Feminist Kuram ve Toplumsal Gerçeklik: Köktenci Bir Eleştiri

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 2, 459 - 485, 30.11.2025

Hazal Yürüklü

https://doi.org/10.33708/ktc.1671275

Öz

Feminizmin toplumsal uyum süreci, beklenen başarıyı elde edebilmiş midir? Feminizmin bugün bulunduğu konumun anlaşılır olmasına adına bu soru önemli bir noktada konumlanmaktadır. Kadının toplumsal konumunun sorgulanması ve ardından örgütlü hareketlerin meydana gelmesi, birinci dalga feminist hareketin ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır. Kadınların tarihi mücadelesi feminizm başlığı altında gelişim gösterirken, yeni sorunlarla da karşı karşıya kalmıştır.
Kaleme alınan araştırma makalesi, feminizmin toplumsal uyum sürecinde karşılaşılan sorunları hem feminist teori hem de toplum perspektiften değerlendirirken, sorunların kökenine inerek çözüm önerileri sunmaktadır.
Feminist teori, köktenci bir bakış açısı ile değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Hem kadınların hak mücadelesinin hem de feminist teorinin daha anlaşılır kılınması adına temel sorunlar belirgin hale getirilmiştir. Çalışmada, eleştirel teorik çerçeve ve eleştirel söylem analizi yöntemleri benimsenmiş, sorunların anlaşılır kılınması adına yazarın hazırladığı venn diyagramı ile kuramın teorik sorunları görselleştirilmiş ve tartışmaya sunulmuştur. Cinsiyete dayalı ayrışmalardan kaçınan araştırma makalesi, feminist kuramın gelişimine katkı sunmayı hedeflerken, kadın haklarının marjinalleştirilmesini engellemek adına çözüm odaklı bir yaklaşım benimsemiştir.

Anahtar Kelimeler

Feminizm , Kadın Hakları , Eleştirel Analiz , Toplum , Kültür.

Feminist Theory and Social Reality: A Fundamental Critique

Öz

Has the social adaptation process of feminism achieved the expected success? This question is an important point in understanding the position of feminism today. The questioning of the social position of women and the subsequent emergence of organized movements paved the way for the emergence of the first wave feminist movement. While the historical struggle of women has developed under the title of feminism, it has also faced new problems.
This research article evaluates the problems encountered in the social adaptation process of feminism from the perspective of both feminist theory and society, and proposes solutions by going to the root of the problems.
Feminist theory is evaluated from a fundamentalist perspective. In order to make both the struggle for women's rights and feminist theory more comprehensible, the main problems are clarified. In the study, critical theoretical framework and critical discourse analysis methods are adopted, and the theoretical problems of the theory are visualized and presented for discussion with the venn diagram prepared by the author in order to make the problems understandable. Avoiding gender-based distinctions, the research article aims to contribute to the development of feminist theory and adopts a solution-oriented approach to prevent the marginalization of women's rights.

Anahtar Kelimeler

Feminism , Women , Critical Analysis , Society , Culture.

Kaynakça

• Adichie, N. Chimamanda. We Should All be Feminists, (London: Foruth Estate, 2014). Agamben, Giorgio. Kutsal İnsan, (İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 2013).
• Ahmed, G. Huma. “A History of Women in Afghanistan: Lessons Learnt for the Future or Yesterdays and Tomorrow: Women in Afghanistan,” Journal of International Women's Studies, Vol. 4: Iss. 3, (2013): 1-14.
• Amin, Samir. Üçüncü Dünya, Demokrasi ve Sosyalizm, çev. Yiğit Bener ve Fikret Başkaya (Ankara: Mülkiyeliler Birliği Vakfı Yayınları, 1992).
• Aristoteles. Nikomachische Ethik, çev. Tkol Eug Rolfs (Leipzig: Verlag von Felix Meiner, 1911). Oakley, Ann. Becoming a Mother, (New York: Schocken Books, 1980).
• Oakley, Ann. The Sociology of Housework, (London: Martin Robertson & Co. Ltd, 1976).
• Kimmel, S. Michael ve Holler, Jacgueline. The Gendered Society, (New York: Oxford University Press, 2011).
• Connell, Raewyn. Masculinities, (Los Angeles: University of California Press, 1995).
• Bandura, Albert. “Toward a Psychology of Human Agency.” Perspectives of Psychological Science, Vol.1 Number 2, (2006): 164-180.
• Bandura, Albert. Self-Efficacy The Exercise of Control, (New York: W.H Freeman and Company, 1997).
• Beauvoir de Simone. The Second Sex, Çev. Constance Borde ve Sheila M. Chevallier (New York: Vintage Ebooks, 2010).
• Berger, John. Görme Biçimleri, çev. Yurdanur Salman (İstanbul: Metis Yayıncılık, 2022).
• Bodin, Jean. On the Demon-Mania of Witsches, çev. Randy A. Scott, (Toronto: Centre for Reformation and Renaissance Studies, 2001).
• Bourdieu, Pierre. The Logic of Practice, çev. Richard Nice (Australia: Polity Press, 1990).
• Butler, Judith, Cinsiyet Belası Feminizm ve Kimliğin Altüst Edilmesi, çev. Başak Ertür (İstanbul: Metis Yayınları, 2014.)
• Cardoso, Daniel ve Scarcelli, C. Marco. “The bodies of the (digitised) body Experiences of sexual(ised) work on OnlyFans.” MedieKultur, 71, (2021): 98-121.
• Crenshaw, Kimberle. “Mapping the Margins: Intersectionality, Identity Politics, and Violence against Women of Color.” Stanford Law Review, vol. 43, no. 6, (1991): 1241–99.
• Dahl, A. Robert. On Political Equality, (New Haven: Yale University Press, 2006).
• Derks, Belle, Laar V. Colette ve Ellemers Naomi. “The Queen Bee Phenomenon: Why Women Leaders Distance Themselves From Junior Women.” The Leadership Quarterly, Vol, 27 Iss, 3 (2016): 456-469.
• Dewey, John. Experience and Education, (London: Coller Macmillan Publishers, 1938).
• Diamond, Jared. Tüfek, Mikrop ve Çelik, çev. Ülker İnce (İstanbul: Pegasus Yayınları, 2018).
• Doğramacı, Emel. “Atatürk ve Kadın Hakları.” Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, VIII/ (1992): 443-450.
• Drucker, Peter. Sapkın, çev. Ege Acar (İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 2021).
• Duby, Georges ve Perrot, Michelle. Kadınların Tarihi C.4, çev. Ahmet Fethi (İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları, 2005).
• Eagleton, Terry. İdeoloji. çev. Muttalip Özcan (Ankara: Ayrıntı Yayınevi, 1996).
• Erikson, H. Erik. Childhood and Society, (New York: W. W. Norton & Company, 1950).
• Fairclough, Norman. Language and Power, (UK: Longman Group UK Limited, 1989).
• Faroqhi, Suraiya. Osmanlı Kültürü ve Gündelik Yaşam Orta Çağdan Yirminci Yüzyıla, (İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 2005).
• Ferguson, E. Kathy. “Feminist Theory Today.” Annual Review of Political Science.” vol. 20 (2017): 269-286.
• Firestone, Shulamith. Cinselliğin Diyalektiği, çev. Yurdanur Salman (İstanbul: Payel Yayınları, 1993).
• Foucault, Michel. Cinselliğin Tarihi. çev. Hülya Uğur Tanrıöver (İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 2003).
• Frankl, E. Viktor. İnsanın Anlam Arayışı, çev. Özge Yılmaz (İstanbul: Okyanus Yayınları, 2023).
• Fraser, Nancy. Fortunes Of Feminism: From State-Managed Capitalism to Neoliberal Crisis, (London: Verso, 2013).
• Fraser, Nancy. Justice Interruptus: Critical Reflections on the "Post-Socialist, (UK: Routledge, 1997).
• Friedan, Betty. Kadınlığın Gizemi, çev. Nazım Eryılmaz (İstanbul: Sander Yayınları, 2022).
• Gay, Roxane. Bad Feminist Essays, (New York: Olive Edition, 2014).
• Geertz, Clifford. The Interpretation of Cultures, (New York: Basic Books, 1973).
• Giddens, Anthony. Sosyoloji, çev. Cemal Güzel (İstanbul: Kırmızı Yayınları, 2012).
• Gilmore, G. David. Manhood in The Making: Cultural Concepts of Masculinity, 1990, (New Haven: Yale University Press, 1990).
• Haraway, Donna. Siborg Manifestosu, çev. Osman Akınhay (İstanbul: Agora Kitaplığı, 2006).
• Harding, Sandra. The Feminist Standpoint Theory Reader: Intellectual and Political Controversies, (UK: Routledge, 2004). Hobsbaum, Eric. Küreselleşme, Demokrasi ve Terörizm. çev. Osman Akınhay (İstanbul: Agora Kitaplığı, 2007).
• Hooks, Bell. Feminist Theory From Margin to Center, (USA: South and Press, 1984).
• İnan, Afet. Atatürk Hakkında Hatıralar ve Belgeler, (İstanbul: Türkiye İş Bankası Yayınları, 2009).
• Kandiyoti, Deniz. Women, Islam and The State, (London: Macmıllan Academıc And Professıonal, 1991).
• Lay, Kathy ve Daley, G. James. “A Critique of Feminist Theory.” Advances in Social Work. vol. 8 No.1 (2007): 49-61. Locke, John. Hükümet Üstüne İkinci Tez, çev. Aysel doğan (İzmir: İhya Yayınevi, 2013).
• Margaret Mead. Sex and Temperament in Three Primitive Societies, (UK: Routledge and Kegan Paul, 1977).
• Wollstonecraft, Mary. Kadın Haklarının Gerekçelendirilmesi. (İstanbul: Türkiye İş Bankası Yayınları, 2012).
• Mohanty, T. Chandra. “Under Western Eyes.” On Humanism and the University I: The Discourse of Humanism. Vol. 12, No. 3, (1984): 333-358.
• Rashid, Ahmed. Taliban The Power of Militant İslam in Afghanistan and Beyond, (New Haven: Yale Universitiy Press, 2022).
• Rotemann, Carole and Gross, Elizbaeth. Feminist Challenges Social and Political Theory, (UK: Routledge, 2013). Sahill, H. Pamir. “Dwelling in an All-Male World: A Critical Analysis Of The Taliban Discourse on Afghan Women.” Women's Studies International Forum, V:98: (2023) 1-9.
• Schiffrin, Deborah, Tannen, Deborah ve Hamilton, E. Heidi, The Handbook of Discourse Analysis, (Oxford: Balckwall Publishers, 2001).
• Sezer, D. Tijen. “Parlamento Seçimlerinde Cinsiyet Kotaları.” Türkiye Barolar Birliği Dergisi, Yıl:34, Sayı: 159 (2022): 52-122.
• Stanton, E. Cady. Declaration of Sentiments And Resolutions, (Seneca Falls: New York, 1848)
• Swami, V., ve Tovee, M. J. “Female body image in Britain and Malaysia: A cross-cultural study.” Body Image, 2(2), (2005): 115-128.
• Tocqueville de Alexis. Democracy in America, İngilizce çev. Henry Reeve (Pennsylvenia: Pennsylvenia State University, 2002).
• Tylor, E. Burnett. Primitive Culture Researches Into The Development Of Mythology, Phılosophy, Relıgıon, Art, And Custom V1, (London: John Murray, 1871).
• Weber, Max. Bürokrasi ve Otorite, çev. H. Bahadır Akın (Ankara: Adres Yayınları, 2005).
• Witting, Monique. One is Not Born a Woman, ed. Henry Abelove, Michelle Ainan Barole ve David M. Halpenin (UK: Routledge, 1993).