Öğretmenlerin Mesleki Motivasyonlarının Bazı Değişkenlere Göre İncelenmesi

Öz

Bu araştırmanın amacı, öğretmenlerin mesleki motivasyon düzeylerinin saptanması ve belirlenen değişkenlerle (cinsiyet, çalışılan okul türü (devlet okulu- özel okul), eğitim durumu (lisans, yüksek lisans), mesleki tecrübe ) arasındaki ilişkilerin incelenmesidir. İlişkisel tarama modelinde tasarlanan araştırmaya, ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapan ve tesadüfi örnekleme yoluyla seçilen 369 öğretmen katılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Öğretmen Mesleki Motivasyonu Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler ile korelasyon ve çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırma bulguları ile öğretmenlerin mesleki motivasyonlarının yüksek olduğu saptanmıştır. Motivasyon düzeylerinin cinsiyet, okul türü(devlet-özel), eğitim durumu (lisans, yüksek lisans), mesleki tecrübe değişkenlerine göre anlamlı düzeyde farklılaşmadığı tespit edilmiştir. Akademik alanda çalışma yapacak diğer araştırmacılara öneri olarak öğretmenlerin motivasyonlarını hangi unsurların diğerlerine göre daha çok yükselttiği daha derinlemesine tespit edilebilir. Bu durumda aynı unsurların düşük motivasyona sahip öğretmen gruplarında öncelikli olarak üzerinde durulması gereken nokta olarak belirlenmesi olumlu sonuçlar doğurabilir.

Anahtar Kelimeler

• Motivasyon
• Mesleki motivasyon
• Öğretmenlerin Mesleki Motivasyonu

Examination of Teachers' Professional Motivation in terms of Some Variables

Öz

The purpose of this research is to examine the relationships between teachers' teaching professional motivation levels and different variables. 369 teachers working in primary, secondary and high schools and determined by random sampling participated in the research in which the relational screening model was used. Teacher Professional Motivation Scale was used as a data collection tool in the research. Correlation and multiple linear regression analysis with descriptive statistics were used in the analysis of the data. With the research findings, it was determined that the professional motivation of the teachers was high. Research findings show that there is no significant relationship between teachers' professional motivations according to gender, school type (state-private), educational status (undergraduate, graduate), professional experience variables. As a suggestion to other researchers who will work in the academic field, it can be determined which factors increase the motivation of teachers more than others. In this case, determining the same elements as the point that should be emphasized primarily in teacher groups with low motivation may have positive results.

Anahtar Kelimeler

• Occupational Motivation
• Professional Motivation of Teachers

Kaynakça

1. Aksoy, H. (2006). Örgüt ikliminin motivasyon üzerine etkisi. Yüksek Lisans Tezi. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
2. Aktan, C. C. (2003). Değişim Çağında Devlet. Çizgi Kitabevi.
3. Bayrakçeken, S. Oktay, Ö. Samancı, O. Canpolat, N. (2021). Motivasyon Kuramları Çerçevesinde Öğrencilerin Öğrenme Motivasyonlarının Arttırılması: Bir Derleme Çalışması. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 25 (2), 677-698.
4. Canpolat, C. (2011). Öğretmen kariyer basamakları uygulaması ile öğretmen motivasyonu ve örgütsel bağlılık arasındaki ilişkiler. Yüksek Lisans Tezi. Fırat Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Elazığ.
5. Coşkun, M. (2009). İlköğretim okullarında motivasyon araçları hakkında öğretmen görüşleri ve doyum düzeyleri üzerine bir alan araştırması (Silivri örneği). Yüksek Lisans Tezi, İstanbul: Beykent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
6. Demir, H. ve Okan, T. (2009). Motivasyon Üzerinde Ulusal Kültür Etkisi . Gazi Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi , 11 (1) , 121-142 .
7. Demir, S. (2018). Okul yöneticilerin kullandıkları motivasyonel dil ile öğretmen motivasyonunun incelenmesi. Doktora Tezi, Gaziantep Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Gaziantep.
8. Demir Sarıer, M. (2020). Öğretmenlerin Öğretmenlik Mesleğine İlişkin Tutumları İle İş Yaşam Dengesi Ve Motivasyonları Arasındaki İlişki. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.

9. Deci, E. L. (1971). Effects of externally mediated rewards on intrinsic motivation. Journal of Personality and Social Psychology, 18(1), 105–115.
10. Erdem, A. R. (1998). Süreç Kuramlarının Eğitim Yönetimine Katkıları . Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi , 4 (4) , 51-57 .
11. Ergen, Y. (2009). İlköğretim Okulu Müdürlerinin Öğretim Liderlik Davranışlarının Öğretmenlerin Motivasyonu Üzerindeki Etkisi. Yüksek lisans tezi. Celal Bayar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Manisa.
12. Ergeneli, A. & Eryiğit, M. (2001). Öğretim Elemanlarının İş Tatmini: Ankara’da Devlet Ve Özel Üniversite Karşılaştırması . Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi , 19 (2) , 159-178 .
13. Eroğlu, S. (2007). Toplam kalite yönetimi uygulanan orta öğretim kurumlarında öğretmenlerin örgütsel adanmışlık ve motivasyon düzeyleri. Yüksek Lisans Tezi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yeditepe Üniversitesi, İstanbul.
14. E, Zeynel,. (2014). Akademisyenlere Yönelik Mesleki Motivasyon, İş Tatmini ve Örgütsel Bağlılık Arasındaki İlişkiler Üzerine Bir Araştırma. Doktora Tezi. Isparta: Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Üniversitesi.
15. Fındıkçı, İlhami. (1999). İnsan Kaynakları Yönetimi. İstanbul: Alfa Basım Yayım Dağıtım.
16. Güven, A. (2007). Kamu yöneticilerinin davranış tarzlarının personelin motivasyonu üzerine etkileri: Tokat il milli eğitim müdürlüğünde çalışan öğretmenler üzerinde bir uygulama. Yüksek lisans tezi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Gazi Osman Paşa Üniversitesi, Tokat.
17. Hofstede, G. (1980), “Motivation, Leadership, and Organization: Do American Theories Apply Abroad?” Organizational Dynamics, Vol 9, Issue 1, pp.42-63.
18. Lind, T. C. (2017). Relationships among principal leadership behaviors, teachers' motivation, and teacher job satisfaction. Unpublished doctoral dissertation, Northern University of Illinois.
19. Karabağ Köse, E., Karataş, E., Küçükçene, M. Ve Taş, A. (2021). Öğretmen Mesleki Motivasyonu Ölçeği Geçerlik Ve Güvenirlik Çalışması: Çevrimiçi Ve Kâğıt Kalem Uygulamalarının Karşılaştırılması. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 51, 479- 498. https://doi.org/doi.org/10.9779.Pauefd.707619
20. Karadağ, E., Baloğlu, N. ve Küçük, E. (2010). Yönetici Denetimi Algısının Öğretmenlerin Mesleki Motivasyon Düzeyine Etkisi: Bir Path Analizi Çalışması. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 8(2): 417-437.
21. Korkmaz, S. (2008), Hastanelerde doktor, hemşire ve ebelerin motivasyonunu etkileyen faktörler: bir uygulama. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Çağ Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Ana Bilim Dalı, Ankara.
22. Küçüközkan, Y. (2015). Liderlik ve motivasyon teorileri: Kuramsal bir çerçeve. Uluslararası Akademik Yönetim Bilimleri Dergisi, 1(2), 86-115.
23. Nie, Y., Chua, B. L., Yeung, A. S., Ryan, R. M., & Chan, W. Y. (2014). The importance of autonomy support and the mediating role of work motivation for well‐being: Testing self‐determination theory in a Chinese work organisation. International Journal of Psychology, 50(4), 245-255. https://doi.org/doi.org/10.1002/ijop.12110
24. Öğüt, A., Akgemci, T., & Demirsel, M. T. (2004). Stratejik insan kaynakları yönetimi bağlamında örgütlerde işgören motivasyonu süreci. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12, 277-290
25. Özgener, Ş. (2014). Gelişmekte Olan Ülkelerde İşgörenin Güdülenmesi Ve Toplam Kalite Yönetiminin İşgörenin Güdülenmesine . Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 1 (4) , 175-188 .
26. Recepoğlu, E. (2013). Öğretmenlerin İş Motivasyonlarının Farklı Değişkenler Açısından İncelenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 21 (2): 575-588.
27. R. Ertürk,. (2014). Öğretmenlerin İş Motivasyonları İle Örgütsel Bağlılıkları Arasındaki İlişki (Bolu İli Örneği). Yüksek Lisans Tezi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bolu.
28. Sarı, T. (2019). Okul yöneticilerinin algı yönetimi taktikleri, örgüt iklimi ve öğretmene motivasyonu arasındaki ilişkiler. Doktora Tezi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Denizli.
29. Selçuk, M. (2016). İlk ve ortaokul öğretmenlerinin okul iklimi algıları ile iş motivasyonları arasındaki ilişki. Yüksek lisans tezi. Düzce Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı, Düzce.
30. Şimşek, Ş. (1995) Yönetim ve Organizasyon. Damla Matbaacılık.
31. S, Demir,. (2018). Okul yöneticilerin kullandıkları motivasyonel dil ile öğretmen motivasyonunun incelenmesi. Doktora Tezi, Gaziantep Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Gaziantep.
32. Türk Dil Kurumu. Türkçe sözlük. Motivasyon. https://sozluk.gov.tr
33. Türer, A. (2009). Türkiye’de Öğretmen Yetiştirme Ve Sorunlar-I. Public.Cumhuriyet.Edu. Tr/Aturer/Ogretmenyetistirme.
34. Uluçay, S. (2016). Ortaokullarda görev yapan fen bilimleri fen ve teknoloji öğretmenlerinin motivasyonlarının yönetim bilimi açısından değerlendirilmesi: İstanbul ili Kadıköy ve Ümraniye ilçelerinde bir araştırma. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
35. M. Karayiğit,. (2019). Okul Müdürlerinin Etkili İletişim Becerileri İle Öğretmenlerin Mesleki Motivasyonları Arasındaki İlişki. Yüksek Lisans Tezi. Düzce Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Düzce.
36. Viau, R. (2015). Okulda motivasyon, okulda güdüleme ve güdülenmeyi öğrenme. (Y. BUDAK, Çev.). Anı Yayıncılık.
37. Yeşil, A. (2016) Liderlik ve Motivasyon Teorilerine Yönelik Kavramsal Bir İnceleme, Uluslararası Akademik Yönetim Bilimleri Dergisi, 2 (3), 158-180.
38. Yalçın, A. (2022). Öğretmenlerin sosyal adalet liderliği ile mesleki motivasyonu arasındaki ilişkinin incelenmesi. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kırıkkale.
39. Yılmaz, E. ve Günay, O. (2016). Öğretmenlerin iş motivasyonlarının okul iklimi ve bazı değişkenler acısından incelenmesi. INES, 3063-3083.