Babaların İlkokula Devam Eden Çocuklarının Eğitimlerine Katılım Düzeyleri ile Çocuklarının Akademik Başarıları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Bu makalenin ilk hali 27 Temmuz 2026 tarihinde yayımlandı. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kued/article/1951509

Düzeltme Notu

İngilizce başlık düzeltilmiştir.

Öz

Günümüz sosyo-ekonomik şartları göz önüne alındığında ebeveynlerin çocuk bakımı ve çocukla ilgili eğitim-öğretim faaliyetlerine katılım gösterme rolünün değiştiği görülmektedir. Babaların çocuğun eğitim-öğretim hayatına katılımı bugüne kadar göz ardı edilmiştir. Baba katılımının çocuğun akademik başarısındaki etkisi yadsınamaz bir gerçektir. Bu araştırmada babaların ilkokula devam eden çocuklarının eğitimlerine katılım düzeyi ile çocukların akademik başarıları arasındaki ilişkinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Araştırma, ilişkisel tarama modeli ile yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini Karaman ili merkezinde bulunan resmi ilkokulların 4. sınıf düzeyinde öğrenim gören öğrencilerin babaları oluşturmaktadır. 2022-2023 eğitim-öğretim yılında 4. sınıf düzeyinde öğrenim gören 519 öğrencinin babası araştırmaya katılmıştır. Çalışmanın verileri “Kişisel Bilgi Formu” ve “Aile Katılım Ölçeği” ile toplanmıştır. Öğrencilerin akademik başarıları için 2022-2023 eğitim öğretim yılı sonunda elde ettikleri ağırlıklı yılsonu başarı puanları kullanılmıştır. Araştırma veri analizi için SPSS 26.0 programı kullanılmıştır. Veri analizlerinde betimsel istatistik teknikleri, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), bağımsız örneklem t-testi, Pearson Momentler Çarpım Korelasyonu testi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, babaların çocuklarının eğitimlerine katılım düzeylerinin ev temelli katılım alt boyutunda “sık sık” iken okul-aile işbirliği temelli ve okul temelli katılım alt boyutlarında ise “nadiren” olduğu görülmüştür. Ayrıca babaların çocuklarının eğitimlerine katılım düzeyleri, babanın yaşı, gelir durumu, eğitim düzeyi ve sahip olunan çocuk sayısına göre farklılaşmaktadır. Çocuk sayısı arttıkça babanın çocuklarının eğitimlerine katılım düzeyi düşmektedir. Bununla beraber ilkokul öğrencilerinin akademik başarıları, babaların yaşları, gelir düzeyleri ve eğitim seviyeleri yükseldikçe artmaktadır. Araştırma sonucunda babaların çocuklarının eğitimlerine katılım düzeyleri ile çocukların akademik başarıları arasında anlamlı pozitif yönlü bir ilişki bulunmuştur. Çalışmanın bulguları babaların çocuklarının eğitimlerine katılım düzeyi arttıkça çocukların akademik başarılarının arttığı görüşünü desteklemektedir.

Anahtar Kelimeler

• Babaların Eğitime Katılımı
• Akademik Başarı
• İlkokul öğrencileri

Examining the Relationship Between Fathers’ Participation Levels in the Education of Their Primary School Children and the Children's Academic Achievement

Bu makalenin ilk hali 27 Temmuz 2026 tarihinde yayımlandı. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kued/article/1951509

Öz

Considering today's socio-economic conditions, the role of parents in childcare and participation in child-related educational activities has changed. Fathers' involvement in the child's educational life has been ignored so far. The effect of father involvement on the academic success of the child is an undeniable fact. In this study, it was aimed to determine the relationship between the level of father involvement and academic achievement of primary school students. The correlational survey design was utilized in this research. The population of the study consisted of the fathers of the students studying at the 4th grade of public primary schools in the center of Karaman. The fathers of 519 4th grade students in the 2022-2023 academic year participated in the study. The data of the study were collected with the “Demografic Information Form” and “Family Involvement Scale”. For the academic achievement of the students, achievement scores obtained at the end of the 2022-2023 academic year were used. SPSS 26.0 program was used for data analysis. Descriptive statistical techniques, one-way analysis of variance (ANOVA), independent sample t-test, Pearson Product Moment Correlation test were used in data analysis. Findings of the study revealed that fathers' involvement levels were found to be “frequent” in the home-based involvement sub-dimension and “rare” in the school-family cooperation-based and school-based involvement sub-dimensions. In addition, fathers' involvement levels differed according to the father's age, income, education level and number of children. As the number of children increases, the level of father involvement decreases. The academic success of primary school students increases as the fathers' age, income level and education level increase. A significant positive relationship was found between the level of father involvement and academic success of primary school students. The findings of the study support that as the level of father involvement increases, students' academic success increases.

Anahtar Kelimeler

• Father Involvement of Education
• Academic Success
• Primary School Students

Kaynakça

1. AÇEV. (2018). Ebeveynlik, erkeklik ve çalışma hayatı arasında Türkiye’de babalık. Taymaz Matbaacılık ve Baskı Çözümleri.
2. Ahmeduzzaman, M., & Roopnarine, J. L. (1992). Sociodemographic factors, functioning style, social support, and fathers’ involvement with preschoolers in African-American families. Journal of Marriage and the Family, 54(3), 699–707.
3. Aldous, J., Mulligan, G. M., & Bjarnason, T. (1998). Fathering over time: What makes the difference? Journal of Marriage and the Family, 60(4), 809–820.
4. Barnard, W. M. (2004). Parent involvement in elementary school and educational attainment. Children and Youth Services Review, 26(1), 39–62.
5. Bonney, J. F., Kelley, M. L., & Levant, R. F. (1999). A model of fathers’ behavioral involvement in child care in dual-earner families. Journal of Family Psychology, 13(3), 401–415.
6. Bowlby, J. (1988). Developmental psychiatry comes of age. American Journal of Psychiatry, 145(1), 1–10.
7. Carter, V., & Good, E. (1973). Dictionary of education (4th ed.). McGraw-Hill.
8. Çelik, M., Ünal, A., & Yıldırım, A. (2010). İlköğretim okulu müdür ve öğretmenlerinin velilere ilişkin algılarının analizi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23, 261–272.

9. Çiftçi, M., & Bal, N. P. (2015). Ortaokul öğrencilerinin anne-baba katılım düzeyi ile akademik başarıları arasındaki ilişkinin incelenmesi. International Journal of Human Sciences, 12(1), 363–384.
10. Day, R. D., & Lamb, M. E. (Eds.). (2004). Conceptualizing and measuring father involvement: Pathways, problems, and progress. Lawrence Erlbaum Associates.
11. Deslandes, R. (Ed.). (2009). International perspectives on contexts, communities and evaluated innovative practices: Family-school-community partnerships. Routledge.
12. Domina, T. (2005) Leveling the home advantage: Assessing the effectiveness of parental involment in elementary school. Sociology of Education, 78(3), 233-249.
13. Epstein, J. L., & Sheldon, S. B. (2002). Present and accounted for: Improving student attendance through family and community involvement. The Journal of Educational Research, 95(5), 308–318.
14. Erdoğdu, Y. M. (2006). Yaratıcılık ile öğretmen davranışları ve akademik başarı arasındaki ilişkiler. Sosyal Bilimler Dergisi, 5(17), 95–106.
15. Fantuzzo, J., Tighe, E., & Childs, S. (2000). Family involvement questionnaire: A multivariate assessment of family participation in early childhood education. Journal of Educational Psychology, 92(2), 367–376.
16. Gaunt, R. (2008). Maternal gatekeeping: Antecedents and consequences. Journal of Family Issues, 29(3), 373–395.
17. Gracia, P. (2014). Fathers’ child care involvement and children’s age in Spain: A time use study on differences by education and mothers’ employment. European Sociological Review, 30(2), 137–150.
18. Green, S. (2001). Creating a father-friendly child care environment. Child Care Centers Connections, 10(1), 1–4.
19. Güngörmüş, O. (1992). Babanın çocuğun zekâsı, akademik başarısı ve benlik kavramı üzerine etkisinin araştırılması [Yayımlanmamış doktora tezi]. İstanbul Üniversitesi.
20. Gürşimşek, I., Kefi. S., & Günseli, G. (2007). Okul öncesi eğitime babaların katılım düzeyi ile ilgili değişkenlerin incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 33, 181–191.
21. Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., Anderson, R. E., & Tatham, R. L. (2006). Multivariate data analysis (6. baskı). Pearson Prentice Hall.
22. Hart, B., & Risley, T. R. (1995). Meaningful differences in the everyday experience of young American children. Paul H. Brookes Publishing.
23. Hawkins, D. N., Amato, P. R., & King, V. (2007). Nonresident father involvement and adolescent well-being: Father effects or child effects? American Sociological Review, 72(6), 990–1010.
24. Hill, N. E., & Taylor, L. C. (2004). Parental school involvement and children’s academic achievement: Pragmatics and issues. Current Directions in Psychological Science, 13(4), 161–164.
25. Işık, O., & Şahin, İ. (2022). İlkokul ve ortaokul velilerinin çocuklarının eğitim sürecine katılımı. Millî Eğitim, 51(235), 2061–2084.
26. Karasar, N. (2008). Bilimsel araştırma yöntemi (17. baskı). Nobel Yayın Dağıtım.
27. Keith, T. Z., Keith, P. B., Kimberly, J. Q., Sperduto, J., Santillo, S., & Killings, S. (1998). Longitudinal effects of parent involvement on high school grades: Similarities and differences across gender and ethnic groups. Journal of School Psychology, 36(3), 335–362.
28. Köklü, N., Büyüköztürk, Ş., & Çokluk Bökeoğlu, Ö. (2006). Sosyal bilimler için istatistik. Pegem Yayınları.
29. Kotaman, H. (2008). Türk ana babalarının çocuklarının eğitim öğretimlerine katılım düzeyleri. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(1), 135–149.
30. Kurşun, G. (2019). Baba katılımı ve annelik bekçiliği davranışının algılanan baba kabul-reddi ile ilişkisinin incelenmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi ]. Maltepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
31. Lamb, M. E. (2000). Fathers: Forgotten contributors to child development. Human Development, 18(4), 245–266.
32. Lau, E., Li, H., & Rao, N. (2011). Parental involvement and children’s readiness for school in China. Educational Research, 53(1), 95–113.
33. Lawson, M. A. (2003). School-family relations in context: Parent and teacher perceptions of parent involvement. Urban Education, 38(1), 77–133.
34. Marsiglio, W. (1993). Contemporary scholarship on fatherhood: Culture, identity, and conduct. Journal of Family Issues, 14(4), 484–509.
35. McBride, B. A., & Lutz, M. A. (2004). Intervention: Changing the nature and extent of father involvement. M. E. Lamb (Ed.), The role of the father in child development (4. baskı, ss. 227–251) içinde. John Wiley & Sons.
36. Morgan, D. H. J. (2001). Family, gender and masculinities. In S. M. Whitehead and F. J. Barrett (Eds.), The masculinities reader. Polity Press.
37. Mushtaq, I. ve Khan, S. N. (2012). Factors Affecting Students’ Academic Performance. Global Journal of Management and Business Research, 12(9), 17-22.
38. Özcan, Ç., & Aydoğan, Y. (2014). Aile katılımı ile çocukların akademik benlik saygısı arasındaki ilişkinin anne-baba görüşlerine göre incelenmesi. Millî Eğitim Dergisi, 44(202), 19–36.
39. Özdamar, K. (2001). Örnekleme yöntemleri. In SPSS ile biyoistatistik (4. baskı, ss. 261–265). Eskişehir: Kaan Kitabevi.
40. Özkardeş, O. G., & Arkonaç, S. (1998). İki farklı eğitim düzeyinde baba olma algısı. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 10, 253–263.
41. Parke, R. D., Dennis, J., Flyr, M. L., Morris, K. L., Leidy, M. S., & Schofield, T. J. (2005). Fathers: Cultural and ecological perspectives. In T. Luster and L. Okagaki (Eds.), Parenting: An ecological perspective. Lawrence Erlbaum Associates.
42. Patrikakou, E. N. (2008). The power of parent involvement: Evidence, ideas, and tools for student success. Center on Innovation and Improvement.
43. Rimm-Kaufman, S. E., & Pianta, R. C. (2005). The contribution of classroom setting and quality of instruction to children’s behavior in kindergarten classrooms. The Elementary School Journal, 105(4), 377–394.
44. Şad, S. N., & Gürbüztürk, O. (2013). İlköğretim birinci kademe öğrenci velilerinin çocuklarının eğitimine katılım düzeyleri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 13(2), 993–1011.
45. Şahin, H., & Demiriz, S. (2014). Beş-altı yaşında çocuğu olan babaların babalık rolünü algılamaları ile aile katılım çalışmalarını gerçekleştirmeleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 18(1), 273–294.
46. Şeker, M. (2009). İlköğretim 5. sınıf öğrencilerinin performans görevlerindeki başarıları ile ailelerinin eğitim-öğretim çalışmalarına katılım düzeyleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Çukurova Üniversitesi.
47. Sımsıkı, H. "Baba katılımının ebeveyn tutumu, bağlanma stili ve çift uyumu açısından incelenmesi." Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi, İstanbul (2011).
48. Sımsıkı, H., & Şendil, G. (2014). Baba katılım ölçeğinin (BAKÖ) geliştirilmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 13(49), 104–123.
49. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6. baskı). Pearson.
50. Tamis-LeMonda, C. S., & Cabrera, N. (Eds.). (2002). Handbook of father involvement: Multidisciplinary perspectives. Lawrence Erlbaum Associates.
51. Uludağlı, N. P. (2017). Baba katılımında etkili faktörler ve baba katılımının baba, anne ve çocuk açısından yararları. Türk Psikoloji Yazıları, 20(39), 70–88.
52. Ünüvar, P. (2008). Babaların 3–6 yaş grubu çocuklarıyla geçirdikleri zamanın niteliğini belirleme ve geliştirme [Doktora tezi, Selçuk Üniversitesi].
53. Walsh, P. (2010). Is parental involvement lower at larger schools? Economics of Education Review, 29(6), 959–970.
54. Yılmaz, A. (2000). Eşler arasındaki uyum ve çocuğun algıladığı anne-baba tutumu ile çocukların, ergenlerin ve gençlerin akademik başarıları ve benlik algıları arasındaki ilişkiler [Yayımlanmamış doktora tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
55. Zeybekoğlu, Ö. (2013). Günümüzde erkeklerin gözünden babalık ve aile. Mediterranean Journal of Humanities, 3(2), 297–328.