Büyük Anlatıda Zaman İçindeki Değişimden Kültür ve Mekâna Neo-Marxizm

Bu çalışmanın amacı zamanın felsefesinden, tarih incelemelerinden, sosyal bilimlerinden ve şartlarından önemli derece etkilendiği düşünülen Marx’ın fikirlerinin daha sonraki Marxist teorilere ilham olması yönüyle tartışarak büyük anlatı açısından Marx’ı takip eden Neo-Marxist kuram/ları kültür ve mekân çözümlemeleri özelinde ele almaktır. Toplumsal eylemin genel karakteristikleri ve toplumsal sistemlerin tarihsel çeşitleriyle ilgilenen Max, her türlü toplumsal görüngüyü toplumla doğa arasındaki (tarihsel olarak değişen) ilişki ekseninde ele almaktadır. Toplumlar sosyal sınıfın devrimci özneliğinde, farklı toplum türlerine dönüşürken uzlaştırılamaz değişim dinamiklerini de içerisinde barındırırlar. Bu değişime neden olması açısıyla diyalektik ilişkinin, kendi mecrasında ilerleyen kapitalizmin belli bir doygunluktan sonra işçi devrimine sebep olabilmesi için bilince yaptığı vurgu Marx’ın teorisini ekonomik indirgemecilikten (direk yaşamın maddi üretimine odaklansa da) uzaklaştırmaktadır. Marx’ın teorisini Neo-Marxisme dönüştüren dinamikler içerisinde toplum çözümlemelerinde diyalektik ilişkinin korunması gerektiği, bilincin bu teoride ihmal edilemeyeceği, değişen şart ve zamanla birlikte üst yapı unsurlarının daha belirleyici hale geldiği hatta aralarındaki farkın kaybolduğu ve özellikle de bu kuramın neticede eleştiri teorisi olduğu gibi bir dizi Marx’ı yorumlayan ve zaman zaman da onu aşan görüşler gösterilebilir. Konunun sınırlılığı içerisinde Mark’tan Neo-Marxisme büyük anlatının değişimi ele alınırken eleştirel teorinin kültür çözümlemeleriyle Neo-Marxçı mekân analizleri ayrıca ele alınmıştır. Tarihsel bir çözümleme yaparken amaç ayrıca kültür ve mekânın da öne çıkarılmasında Neo-Marksizmin umutsuzlukla umut arasında değişen toplum çözümlemelerinin boyutunu da ortaya çıkarmaktır. Literatür taramasına dayanan bu çalışmada Neo-Marxist teorinin Marxismden ilhamla eleştirel değişim okumaları sosyoloji bağlamında belli başlı kategorilerde irdelenmiştir. Neticede Marxın kuramının öngörülerini aşan ileri kapitalist toplumların eleştirel çözümlemelerinde Neo-Marxist kuramların belirleyiciliği görülmektedir. Yeni toplum çözümlemelerinde de Neo-Marxist teorinin sağlayacağı verilerin olanı anlamada katkı sağlayacağı umulmaktadır.