Derleme

Afet ve Kadın: Toplumsal Cinsiyete Dayalı Zarar Görebilirlik, Afet Yönetimi, Ruh Sağlığı ve Psikososyal Destek Hizmetleri

Cilt: 7 Sayı: 2 30 Kasım 2024
PDF İndir
EN TR

Afet ve Kadın: Toplumsal Cinsiyete Dayalı Zarar Görebilirlik, Afet Yönetimi, Ruh Sağlığı ve Psikososyal Destek Hizmetleri

Öz

Afetler tüm dünyada milyonlarca insanı etkileyen doğa ya da insan kaynaklı felaketlerdir. Can kayıplarına, önemli fiziksel ve psikolojik sağlık sorunlarına, alt yapı hasarlarına ve sosyoekonomik güçlüklere yol açabilirler. Afetler tüm toplumları ya da bireyleri aynı şekilde etkilemezler. Zarar görebilirlik bir bireyin veya topluluğun olası felaketlerin etkilerine duyarlılığını artıran fiziksel, sosyal, ekonomik ve çevresel koşullardır. Özellikle kadınlar ve kız çocukları, gerek gelişmiş gerekse gelişmekte olan ülkelerde afetin etkilerine karşı daha savunmasızdırlar. Erkeklere kıyasla daha yüksek oranlarda ölüm riski, sağlık sorunları, psikososyal problemler, şiddet olayları ve sosyoekonomik gerileme riskleri yaşamaktadırlar. Bu zarar görebilirliğin en önemli kaynağı ise toplumsal cinsiyet rolleridir. Bu roller gereği kadınların daha düşük eğitim ve gelir düzeyine sahip olmaları, sağlık ve mahremiyet ihtiyaçlarının çoğu zaman görmezden gelinmesi, kaynaklara erişimlerinin sınırlı olması gibi unsurlar afetlerden daha çok etkilenmelerine yol açmaktadır. Ayrıca afet öncesinde zaten yaşanmakta olan yoksulluk gibi deneyimler de daha derinleşmektedir. Kadınların afetlerden zarar görebilirliğinin azaltılabilmesi için toplumsal cinsiyete duyarlı afet yönetimi programlarının hayata geçmesi gereklidir. Bu sayede gerek afete hazırlık gerekse müdahale aşamasında kadınların ihtiyaçları ve yaşadıkları zorluklar gözetilebilir ve nihayetinde afetlerin etkileri ile başa çıkma kapasitelerinin arttırılması mümkün olabilir. Bunun yanı sıra cinsiyete duyarlı ve dönüştürücü ruh sağlığı ve psikososyal destek hizmetleri ile kadınların ve kız çocuklarının cinsiyete, kültüre ve toplumsal normlara dayalı ruh sağlığı ihtiyaçlarını karşılamak, psikolojik iyilik hallerini cinsiyet bakış açısı ile daha kapsamlı bir şekilde desteklemek gerekmektedir. Kadınların afetlerle başa çıkma kapasitelerini arttırmak toplumun da güçlenmesine ve afetlere karşı daha dirençli hale gelmesine katkı yapacaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Afet ve Acil Durum Başkanlığı [AFAD]. (2022). Açıklamalı afet yönetimi terimleri sözlüğü. https://www.afad.gov.tr/aciklamali-afet-yonetimi-terimleri-sozlugu
  2. Afet Epidemiyolojisi Araştırma Merkezi [CRED]. (2022). Disaster Year in Review 2022, CRED Crunch Newsletter no. 70. https://reliefweb.int/report/world/cred-crunch-newsletter-issue-no-70-april-2023-disasters-year-review-2022
  3. Ahrens, J. ve Rudolph, P.M. (2006). The Importance of Governance in Risk Reduction and Disaster Management. Journal of Contingencies and Crisis Management, 14 (4), 207-220. https://doi.org/10.1111/j.1468-5973.2006.00497.x
  4. Ak, E. Y., ve Uyurdağ, N. (2024). Afetin Toplumsal Cinsiyet Boyutu: Türkiye'nin Diyarbakır Şehrinde Depremi Yaşayan Kadınlarla İlgili Bir Örnek Olay İncelemesi. Akdeniz Kadın Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Dergisi, 7(1), 142-160. https://doi.org/10.33708/ktc.1390146
  5. Akbal, A., Taşbaş, S. (2024). Depremde Kadın Olmak: Osmaniye Düziçi Çadır Kent Örneği. Kent Akademi Dergisi, 17(2), 651-666. https://doi.org/10.35674/kent.1425504
  6. Aker A.T., Celik F., Boşgelmez Ş. ve Aslan E. (2012). Ruhsal Travma Kavramı ve Travmatik Stres Belirti, Bulgu ve Hastalıkları. Afetlerde Psikososyal Hizmetler Birliği Psikososyal Uygulamalar Eğitimi Kitabı. Türk Kızılayı Yayınları.
  7. Aker, A. T. (2006). 1999 Marmara earthquakes a review on epidemiologic findings and community mental health policies. Turk Psikiyatri Dergisi, 17(3), 204-212.
  8. Aksaray G., Kortan G., Erkaya H., Yenilmez C., ve Kaptanoğlu C. (2006). Gender differences in psychological effect of the August 1999 earthquake in Turkey. Nordic Journal of Psychiatry, 60(5), 387-391, https://doi.org/10.1080/08039480600937553

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Kadın Araştırmaları

Bölüm

Derleme

Erken Görünüm Tarihi

30 Kasım 2024

Yayımlanma Tarihi

30 Kasım 2024

Gönderilme Tarihi

28 Haziran 2024

Kabul Tarihi

1 Kasım 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 7 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Işık, E. (2024). Afet ve Kadın: Toplumsal Cinsiyete Dayalı Zarar Görebilirlik, Afet Yönetimi, Ruh Sağlığı ve Psikososyal Destek Hizmetleri. Akdeniz Kadın Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Dergisi, 7(2), 882-909. https://doi.org/10.33708/ktc.1506810
AMA
1.Işık E. Afet ve Kadın: Toplumsal Cinsiyete Dayalı Zarar Görebilirlik, Afet Yönetimi, Ruh Sağlığı ve Psikososyal Destek Hizmetleri. KTC. 2024;7(2):882-909. doi:10.33708/ktc.1506810
Chicago
Işık, Esra. 2024. “Afet ve Kadın: Toplumsal Cinsiyete Dayalı Zarar Görebilirlik, Afet Yönetimi, Ruh Sağlığı ve Psikososyal Destek Hizmetleri”. Akdeniz Kadın Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Dergisi 7 (2): 882-909. https://doi.org/10.33708/ktc.1506810.
EndNote
Işık E (01 Kasım 2024) Afet ve Kadın: Toplumsal Cinsiyete Dayalı Zarar Görebilirlik, Afet Yönetimi, Ruh Sağlığı ve Psikososyal Destek Hizmetleri. Akdeniz Kadın Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Dergisi 7 2 882–909.
IEEE
[1]E. Işık, “Afet ve Kadın: Toplumsal Cinsiyete Dayalı Zarar Görebilirlik, Afet Yönetimi, Ruh Sağlığı ve Psikososyal Destek Hizmetleri”, KTC, c. 7, sy 2, ss. 882–909, Kas. 2024, doi: 10.33708/ktc.1506810.
ISNAD
Işık, Esra. “Afet ve Kadın: Toplumsal Cinsiyete Dayalı Zarar Görebilirlik, Afet Yönetimi, Ruh Sağlığı ve Psikososyal Destek Hizmetleri”. Akdeniz Kadın Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Dergisi 7/2 (01 Kasım 2024): 882-909. https://doi.org/10.33708/ktc.1506810.
JAMA
1.Işık E. Afet ve Kadın: Toplumsal Cinsiyete Dayalı Zarar Görebilirlik, Afet Yönetimi, Ruh Sağlığı ve Psikososyal Destek Hizmetleri. KTC. 2024;7:882–909.
MLA
Işık, Esra. “Afet ve Kadın: Toplumsal Cinsiyete Dayalı Zarar Görebilirlik, Afet Yönetimi, Ruh Sağlığı ve Psikososyal Destek Hizmetleri”. Akdeniz Kadın Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Dergisi, c. 7, sy 2, Kasım 2024, ss. 882-09, doi:10.33708/ktc.1506810.
Vancouver
1.Esra Işık. Afet ve Kadın: Toplumsal Cinsiyete Dayalı Zarar Görebilirlik, Afet Yönetimi, Ruh Sağlığı ve Psikososyal Destek Hizmetleri. KTC. 01 Kasım 2024;7(2):882-909. doi:10.33708/ktc.1506810

Cited By

Dergide yayımlanan tüm çalışmalar, kamu ve tüzel kişilerce, gerekli atıflar verilmek koşuluyla kullanıma açık olup dergide yayımlanmış çalışmaların tüm sorumluluğu yazarlarına aittir.