin Gelişimi: NATO Ülkeleriyle Karşılaştırma ve Gelecek Öngörüleri

Öz

İkinci Dünya Savaşı sonrasında oluşan kutuplaşmış uluslararası düzende Türkiye, Sovyetler Birliği’nden kaynaklanan güvenlik tehditleri nedeniyle Batı Bloku içinde yer almış ve savunma ihtiyaçlarını büyük ölçüde ABD kaynaklı sistemlerle karşılamıştır. Ancak 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı sırasında uygulanan silah ambargosu, askeri alandaki dışa bağımlılığın stratejik kırılganlıklara yol açabileceğini ortaya koymuş ve yerli savunma sanayisinin geliştirilmesine yönelik farkındalığı artırmıştır. Bu kırılma sonrası başlatılan planlama ve yatırımlar, özellikle 2000’li yıllardan itibaren kurumsal ve teknolojik düzeyde önemli gelişmelere dönüşmüştür. Türkiye, günümüzde yüksek teknolojiye sahip kara, hava ve deniz sistemlerini geliştirme kapasitesiyle savunma sanayisinde bölgesel ve küresel ölçekte önemli bir aktör konumuna gelmiştir. Artan ihracat, yalnızca ekonomik kazançla sınırlı kalmayıp savunma diplomasisinin etkin bir aracı olarak stratejik ortaklıkların çeşitlenmesine katkı sunmaktadır. Bu çalışma, Türkiye’nin savunma sanayiindeki çok yönlü gelişim yolculuğunu ve uluslararası alandaki konumlanmasını kapsamlı biçimde incelemekte, NATO üyesi üç ülke; İspanya, Polonya ve İtalya ile potansiyel iş birliği fırsatlarını kıyaslayarak bir gelecek projeksiyonu sunmaktadır. Elde edilen bulgular, Türk savunma sanayisinin gelecekte çok boyutlu ve etkili bir küresel aktöre dönüşme potansiyeline sahip olduğunu göstermektedir. Nitel araştırma yöntemiyle yürütülen bu analiz, Türk ve NATO resmi makamlarının raporları ile uzman araştırmalarını da içeren geniş kapsamlı bir literatür taramasına dayanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• NATO
• Türk Savunma Sanayi
• İspanya
• İtalya
• Polonya

Destekleyen Kurum

YOK

Etik Beyan

Gerek Yoktur

Teşekkür

YOK

The Development of Türkiye’s Defense Industry: A Comparative Analysis with NATO Countries and Future Projections

Öz

In the polarized order after the Second World War, Türkiye aligned with the Western Bloc against Soviet security threats and relied heavily on U.S.-supplied defense systems. However, the U.S. arms embargo following the 1974 Cyprus Peace Operation exposed the risks of external dependence and underscored the need for an indigenous defense industry. The planning and investments initiated after this turning point gradually transformed into major institutional and technological advances, particularly from the 2000s onward.Today, Türkiye has become a leading regional and rising global actor in defense by developing advanced land, air, and naval systems. Increasing defense exports generate economic gains while also functioning as a tool of defense diplomacy, strengthening strategic partnerships and diversifying international relations.This study analyzes Türkiye’s multidimensional trajectory of defense industry development and its positioning in the international arena, offering a future outlook through a comparative analysis with three NATO members: Spain, Poland, and Italy. The findings suggest that Türkiye holds strong potential to evolve into an influential global defense actor. The analysis employs a qualitative research method based on an extensive literature review that incorporates reports from Turkish and NATO institutions as well as expert studies.

Anahtar Kelimeler

• NATO
• Turkish Defense Industry
• Spain
• Italy
• Poland.

Destekleyen Kurum

None

Etik Beyan

No ethical statement is required.

Teşekkür

None

Kaynakça

1. Anadolu Ajansı. (2026, 11 Haziran). Türkiye ve Polonya savunma sanayisindeki işbirliğini derinleştirecek. Bilim ve Teknoloji Haberleri. https://www.aa.com.tr/tr/bilim-teknoloji/turkiye-ve-polonya-savunma-sanayisindeki-isbirligini-derinlestirecek/3963983
2. Akyar, M. S. (2023). Türk Savunma Sanayinde Bütüncül Durumsal Farkındalık; Türk Yabancı Askeri Satışlar Sistemi, TESAM Akademi Dergisi, 10(2), 559-89. https://doi.org/10.30626/tesamakademi.1249677
3. Atlantic Council. (2025, 31 Mart). Why NATO’s Defence Planning Process will transform the Alliance for decades to come. https://www.atlanticcouncil.org/in-depth-research-reports/issue-brief/why-natos-defence-planning-process-will-transform-the-alliance-for-decades-to-come/
4. Balcı, A. & Çelik, C. (2009). Turkey’s Military Power in the 2000s: An Assessment for Measurement Methods, Turkish Policy Quarterly, 18(2), 101-111.
5. Baran T. (2018). Türkiye’de Savunma Sanayi Sektörünün İncelenmesi ve Savunma Sanayi Sektörü Harcamalarının Ekonomi Üzerindeki Etkilerinin Değerlendirilmesi, Uluslararası İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 4(2), 58-81. https://doi.org/10.29131/uiibd.429369
6. Baykar. (2023, 25 Nisan). Romania awards $321 million contract for Turkish TB2 combat drones. https://www.baykartech.com/tr/press/romania-awards-321-million-contract-for-turkish-tb2-combat-drones
7. Baykar. (2024a, 30 Aralık). Baykar İtalyan Havacılık Devi Piaggio Aerospace’in Yeni Sahibi Olacak. https://baykartech.com/tr/press/baykar-italyan-havacilik-devi-piaggio-aerospacein-yeni-sahibi-olacak/
8. Baykar.(2024b) “Baykar and Leonardo Sign Partnership Agreement for Unmanned Technologies.”Baykar, baykartech.com/en/press/baykar-and-leonardo-sign-partnership- agreement-for-unmanned-technologies/

9. Baykar. (2022, 28 Ekim). Polonya'ya Bayraktar TB2 SİHA'ların ilk teslimatı yapıldı. Basın Açıklamaları. https://baykartech.com/tr/press/polonyaya-bayraktar-tb2-sihalarn-ilk-teslimat-yapld/
10. BBC Türkçe. (2025, Haziran 12). Üç Deniz Girişimi (3SI) Genişliyor: Türkiye ve İspanya’nın Katılımının Stratejik ve Ekonomik Yansımaları. https://www.bbc.com/turkce/articles/creqrjwynnjo
11. Bundesregierung. (2024). Special fund for the Bundeswehr and defence capability strengthening. Federal Government of Germany. https://www.bundesregierung.de/breg-en/issues/defence/special-fund-bundeswehr-2045116
12. C4Defence (2025, 15 Mayıs). HÜRJET'e NATO Kapısını Aralayan İş Birliği İspanya'da. https://www.c4defence.com/hurjete-nato-kapisini-aralayan-is-birligi-ispanyada-basladi/
13. Cakırozer, U. (2023). Ensuring an Allied Defence Industrial Base For Nato’s New Deterrence and Defence Baseline 2023 Defence and Security Committee (DSC). 2-4.
14. Cooper, A. F., Higgott, R. A., & Nossal, K. R. (1993). Relocating Middle Powers: Australia and Canada in a changing world order. Vancouver, BC: University of British Columbia Press.
15. Çetin, A. (2023, 23 Eylül). PN MİLGEM/BABUR Sınıfı Korvetler. Mavi Vatan. https://www.mavivatan.net/pn-milgem-babur-sinifi-korvetler/
16. Çolakoğlu, E. (2024). Food insecurity in the Middle East, the Black Sea Grain Initiative, and Türkiye. Güvenlik Stratejileri Dergisi, 20(47), 63–82.
17. Defence-Industry.eu. (2025). Poland and Türkiye discuss defence cooperation and ammunition production technologies. https://defence-industry.eu/poland-and-turkiye-discuss-defence-cooperation-and-ammunition-production-technologies/
18. Defence Turkey. (2009). An overview on Turkish- Italian Defence Industry. https://www.defenceturkey.com/en/content/an-overview-on-turkish-italian-defence-industry-319
19. Defence Turk. (2023, 14 Aralık). Arnavutluk Başbakanı’ndan Bayraktar TB2 paylaşımı. https://www.defenceturk.net/arnavutluk-basbakanindan-bayraktar-tb2-paylasimi
20. Egeli Sıtkı, Güvenç Serhat, Kurç Çağlar ve Müftüoğlu, Arda, From Client to Competitor: The Rise of Turkiye’s Defence Industry, The International Institute for Strategic Studies (IISS), 2024.
21. ESD. (2024, 4 Eylül). Progress in Poland’s defence industry. https://euro- sd.com/2024/09/articles/40140/progress-in-polands-defence-industry/
22. Espasito Raffaaele (2019). The 2019 NATO-Industry Forum Not Much Sparkle but Some Progress from ACT and Industry, NATO Defense College Foundation Paper.
23. ETH Zurich. Turkey Defence White Paper 2000. https://www.files.ethz.ch/isn/154907/Turkey_2000eng.pdf
24. European Commission. (2025, March). White Paper on European Defence Readiness 2030 and the ReArm Europe Plan. Defence Industry and Space. https://defence-industry-space.ec.europa.eu/eu-defence-industry/white-paper-european-defence-readiness-2030_en
25. Gümüş, N. (2024). Türk Savunma Sanayiindeki Gelişmelerin Ülke Kalkınması, Sanayileşme ve İstihdama Etkileri, Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 11(4), 182-201.
26. Günyol, A. (2025, 12 Şubat). Türk savunma sanayisi şirketleri Endonezya'da stratejik işbirliği anlaşmalarına imza attı. Anadolu Ajansı. https://www.aa.com.tr
27. Hürriyet. (2008, 24 Haziran). Dev ATAK projesi. Gündem Haberleri Arşivi. https://www.hurriyet.com.tr/gundem/dev-atak-projesi-9262916 adresinden erişildi.
28. IISS. (2025, 12 Şubat). Global Defence Spending Soars to New High. https://www.iiss.org/online-analysis/military-balance/2025/02/global-defence-spending-soars-to-new-high/
29. IISS. (2025). The Military Balance 2025. International Institute for Strategic Studies. Routledge. Işık, Y. E. (2026, 13 Nisan). TCG ANADOLU için İspanyol şirket ile sözleşme. Defenceturk. https://www.defenceturk.net/tcg-anadolu-icin-ispanyol-sirket-ile-sozlesme
30. Jordaan, E. (2003). The concept of a middle power in international relations. Politikon, 30(2), 165–181. https://doi.org/10.1080/0258934032000147282
31. Kartal, F. B. (2026, 23 Nisan). Türk savunma sanayisi Malezya'da yeni işbirlikleri için imzalar attı. Anadolu Ajansı. https://www.aa.com.tr
32. Kurt, V. & Yiğit, M. (2024). Türk Savunma Sanayinin Gelişimi: Siyasi ve Bürokratik Arka Plan, (Birinci Baskı). Türkiye Araştırmaları Vakfı.
33. Keynes, J. M. (1936). The general theory of employment, interest, and money (s. 61–64). Macmillan.
34. Mearsheimer, J. J. (2001). The Tragedy of Great Power Politics. New York, NY: W. W. Norton & Company.
35. Navantia. (2013, December 27). Navantia and local partner selected by Turkey for construction of one LPD based on the Juan Carlos I [Press Release]. Navantia Press Room.
36. NATO. (2024). Defence expenditure of NATO countries (2014–2024). North Atlantic Treaty Organization. https://www.nato.int/content/dam/nato/webready/documents/finance/240617-def-exp-2024-en.pdf
37. NATO. (2024, July 10). NATO Industrial Capacity Expansion Pledge. NATO. https://www.nato.int/en/what-we-do/introduction-to-nato/defence-expenditures-and-natos-5-commitment
38. NATO. (2024). NATO’s Support to Turkey: Spain Extends Patriot Missile Mission in Adana. NATO Allied Air Command Official Reports. https://ac.nato.int/ archive/2024/ESP_Patriot_TUR
39. NATO. (2024). Defence expenditures of NATO countries (2014–2024) (Press Release PR/CP(2024)052). North Atlantic Treaty Organization. https://www.nato.int/cps/en/natohq/news_226465.htm
40. NATO. (2025, 27 Haziran). Defence expenditures and NATO’s 5% commitment. NATO. https://www.nato.int/cps/en/natohq/topics_49198.htm
41. NATO. (2025, October 7). Romania hosts NATO-Industry Forum 2025 [Media advisory]. NATO. https://www.nato.int/en/news-and-events/events/media-advisories/2025/10/07/romania-hosts-nato-industry-forum-2025
42. NATO Allied Command Transformation. (2025). Allied Command Transformation. North Atlantic Treaty Organization. https://www.act.nato.int
43. NATO DIANA. (2025, 26 Temmuz). Defence Innovation Accelerator for the North Atlantic. https://www.nato.int/cps/en/natohq/topics_216199.htm?utm
44. NATO Innovation Fund (NIF). (2025). About NIF. https://www.nif.fund/about/?utm
45. Özlü, H. (2022). The Foundation and Development of Turkey’s Defense Industry in the Context of National Security Strategy. PERCEPTIONS: Journal of International Affairs, 26(2), 216-240.
46. Politik Stratejik Araştırma Merkezi ( 2025, 10 Şubat). TÜRKİYE-ABD İLİŞKİLERİNDE S-400 KRİZİ. https://www.polsam.org/turkiye-abd-iliskilerinde-s-400-krizi/
47. Ricart, R. J. (2023, 29 Ağustos). NATO defense innovation and deep tech: Measuring willingness and effectiveness. Carnegie Endowment for International Peace. https://carnegieendowment.org/research/2023/08/nato-defense-innovation-and-deep-tech-measuring-willingness-and-effectiveness?utm
48. Savunma Sanayii Başkanlığı. (2024). Savunma Sanayii Başkanlığı Stratejik Planı 2024–2028. Ankara: Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı.
49. Savunmasanayi.org. (2025, 26 Şubat). Slovenya Deniz Kuvvetleri Bağlısı MPS TRIGLAV’a DESAN Modernizasyonu https://www.savunmasanayi.org/slovenya-deniz-kuvvetleri-baglisi-mps-triglava-desan-modernizasyonu/
50. Savunmasanayi.org. (2025, 12 Haziran). İki Türk Firması; Roketsan ve Sefine Tersanesi Endonezya’nın Deniz Savunması için İmzaları Attı. https://www.savunmasanayi.org/iki-turk-firmasi-roketsan-ve-sefine-tersanesi-endonezyanin-deniz-savunmasi-icin-imzalari-atti/
51. SeeNews. (2024, 30 Kasım). Croatia in deal with Baykar to buy six Bayraktar TB2 drones. https://seenews.com/news/croatia-in-deal-with-baykar-to-buy-six-bayraktar-tb2-drones-1266944
52. SETA, (2019). Türk Savunma Sanayii Modeli ve Teknolojik Dönüşüm. https://www.setav.org/assets/uploads/2022/06/R197.pdf
53. SIPRI (Stockholm International Peace Research Institute). (2025). Trends in World Military Expenditure, 2024 (Haz. X. Liang, N. Tian, D. Lopes da Silva, L. Scarazzato, Z. Karim & J. Guiberteau Ricard). SIPRI Fact Sheet. Stockholm: SIPRI. https://doi.org/10.55163/AVEC8366
54. SIPRI. (2024). Trends in world military expenditure, 2023. Stockholm International Peace Research Institute. https://www.sipri.org/publications/2024/sipri-fact-sheets/trends-world-military-expenditure-2023
55. Shin, J. (2015). Middle power diplomacy and the pursuit of strategic autonomy. International Journal, 70(4), 517–536. https://doi.org/10.1177/0020702015600132
56. STM. (2023, 28 Ocak). STM Leads NATO's Intelligence Infrastructure Tech Transformation. https://www.stm.com.tr/en/media/press-releases/tm-carry-out-technological-transformation-natos-intelligence-infrastructure
57. STM. (2024). “STM to Build Naval Logistics Ships for the Portuguese Navy.” www.stm.com.tr/en/stm-build-naval-logistics-ships-portuguese-navy.
58. Tarçın, U. (2021). Yeni güvenlik ortamında NATO'nun rolü ve Türkiye'ye etkileri (1991-2019/jeopolitik ve strateji) (Yayınlanmamış doktora tezi). T.C. Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü.
59. Tarçın, U. (2025). Türk Devletleri Teşkilatı’nda Askeri İş Birliği: Stratejik Bir Perspektif, MUTAD, 12 Özel Sayı, 244-267. https://doi.org/10.16985/mtad.1628507
60. Türk Havacılık ve Uzay Sanayii [TUSAŞ]. (t.y.). Meltem III (ATR-72). Ürünler, Uçak, Modernizasyon Portföyü. Kurumsal Web Sitesi. https://www.tusas.com/urunler/ucak/modernizasyon/meltem-iii-atr-72
61. TASAM. (2015) Türk Savunma Sanayinin Geleceği: Sürdürülebilirlik ve Güçlü İhracat İçin Strateji Raporu, Stratejik Rapor No:71.
62. TCCB - T.C. Cumhurbaşkanlığı. (2026, 23 Haziran). Polonya ile İki NATO Müttefiki Olarak İş Birliğimizi Güçlendirmek İçin Çalışıyoruz. T.C. Cumhurbaşkanlığı Haberler. https://www.tccb.gov.tr/haberler/410/165444/-polonya-ile-iki-nato-muttefiki-olarak-is-birligimizi-guclendirmek-icin-calisiyoruz-
63. Transparency International Defence& Security. (2021). Defence Industry Influence in Italy: Analysing Defence Industry Influence: on the Italian Policuy Agenda. https://ti-defence.org/wp-content/uploads/2021/04/ENG-Defence-Industry-Influence-in-Italy-Transparency-International-Defence-Security.pdf.
64. Turkey Today. (2025). Türkiye ve Polonya savunma alanında iş birliği anlaşması imzaladı. https://www.turkiyetoday.com/turkiye-polonya-savunma-isbirligi-anlasmasi/
65. Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı. (2025). Tarihçe. https://www.tskgv.org.tr/tarihcemiz
66. Türk Havacılık Uzay Sanayi (2025) TUSAŞ ve Pakistan Arasında “İHA” Sözleşmesi İmzalandı. https://www.tusas.com/medya-merkezi/haberler/tusas-ve-pakistan-arasinda-iha-sozlesmesi-imzalandi
67. Türkiye Cumhuriyeti Savunma Sanayi Başkanlığı, 2024-2028 Savunma Sanayi Sektörel Strateji Dokümanı.https://www.ssb.gov.tr/Images/Uploads/MyContents/F_20240917164305314800.pdf
68. Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı [TCDİB]. (2025, 31 Aralık). Türkiye - İspanya İkili İlişkileri. T.C. Barselona Başkonsolosluğu Bilgi Notları. https://barselona-bk.mfa.gov.tr/Mission/ShowInfoNote/121361
69. T.C. Resmî Gazete. (1985, 13 Kasım). Savunma sanayii geliştirme ve destekleme idaresi başkanlığı ve 11 Temmuz 1939 tarih ve 3670 sayılı milli piyango teşkiline dair kanunun iki maddesi ile 25 Ekim 1984 tarih ve 3065 sayılı katma değer vergisi kanununun bir maddesinde değişiklik yapılması hakkında kanun (Kanun No: 3238). (18927), 1-10.
70. T.C. Resmî Gazete. (1998, 20 Haziran). Türk Savunma Sanayi Politikası ve Stratejisi (Sayı: 23378, ss. 14–15). Ankara.
71. Waltz, K. N. (1979). Theory of International Politics. New York, NY: McGraw-Hill.
72. Yeşilyurt, F., & Yeşilyurt, M. E. (2019). Türkiye’de Savunma Sanayi, Pamukkale Journal of Eurasian Socioeconomic Studies, 6(2), 1-42. https://doi.org/10.34232/pjess.565105
73. Yılmaz, O. (2026, 24 Haziran). Türkiye-Polonya savunma iş birliği gelişiyor. SavunmaTR Haber Portalı.