ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNDE SOSYAL MEDYA BAĞIMLILIĞI İLE BEĞENİLME ARZUSU ARASINDAKİ İLİŞKİ

Öz

Amaç: Araştırmada sosyal medya kullanan üniversite öğrencilerinde sosyal medya bağımlılığı ile beğenilme arzusu arasındaki ilişkiyi belirlemek amaçlanmıştır. Yöntem: Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı türde olan bu araştırmanın örneklem grubunu 351 üniversite öğrencisi oluşturmuştur. Veriler, çevrimiçi anket tasarımına göre düzenlenen Sosyodemografik Bilgi Formu, Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği (SMBÖ) ve Beğenilme Arzusu Ölçeği (BAÖ) ile Temmuz-Eylül 2023 tarihleri arasında toplanmıştır. Verilerin istatistiksel analizi Mann Whitney U testi, Kruskal-Wallis testi ve Spearman korelasyon analizi ile yapılmıştır. Bulgular: Katılımcıların %86,9’u kadın, %95,2’si bekar, %52,4’ü gelirini gidere eşit algılamakta, %84,6’sı lisans öğrencisi ve %87,7’si ailesi ile birlikte yaşamaktadır. Araştırmada, gelirini giderinden az olarak algılayan üniversite öğrencilerinin SMBÖ toplam puan ortalamasının; gelirini giderine eşit ve giderinden fazla olarak algılayan üniversite öğrencilerine göre anlamlı bir şekilde yüksek olduğu görülmüştür (p:0,027). Öğrenci yurdunda arkadaşlarıyla birlikte yaşayan üniversite öğrencilerinin SMBÖ toplam puan ortalamasının yalnız, aile ve ev arkadaşıyla birlikte yaşayan üniversite öğrencilerine göre anlamlı bir şekilde yüksek olduğu belirlenmiştir (p:0,010). Üniversite öğrencilerinin SMBÖ toplam puan ortalaması ile BAÖ puan ortalaması arasında pozitif yönlü orta düzeyde bir ilişki saptanmıştır (r= 0,430; p<0,01). Sonuç: Bu araştırmada üniversite öğrencilerinin sosyal medya bağımlılığı ve beğenilme arzusu düzeylerinin ortalamanın altında olduğu bulunmuştur. Bununla birlikte, sosyal medya bağımlılığı arttıkça beğenilme arzusunun da arttığı görülmüştür. Gelirinin giderinden düşük olduğunu düşünen öğrencilerin sosyal medya bağımlılık düzeylerinin anlamlı biçimde daha yüksek olduğu saptanmış; bu bulgu, ekonomik koşulların sosyal medya bağımlılığı üzerinde etkili bir değişken olabileceğini göstermiştir. Sosyal medya bağımlılığının dijital çağın önemli sorunlarından biri olması nedeniyle, konunun güncelliğini koruması adına farklı örneklem gruplarıyla yapılacak çalışmaların literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Sosyal Algı
• sosyal medya
• bağımlılık
• öğrenciler

THE RELATIONSHIP BETWEEN SOCIAL MEDIA ADDICTION AND DESIRE TO BE LIKED IN UNIVERSITY STUDENTS

Öz

Purpose: The study aimed to determine the relationship between social media addiction and the desire to be liked among university students who use social media. Methods: The sample group of this descriptive and relationship-seeking research consisted of 351 university students. During the data collection process, data collection tools were arranged according to the online survey design and Sociodemographic Information Form, Social Media Addiction Scale (SMAS) and Desire to Be Liked Scale (DLS) were used. Data was collected between July 30, 2023 and September 30, 2023. Data were evaluated statistically by Mann Whitney U test, Kruskal-Wallis test and Spearman correlation analysis. Results: 86.9% of participants are female, 95.2% are single, 52.4% perceive their income as sufficient to cover their expenses, 84.6% are undergraduate students, and 87.7% live with their families. The SMAS total mean score of university students who perceive their income as less than their expenses is; It was found to be significantly higher than university students who perceived their income as equal to or greater than their expenses (p:0.027). It was determined that the SMAS total mean score of university students living with their friends in the student dormitory was significantly higher than that of university students living alone, with family or roommates (p:0.010). A moderate positive relationship was found between the SMAS total mean score and DBS score mean of university students (r= 0.430, p<0.01). Conclusion: This study found that university students' levels of social media addiction and desire for approval were below average. However, it was observed that as social media addiction increased, so did the desire for approval. It was determined that students who believed their income was lower than their expenses had significantly higher levels of social media addiction; this finding suggests that economic conditions may be an influential variable on social media addiction. Given that social media addiction is one of the significant problems of the digital age, it is believed that studies conducted with different sample groups will contribute to the literature in order to maintain the relevance of the subject.

Anahtar Kelimeler

• Social perception
• social media
• addiction
• Students

Kaynakça

1. Akdağ, M., Şahan-yılmaz, B., Özhan, U., & Şan, İ. (2014). Investigation of university students’ ınternet addiction in terms of several variables (Inonu university sample). İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(1), 77-95. https://doi.org/10.17679/iuefd.98972
2. Aktan, E. (2018). Üniversite öğrencilerinin sosyal medya bağımlılık düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. Erciyes İletişim Dergisi, 5(4), 405–421. https://doi.org/10.17680/erciyesiletisim.379886
3. Atlı, F., Buğa, A., Mammadli, T., & Atlı, A. Y. (2021). The examination of the relationship between social media addiction and self-compassion of university students in Turkey. The Journal of Academia Educational Research, 6(1), 59–77.
4. Aslan, E., & Yazıcı, A. (2016). Internet addiction among university students and related sociodemographic factors. Turkish Journal of Clinical Psychiatry, 19(3), 109–117. https://doi.org/10.5505/kpd.2016.03511
5. Awad, E., Rogoza, R., Gerges, S., Obeid, S., & Hallit, S. (2024). Association of social media use disorder and orthorexia nervosa among Lebanese university students: The indirect effect of loneliness and factor structure of the Social Media Use Disorder Short Form and the Jong-Gierveld Loneliness Scales. Psychological Reports, 127(3), 1065–1084. https://doi.org/10.1177/00332941221132985
6. Bakıroğlu, C. T. (2013, January 23–25). Sosyalleşme ve kimlik inşası ekseninde sosyal paylaşım ağları. XV. Akademik Bilişim Konferansı, Akdeniz Üniversitesi, Antalya, Türkiye.
7. Demircan, Ü., Işık, M., & Gürhan, N. (2022). Üniversite öğrencilerinde sosyal medya bağımlılığı ve siber zorbalık arasındaki ilişki. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 11(2), 596–606. https://doi.org/10.37989/gumussagbil.889889
8. Ergen, R. M., & Akacan, B. (2021). Üniversite öğrencilerinin sosyal medya bağımlılığı ile duygusal zekâ düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, (52), 582–599. https://doi.org/10.53444/deubefd.956418

9. Gürbüz, S., & Şahin, F. (2018). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri: Felsefe–yöntem–analiz (2. bs.). Seçkin Yayıncılık.
10. Gürsoy Coşkun, G., & Atmaca Demir, B. (2021). Lisans öğrencilerinin sosyal medya bağımlılığı ile sağlıklı beslenmeye ilişkin tutumlarının değerlendirilmesi: İstanbul’da bir üniversite örneği. Fenerbahçe University Journal of Health Sciences, 1(3), 195–205.
11. Hootsuite. (2022). Digital 2022: Turkey. https://datareportal.com/reports/digital-2022-turkey
12. Horzum-Taylor, I. (2015). Facebook ve beğenilme güdüsü. International Journal of Social Sciences and Education Research, 1(4), 1216–1227. https://doi.org/10.24289/ijsser.279131
13. Kaşıkara, G., & Doğan, U. (2017). Desire for being liked scale: Validity and reliability study. MSKU Journal of Education, 4(2), 51–60. https://doi.org/10.21666/muefd.345573
14. Kaya Erdem, B., & Kaya, M. (2019). Instagram’da görülme ve beğenilme arzusu: Kullanıcı bakış açısından değerlendirme. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 12(62), 1457–1464. https://doi.org/10.17719/jisr.2019.3154
15. Kim, S., & Kim, R. (2002). A study of internet addiction: Status, causes, and remedies. Journal of Korean Home Economics Association English Edition, 3(1), 1–19.
16. Öner, K., & Arslantaş, H. (2018). Internet addiction in high school students: Affecting factors and relationship between internet addiction and depression risk. Journal Medical Brasovean, 47, 38–49. Özdemir, Z. (2019). Üniversite öğrencilerinde sosyal medya bağımlılığı. Beykoz Akademi Dergisi, 7(2), 91–105. https://doi.org/10.14514/byk.m.26515393.2019.7/2.91-105
17. Peris, M., de la Barrera, U., Schoeps, K., & Montoya-Castilla, I. (2020). Psychological risk factors that predict social networking and internet addiction in adolescents. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(12), Article 4598. https://doi.org/10.3390/ijerph17124598
18. Sabbağ, Ç., & Aksoy, E. (2011). The leisure time activities of university students and governmental staff: Adıyaman case. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(4), 10–23.
19. Sadık, R., & Tezcan Kardaş, N. (2018). Spor bilimleri fakültesi öğrencilerinin sosyal medya kullanımı ve beğenilme arzusunun incelenmesi. Spor Eğitim Dergisi, (Özel Sayı 1), 39–46.
20. Seidman, G. (2013). Self-presentation and belonging on Facebook: How personality influences social media use and motivations. Personality and Individual Differences, 54, 402–407. https://doi.org/10.1016/j.paid.2012.10.009
21. Simon, K. (2021). Digital 2021: Global overview report. https://datareportal.com/reports/digital-2021-global-overview-report
22. Teyfur, M., Akpunar, B., Safalı, S., & Ercengiz, M. (2017). An examination of the relationship between academic procrastination behavior and social media dependency of faculty of education students in terms of different variables. Turkish Studies, 12(33), 625–640. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.12558
23. Tutgun Ünal, A., & Deniz, L. (2015). Development of the social media addiction scale. Online Academic Journal of Information Technology, 6(21), 51–70. https://doi.org/10.5824/1309-1581.2015.4.004.x Sahraian, A., Hedayati, S. B., Mani, A., & Hedayati, A. (2016). Internet addiction based on personality characteristics in medical students. Shiraz E-Medical Journal, 17(10), e41149. https://doi.org/10.17795/semj41149
24. We Are Social. (2024). Digital 2024: 5 billion social media users. https://wearesocial.com
25. Yüksel Şahin, F., & Öztoprak, Ö. (2019). Study of the social media addiction levels of adolescents in terms of perceived self-esteem. IBAD Journal of Social Sciences, (Özel Sayı), 363–377. https://doi.org/10.21733/ibad.613902
26. Zhang, X., Abbas, J., Shahzad, M. F., Shankar, A., Ercisli, S., & Dobhal, D. C. (2024). Association between social media use and students’ academic performance through family bonding and collective learning: The moderating role of mental well-being. Education and Information Technologies. Advance online publication. https://doi.org/10.1007/s10639-023-12407-y