Akademide Çelişik Duygulu Cinsiyetçilik Ölçeğinin Analizi ve Değerlendirilmesi

Öz

Cinsiyetçilik her toplumsal düzende karşılaşılan ve olması istenmeyen bir olgu olarak tanımlanır. Tarihsel süreç içinde her toplumda örneklerine rastlanan cinsiyetçilik olgusunun ölçümü çelişik duygulu cinsiyetçilik ölçeği kapsamında düşmanca ve korumacı olarak iki alt boyutu içermektedir. Korumacı cinsiyetçiliğin ise korumacı paternalizm, cinsiyetler arası tamamlayıcı farklılaştırma ve heteroseksüel yakınlıktan oluşan ikinci sıra alt boyutları mevcuttur. Cinsiyet ayrımcılık, cinsiyetçilik özellikle sosyal bilimler alanında yapılan çalışmalarda sıklıkla kullanılan değişkenler arasında önemli bir yer tutmaktadır. Cinsiyetçilik kültürel etkileri de içinde barındırması ve toplumsal düzeyde yapıya ilişkin bilgi vermesi açısından cinsiyet ayrımcılık düzeyinin belirlenmesinin gerekliliği çerçevesinde birçok çalışmada öncül değişkenler arasında yer almaktadır. Sosyal bilimler alanında yapılan çalışmalar kapsamında taşıdığı önem doğrultusunda literatürde kullanılan çelişik duygulu cinsiyetçilik ölçeğinin akademik ortamda test edilmesi ve boyutlarının tespit edilerek örgütte yansımalarını ortaya çıkarmak çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Alanyazında mevcutta yapılan çalışmaların bazılarında ölçeğin ikincil alt boyutlarının göz ardı edilerek, korumacı ve düşmanca cinsiyetçilik boyutları kapsamında ele alınması dolayısıyla çalışmada ölçeğin alt boyutlarıyla akademik ortamda değerlendirilmesi gerçekleştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Çelişik Duygulu Cinsiyetçilik,
• Korumacı Cinsiyetçilik
• Düşmanca Cinsiyetçilik

Analysis and Evaluation of the Ambivalent Sexism Inventory Scale in Academia

Öz

Sexism is defined as a phenomenon that is encountered and undesirable in every social order. The measurement of the phenomenon of sexism, which has been observed in every society in the historical process, includes two sub-dimensions as hostile and protective within the scope of the contradictory ambivalent sexism scale. Benevolent sexism has second-order sub-dimensions consisting of benevolent paternalism, complementary differentiation between genders and heterosexual intimacy. Sex discrimination or sexism have an important place among the variables that are frequently used in social sciences studies. Sexism is among the leading variables in many studies within the framework of the necessity of determining the level of gender discrimination in terms of including cultural effects and providing information about the structure at the social level. The aim of the study is to test the contradictory ambivalent sexism scale used in the literature in line with its importance within the scope of the studies conducted in the field of social sciences in the academic environment and to reveal its reflections in the organization by determining its dimensions. In some of the existing studies in the literature, the secondary sub-dimensions of the scale were ignored and handled within the scope of benevolent and hostile sexism dimensions; therefore, in this study, the scale was evaluated in the academic environment with its sub-dimensions.

Anahtar Kelimeler

• Ambivalent Sexism Inventory
• Hostile Sexism
• Benevolent Sexism

Kaynakça

1. Aktan, T., & Yalçındağ, B. (2022). Çelişik duygulu cinsiyetçilik ölçeğinin (ÇDCÖ) yeniden gözden geçirilmesi: korumacı cinsiyetçiliğin yapı geçerliliği ve ÇDCÖ'nün ölçüm değişmezliği. Psikoloji Çalışmaları, 42(1), 199-230. https://doi.org/10.26650/SP2022-820401
2. Alptekin, D. (2014). Çelişik duygularda toplumsal cinsiyet ayrımcılığı sorgusu: üniversite gençliğinin cinsiyet algısına dair bir araştırma. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (32). 203-211.
3. Ayan, S. (2014). Cinsiyetçilik: çelişik duygulu cinsiyetçilik. Cumhuriyet Medical Journal, 36(2), 147-156.
4. Barreto, M., & Ellemers, N. (2005). The burden of benevolent sexism: How it contributes to the maintenance of gender inequalities. European Journal of Social Psychology, 35(5), 633-642. https://doi.org/10.1002/ejsp.270
5. Barreto, M., Ellemers, N., Piebinga. L., & Moya, M. (2010). How nice of us and how dumb of me: The effect of exposure to benevolent sexism on women’s task and relational self-descriptions. Sex Roles, 62, 532-544.
6. Cengiz, A. & Özdemir, A. (2020). Narsisizm ve çelişik duygulu cinsiyetçilik: cinsiyet bağlamında bir inceleme. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (41), 39-73. https://doi.org/10.30794/pausbed.683620
7. Christopher, A. N., & Mull, M. S. (2006). Conservative ideology and ambivalent sexism. Psychology of Women Quarterly, 30(2), 223-230.
8. Conn, A. B.. Hanges, P. J., Sipe, W. P., & Salvaggio, A. N. (1999). The search for ambivalent sexism: A comparison of two measures. Educational and Psychological Measurement, 59(6), 898-909. https://doi.org/10.1111/j.1471-6402.2006.00284.x

9. Danış, M. Z.. Erkoç, B.. Çınar, E. G.. & Usta, Ş. (2020). Çelişik duygulu cinsiyetçilik algısına yönelik bir araştırma. Yalova Sosyal Bilimler Dergisi, 10(20), 138-151.
10. Eagly, A. H.. & Mladinic, A. (1989). Gender stereotypes and attitudes toward women and men. Personality and Social Psychology Bulletin, 15(4), 543-558. https://doi.org/10.1177/0146167289154008
11. Garaigordobil, M.. & Aliri, J. (2013). Ambivalent sexism ınventory: standardization and normative data in a sample of the basque country. Behavioral Psychology/Psicología Conductual, 21(1).
12. Glick, P., & Fiske, S. T. (1997). Hostile and benevolent sexism: Measuring ambivalent sexist attitudes toward women. Psychology of Women Quarterly, 21(1), 119-135. https://doi.org/10.1111/j.1471-6402.1997.tb00104.x
13. Glick, P., & Fiske, S. T. (1996). The ambivalent sexism ınventory: differentiating hostile and benevolent sexism. Journal of Personality and Social Psychology, 70, 491-512. doi:10.1037/0022-3514.70.3.491
14. Glick, P., & Fiske, S. T. (2001). An ambivalent alliance: Hostile and benevolent sexism ascomplementary justifications for gender inequality. American Psychologist, 56(2), 109. https://doi.org/10.1037/0003-066X.56.2.109
15. Glick, P., & Fiske, S. T. (2011). Ambivalent sexism revisited. Psychology of Women Quarterly, 35(3), 530-535. https://doi.org/10.1177/0361684311414832
16. Glick, P., & Fiske, S. T. (2018). The ambivalent sexism inventory. Social Cognition: Selected works of Susan Fiske, 1-29.
17. Glick, P., Diebold, J., Bailey-Werner. B., & Zhu. L. (1997). The two faces of Adam: Ambivalent sexism and polarized attitudes toward women. Personality and Social Psychology Bulletin, 23(12), 1323-1334. https://doi.org/10.1177/01461672972312009
18. Glick, P., Fiske. S. T., Mladinic, A., Saiz, J. L., Abrams, D., Masser, B., ... & López, W. L. (2000). Beyond prejudice as simple antipathy: hostile and benevolent sexism across cultures. Journal of Personality and Social Psychology, 79(5), 763. https://doi.org/10.1037/0022-3514.79.5.763
19. Glick, P., Sakallı–Ugurlu, N., Ferreira, M. C., & Aguiar de Souza, M. (2002). Ambivalent sexism and attitudes toward wife abuse in Turkey and Brazil. Psychology of Women Quarterly, 26(4), 292-297. https://doi.org/10.1111/1471-6402.t01-1-00068
20. Glick, P., Sakallı-Uğurlu, N., Akbaş, G., Orta, I. M., & Ceylan, S. (2016). Why do women endorse honor beliefs? Ambivalent sexism and religiosity as predictors. Sex Roles, 75, 543-554.
21. Greenwood, D., & Isbell, L. M. (2002). Ambivalent sexism and the dumb blonde: Men's and women's reactions to sexist jokes. Psychology of Women Quarterly, 26(4), 341-350. https://doi.org/10.1111/1471-6402.t01-2-00073
22. İlhan, M., Çetin, B. (2014), LISREL ve AMOS programları kullanılarak gerçekleştirilen yapısal eşitlik modeli (YEM) analizlerine ilişkin sonuçların karşılaştırılması, Eğitimde ve Psikolojide Ölçme ve Değerlendirme Dergisi, Cilt 5, Sayı 2, 26-42. https://doi.org/10.21031/epod.31126
23. Karadoğan, F., & Bıçaksız, P. (2020). Trafikte cinsiyetçilik ölçeğinin geliştirilmesi: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24(Özel Sayı), 151-165.
24. León-Ramírez, B., & Piera, P. J. F. (2014). Assessing sexism and gender violence in a sample of Catalan university students: A validity study based on the ambivalent sexism ınventory and the dating violence questionnaire. Anuario de Psicología/The UB Journal of Psychology, 44(3), 327-341.
25. Meydan, C.H., & H. Şeşen. (2015), Yapısal eşitlik modellemesi Amos uygulamaları, Ankara, Detay Yayıncılık.
26. Moya, M., Glick, P., Expósito, F.. De Lemus, S., & Hart, J. (2007). It's for your own good: Benevolent sexism and women's reactions to protectively justified restrictions. Personality and Social Psychology Bulletin, 33(10), 1421-1434. https://doi.org/10.1177/0146167207304790
27. Oswald, D. L., Baalbaki, M.. & Kirkman, M. (2019). Experiences with benevolent sexism: Scale development and associations with women’s well-being. Sex Roles, 80, 362-380.
28. Özdamar, K.(2015), Paket programlar ile istatistiksel veri analizi, Nisan Kitabevi, Eskişehir, s.57.
29. Rollero, C., Peter, G., & Tartaglia, S. (2014). Psychometric properties of short versions of the ambivalent sexism inventory and ambivalence toward men inventory. TPM. Testing. Psychometrics. Methodology in Applied Psychology, 21(2), 149-159. https://dx.doi.org/10.4473/TPM21.2.3
30. Sakallı-Uğurlu, N. (2002). Çelişik duygulu cinsiyetçilik ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Türk Psikoloji Dergisi, 17 (49), 47-58.
31. Sakallı-Uğurlu, N. (2003). Cinsiyetçilik: Kadınlara ve erkeklere ilişkin tutumlar ve çelişik duygulu cinsiyetçilik kuramı, Türk Psikoloji Yazıları, 6(11-12), 1-20.
32. Sibley, C. G., & Becker, J. C. (2012). On the nature of sexist ambivalence: Profiling ambivalent and univalent sexists. European Journal of Social Psychology, 42(5), 589-601. https://doi.org/10.1002/ejsp.1870
33. Swim, J. K., Aikin, K. J., Hall, W. S., & Hunter, B. A. (1995). Sexism and racism: Old-fashioned and modern prejudices. Journal of Personality and Social Psychology, 68(2), 199. https://doi.org/10.1037/0022-3514.68.2.199
34. Tarhan, S., Gündüz, H. Ç., & Ekşioğlu, S. (2017). Ambivalent sexism. gender and attitudes towards violence against women in marriage Çelişik duygulu cinsiyetçilik. Toplumsal cinsiyet ve evlilikte kadına yönelik şiddete ilişkin tutumlar. Journal of Human Sciences, 14(2), 1894-1908.
35. Trut, V., Sinovčić, P., & Milavić, B. (2022). Initial validation of the ambivalent sexism inventory in a military setting. Social Sciences, 11(4), 176. https://doi.org/10.3390/socsci11040176
36. Twenge, J. M. (1997). Attitudes toward women. 1970–1995: A meta‐analysis. Psychology of Women Quarterly, 21(1), 35-51. https://doi.org/10.1111/j.1471-6402.1997.tb00099.x
37. Yakushko, O. (2005). Ambivalent sexism and relationship patterns among women and men in Ukraine. Sex roles, 52, 589-596.
38. Yaşlıoğlu, M.M.(2017), Sosyal bilimlerde faktör analizi ve geçerlilik: keşfedici ve doğrulayıcı faktör analizlerinin kullanılması, İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, Vol/Cilt: 46, Special Issue/Özel Sayı, 74-85 ISSN: 1303-1732 – http://dergipark.ulakbim.gov.tr/iuisletme.
39. Zaikman, Y., & Marks, M. J. (2014). Ambivalent sexism and the sexual double standard. Sex Roles, 71, 333-344.
40. Zakrisson, I., Anderzen, M., Lenell, F., & Sandelin, H. (2012). Ambivalent sexism: A tool for understanding and improving gender relations in organizations. Scandinavian Journal of Psychology, 53(1), 64-70. https://doi.org/10.1111/j.1467-9450.2011.00900.x